Süheyl Yıldızı Akik La’l ve Yemen

 

 

Süheyl Yıldızı

 

Osmanlıca yazılışı: Süheyl : سهيل

 

Süheyl, Arapça kökenlidir. Ancak başka dilden de Arapçaya geçmiş olabilir.  Süheyl, güney kutbunda parlak bir şekilde gözüken bir yıldızın adıdır.

 

Süheyl sözcüğü sözlüklerde: “Kolay, uygun ve yumuşak ( bir yıldız ) Güney kutbu tarafında Kuzeydeki kutup yıldızı gibi Güneyde parlak gözüken ve Yemen’ de daha iyi görülen bir yıldız. “[1] şeklinde tarif edilir.  Süheyl yıldızının Yemen'de çok daha iyi görülebildiği söylenir. Bunun için de için de bu yıldıza Süheyl-i Yemânî de derler. “Ölümsüz Taş” ve “Yemen Taşı”  da denilen akik taşı da en çok Yemen’de bulunur. Agate ve achat adlarıyla da bilinen akik taşı da Yemen ‘de bol olduğundan Süheyl-i Yemânî ile akik taşı arasında bir alaka kurulmuştur.

 

Akik taşı muhtelif renklerde bulunsa da en makbul ateş kırmızısı renginde olanıdır. Yemen’de çıkarılan, ince ve yuvarlak halkalardan oluşan kıymetli taşlara renginden dolayı la’l taşı da denir.

En makbul rengi Ateşe kırmızısı olarak kabul edilen Akik taşlarının en güzel renkli olanları da hep Yemen’den çıkarılmıştır.”[2]

 

Divan Şiirinde Süheyl Alik Lal ve Yemen Alakaları 

 

Efsâneye göre akîk taşı, rengini Süheyl yıldızından almıştır. Süheyl yıldızı Yemen’de ateş kırmızı akik taşı renginde görünürmüş. Bu nedenle divan şairleri Süheyl yıldızından söz ederlerken akik ve Yemen arasında alakalar kurmuşlardır.

 

Vâye-bahş olsa eğer tâb-ı Süheyl-i Cûdî

Keşti-i Nııh’a döner âb-ı akîk iizreymiş Nedîm

 

Nedir ol reııg-i akîki bu Siiheylî kadehin

Sâkiyâ cevheri yok ise Yemen'den mi gelir    Sünbüizâde Vehbi

 

Divan şairleri bazan da Süheyl yıldızından dolaylı söz ederler. Akik, Yemen ve yıldız ismi geçiyorsa sözü edilen yıldız Süheyl olmaktadır.

 

Eğerçi ağır olur taş kopduğı yirde
Sitâre var ki ‘akîki ider Yemen’de garib     Necati G. 24/3

Taş koptuğu yerde ağır olsaydı Yemende çıkan la’l taşını  Süheyl yıldızı kimsesiz bırakmazdı.

 

Felekte her ne ederse  himmet-isitare eder
Ki kadr-i kıymeti yok sengi la’l pare eder.

Beytinde görüldüğü gibi la’l taşı, ateş taşı olarak düşünülür. 

 

Ey Ruma ‘akîk ilten sakın ki ziyân eyler
Kanlu yaşum ucından ‘âlem Yemen olmışdur      Necati

 

Dedim lebin ki âb-ı hayâtı hacîl kılur
Mercân mı ya akîk-i Yemen dedi iksi de               Şeyhî

 

[1] https://www.luggat.com/s%C3%BCheyl/1/1#:~:text=Kolay%2C%20uygun%20ve%20yumu%C5%9Fak.

[2] AKIK NEDIR ŞIIRLERDE AKIK VE LA’L, https://www.edebiyatvesanatakademisi.com/Arama.aspx?id=45851



KAYNAKÇA / İLGİLİ LİNKLER
1 Akik Nedir Şiirlerde Akik ve La’l
2 Yemen Ellerinden Beri Gelirken
3 Sühâ Yıldızı Ursa Majör Büyükayı ve Keskin Göz
4 Benât-ün-na'ş Nedir Büyükayı Takım Yıldızı
5 Büyükayı Dübb-i Ekber Yediger Benatü’n-na’ş Ursa Majör ile Zeus ve Callisto Efsanesi
6 Peygamberlik Oyunları Seccah İle Müseyleme
7 Fil Vakası Fîl sûresi Ebabil Kuşları Ebrehe
8 Yemen Bizim Neyimize
9 Yemen Çöllerinde Ordu Kurulmuş
10 Yemen Türküsü 8 Kışlanın önünde asker sesi var





EsaAdmin / Erkek / 8/24/2016