MENÜ
ESA E- DERGİ
DUYURULAR
SON 5 ÜYEMİZ
BEĞENİLENLER
Günün Şiiri: Haftanın Şiiri: Ayın Şiiri: Günün Yazısı: Haftanın Yazısı: Ayın Yazısı:
Ma’bed ( Mabet ) Deyr Tapınak Büthane, Manastır
Ekleyen : Şahamettin Kuzucular , 05 Ekim 2018 Cuma Beğen 5
 
Ä°lgili resim
 
Ma’bed  ( Mabet ) Deyr  Tapınak Büthane, Manastır
 
Osmanlıca yazılışı معبد - Ma'bed
 
Yazıda “ ma’bed  “sözcüğünün kökeni, Osmanlıca yazılışı, sözlük anlamları,  edebiyatta ma’bed düşüncesi, ma’bed tasavvuru, şiirlerde ma’bed konusu, şiirlerde ve beyitlerde örnekler,  ma’bed ile ilgili kavramlar, ele alınacaktır.
 
معبد - Ma’bed, Arapça kökenli isim soylu bir sözcüktür. Ma’bed kelimesinin sözlüklerdeki anlamları: mescit, cami, kilise, havra veya çok tanrılı dinlerin ibadet yeri, tapınak,  Tanrıya topluca İbadet edilen yapı,  toplu ibadet için yapılmış, bina, Puta tapanların ilahları için yaptıkları tapınak manalarına gelir.
 
Sözcük İslami cihetle kullanıldığında büyük ölçüde cami ve mescidi ifade etmektedir.  Buna mukabil divan edebiyatında büyük ölçüde, İslâmiyet dışındaki dinlerin, Hristiyan, Yahudi, Putperest, Mecusi, ateşgedelerin, putlara tapanların topluca ibadet ettikleri Büt Büthane  gibi görkemli ibadethanelerini ifade etmek için kullanılmıştır.  (Bkz : HAVRA Sinagog ve Şiirlerimizde Huri ile Havra İlişkisiİ)
 
Bu durumda ma’bed sözcüğü edebiyatta ve şiirlerde genellikle , Büt-i Tersa  ( Hrisitiyan güzeli) Büt, Büthane, Put, Senem, Senema, kilise, havra, haç ,çan, ceres, , çelipa,  Azer , ve  İbrahim Halil,  ile birlikte kullanılır.  ( bkz Çelipa Nedir Şiirimizde Haç - İstavroz - Hıristiyan Güzeli )  Bu bakımdan kimi zaman da Deyr - Manastır sözcükleri ile de eş anlamlı olarak kullanılmıştır.  ( bkz  Deyr - Şiirimizde Manastır )
 
Divan şiirinde  büt, büthane putperestlerin tanrı diye taptıkları heykellerin olduğu ibadet yerleri, dini mabetleridir.  Büt ve büthane aşık için tapılan sevgiliyi ifade eder. Büt ve büthane  âşık için bir mabettir ve edebiyatımızda âşıkların taptığı sevgili manasını ima edecek şekilde kullanılmıştır.
 
Beşerin böyle delaletleri var
Putunu kendi yapar kendi tapar.         Tevfik Fikret 
 
Sûret ü nakşı gözleyen kâfîr ü büt-perest olur
Âşık-ı sâdık olanın hâtırı lem-yezeldedir                  Şeyh Galip
 
Edebiyatta ve divan şiirinde mabet kavramı genel olarak sevgili ile birlikte düşünülür.  Mabet divan şairine sevgiliyi hatırlatır. Çünkü aşığın tapınağı sevgilinin bulunduğu yerdir.  Sevgilinin güzelliği bir mabettir. Âşık, sevgilinin önünde diz çökmeyi, ona yalvarmayı hayal eder, Ondan lütuf, izzet,  ikram ihsan, inayet vb diler. İzzet, ikram, lütuf vb göstermesi için yalvarıp yakarır.
 
Ma'bed-i Sultân Süleyman Şâlı emîn-i ehl-i dîn
Hâcli-i ahbâb-ı Ahmecl câmî-i ibret-niimâ       Yahyâ Bey
 
Donanıp ol büti Çîn atlas u dibalar ile
Deyri hüsnün bezemiş müşk çelipâlar ile
 
Leb-i havrâya misvâk ile sûfî diş biler ammâ
Baŋa cânâne besdür varsun ol nâdânuŋ olsun hep         BURSALI RAHMİ
 
Bu sahrâlardaki nâlem ne bilsün n’idügin bülbül
Dilüm añlar bu deyr içre benim ancak ceres kaldı    Gelibolulu Sun’î (1486- 1534) Hayatı..
 
Tek ceres gibi bu deyr içre göñül ehl-i dil ol
Mey-i ‘ışkıyla gerek turna gerek kanzil ol       Gelibolulu Sun'î Şiirleri
 
Aguşumu açtım sana manend-i çelipa
Ey muğbece deyre gel Mesiha’yı seversen    Daniş Bey
 
Eger küşteñ mezârı lâlesin bulsa ide havrâ
 Ruhına bergini gül-gûne dâgın hâl-i ‘anber-sâ  EMRÎ ( D. Edirne?, Ö. Edirne 1575 )
                                            
Zihî meşhed zihî merkad zihî ma'bed zihî maksad
Makanı-ı Hızr u llyâs ıı makarr-ı evliyâdır bu         Yahyâ Bey
 
Sûret ü nakşı gözleyen kâfîr ü büt-perest olur
Âşık-ı sâdık olanın hâtırı lem-yezeldedir                  Şeyh Galip

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

05 Ekim 2018 Cuma 08:10:03

Öğretiici ve faydalı bir çalışma kutlarım.

05 Ekim 2018 Cuma 09:30:01

gönül ve birikim her şiir ve yazııyı okunmaya değer kılıyor . Yenileri dleğiyle.

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...