Sekt-i melih Nedir ve Örnekleri

 

 

 

 

Osmanlıca yazılışı Sekt-i melih مليح سكت

 

Sekt   سكت  : sesini soluk almadan durdurma. Şiirde bir harekenin düşmesinden meydana gelen ahenk kırıklığı.

Melih  مليح  : sevimli, güzel ve şiirin

Sekt-i melih مليح سكت sözlük anlamı ile güzel arıza, güzel âhenk duraklaması manasına gelir.

 

 

Edebiyatta sekt-i melih aruz vezninde sadece “mef‘ûlü mefâilün feûlün” (– – V / V–V – / V – –) vezni için yapılır.

 

Sekt-i melih “mef‘ûlü mefâilün feûlün” (– – V / V–V – / V – –) vezninin  “mef‘ûlün fâilün feûlün” (– – – / – v – / v – –veznine çevrilmesidir.  Aruzda "mefûlü mefâilün feûlün" veznindeki ilk cüz olan '’mefûlü" cüzünün "mefâilün" biriminin ilk hecesi ile birleştirerek bir uzun hece yapmaya sekt-i melih denir. Böylece bu vezin "mef'ûlün fâilün feûlün" haline geldiği gibi dört kapalı hecen arka arkaya gelmiş olur. Ortaya çıkan bu durum sekte olarak ifade edilir.

 

Sekt-i melih yapılan şiirde vezin iki vezinli yani ikizleşmiş de olur.  Uygun yerde sekt-i melih yapılması ahenk açısından olumlu bir işlem olarak değerlendirilir.

 

Fuzuli’nin Leyla vü Mecnun Mesnevisindeki şu beyitte

 

Gönlüne katı gelip bu bîdâd

Yumşak yumşak dedi ki sayyâd   Fuzûli

 

Yumuşak yumuşak sözcüğü yumşak yumşak sözlerine dönüştürerek sekt-i melîh yapılmıştır.

 

Meyhârelik oldu zühde hemser  ( – – v / v– v – / v– – )

Âb-ı huşk oldu âteş-i ter              ( – – – / – v –   / v – –)

 

Şeyh Galip, bu beytinin ikinci mısraında tamlama “i”sini uzun okutarak sekt-i melîh yapmıştır.



KAYNAKÇA / İLGİLİ LİNKLER
1 ARUZ ÖLÇÜSÜNÜ ÖĞRENELİM.
2 Aruz Vezni Nasıl Öğrenilir İmale Med Zihaf Ulama Alıştırmalar
3 Aruz Terimleri: Takti -Vasl- Med -İmale- Zihaf -Kasr Nedir ve Örnekler
4 Bahr-ı Tavîl Nedir ve Örnekleri
5 Bahr Nedir ( Aruz Vezni Makamları )





EsaAdmin / Erkek / 8/24/2016