Sehâb Nedir Şiirlerde Ebr Bulut ve Gamame

 

Osmanlıca yazılışı: sehab / sehâb : سحاب

 

Sehâb Arapça kökenli bir kelimedir.

Sözlük anlamları: Bulut. Karanlık. Bulut gibi uçuşan böcekler. Çağırgan, gürültücü kişi.

Çoğulu: Sehâib

 

Sehâb sözcüğünün Türkçe karşılığı bulut, Farsça karşılığı ise ebr sözcüğüdür.  Arapçada bulut anlamına gelen bir başka sözcük ise “gamam”veta  “gamâme” dir.  

 

Sehâb-ı matîr: yağmur bulutu.

Sehâb-ı rahmet: rahmet bulutu.

Gamâm-ı gam: gam bulutu,

 

Sehab, bulut veya ebr, divan şiirinde bolluk bereket, aşığın gözyaşları, âşık için ağlayan, yağmurlar yağdıran bir gök cismi, gözlere gelen bir sis, âşık ile birlikte ağlayıp figan eden bir dost dert ortağı vb olarak düşünülür.

 

Sehab, bulut, gamame veya ebr, sevgili için âşık veya şair ile birlikte üzülen, kanlı gözyaşları döken vefakâr bir dosttur.  Sehab, bulut, gamamae veya ebr;  çoğu kez gamlı ve kederlidir. Genellikle hüzün dolu bir dert ortağı olarak tasavvur edilen bulut,  âşık ile birlikte kanlı gözyaşları dökebilir. Çoğu zaman saçını çözüp ağlayan ağıt yakan bir insan olarak da kişileştirilebilir.  

 

“Saçın çözüp benim için yaşın yaşın ağlar mısın? “ Yunus Emre

 

Sehab, bulut, gamame veya ebr;   bazen rahmet, bazen yağdıran, bazen kan ağlayan, bazen de sevinçten ağlayan, bazen yasa girip gökleri karartan gamlı bir kara gün dostudur.  

 

Şiirlerimizde bulut ile göz birlikte düşünülür Hatta bulut ile göz pek çok eylem birliği içindedir. Gözden akan kanlı yaş ile buluttan akan yaşlar lal taşına, kana, inciye ve kırmızı renkli mücevherlere benzetilir. Yağmurun rahmet yağdırması, seller akıtması, güllerin goncaların üzerlerine jaleler dökmesi ayaklara mücevher akıtmaya benzetilir.  Bulut, güllere goncalara kanlı gözyaşları ile renk veren bir insan yaren, dost, vedalı sırdaş vb olarak da düşünülür.

 

Döksün sehâb kaddin añup katre katre kan

İtsün nihâl-i nârveni nahl-i ergavân      Baki'

 

Serverin beş parmağındandır kinâyet cûd ile

Âfıtâb u mâhtâb ile sehâb u kân u yem       Karamanlı Nizami

 

Çeşm-i giryânum görüp ebrüñ gözinden yaş çıkar

İşidüp feryâdumı ra’d âh ider âteş çıkar    Zati

 

Ebr-i bârân ki yagar bâg u gülistân üzre

Katreler kim dökilür sünbül ü reyhân üzre   Baki'

 

Ebr-i müjem ayağuña gevher-nisârdur
Mir’ât-ı dil cemâlüñe âyîne-dârdur    Avni Fatih Sultan Mehmet Şiirleri

 

Katre katre dürr içinde ebrû-yı ‘anber-feşân

Çevre almışdur hilâli encüm-i seyyâre san    EMRÎ

Sanmañuz ra‘d iñledi ebr-i bahârî agladı

Yüz bügütdü hâlüme gün zârî zârî ağladı  Gelibolulu Sun’î

 

Şitâ ebri gibi diller yeter giryânuŋ olsun hep

Bahâr-ı hüsnüŋi ‘arz eylegil handânuŋ olsun hep   Bursalı Rahmi

 

 

 



KAYNAKÇA / İLGİLİ LİNKLER
1 Yağmur
2 Bulutlar Oynar Oynaşır Felekte
3 BULUT MU OLSAM
4 Bulut Bulut Üstüne
5 BİR BULUT OLMANIN ÖZLEMİ İLE
6 KATRE-İ MATEMLER SARMIŞ SENİ
7 Bulutlar Öper Yüzünü (Bizim Dağların)
8 Divan Şiirinde Sevgili İmajı ve Sevgili Benzetmeleri
9 DİVAN ŞİİRİNDE ALEM BER CAME VE TİRAZ MAZMUNLARI
10 Divan Şiirinde Bezm Adabı ve Eğlence Anlayışı





Şahamettin KuzucularAdmin / Erkek / 1/20/2016