Sirişk Nedir Kanlı Gözyaşları

 

 

 

Osmanlıca yazılışı: sirişk : سرشك

 

 

Sirişk  سرشك  Farsça kökenli bir isimdir ve gözyaşı, eşk anlamlarına gelir. Dilimize ve Osmanlıcaya da Farsçadan girmiştir.

 

Edebiyatta sirişk genellikle aşığın döktüğü kanlı döz yaşlarıdır. Divan şiirinde sirişk aşığın gözyaşı anlamında kullanıldığında bir hayli abartılı bir gözyaşı olmaktadır. Aşığın gözyaşları kanlı olabileceği gibi ırmaklara benzer şekilde mütemadiyen ve çok şiddetli akar. Hatta rengi ve şiddetli akışıyla sel olur. Bu sel bazan çölleri bile aşar, bazen da önüne gelirse yıkıp deviriverir.

 

Divan şiirinde âşık dünyevi veya ilahi bir aşk için de ağlayabilir. Her iki türde de eşk veya sirişk çok şiddetlidir.  Gözyaşının rengi genellikle kırmızıdır ve bu renk Farsça sürh, Arapça ahmer, Türkçe al veya kızıl sözcükleri ile de nitelenir.

 

 Bu kanlı gözyaşları eşk-i surhfâm, sirişk-i surh olarak da karşımıza çıkabilir.

 

Râhat mı kor bedende hurûş-ı şirişk ü âh
Bî-i’tidâl âb u hevâ ‘âfiyet m’olur       Nâbî


Gözyaşı ve âh bende rahat mı bırakır. Su ve hava çağıldarken esenlik mi olabilir mi?

 

Akıdur cûy-ı sirişkini rakîb-i nâ-kes

Kûyuna ugramasun dirsen eger başını kes Şeyhülislam Yahya

 

Besdür sirişk-i çeşm ile dâg-ı şerer-feşân

Da’vâya ma’ni lâzım ise ‘âşıka nişân    Aşık Çelebi

 

Cûlar gibi sirişküm akarken şırıl şırıl

Ol hâb-ı nâzda uyurimiş mışıl mışıl  MUVAKKİT-ZÂDE MUHAMMED PERTEV

 

Firkatüñde gözlerüm segrer sirişk-i ter döker

 Beñzer ol mahmûra ki peymânesin ditrer döker Nevizade Atai

 

Dök nakd-i sirişkin ser-i kûyunda nigârın
Tâ müddeiyân sana gedâdır demesinler   Nâb

 

Jâle sanma taktı tıfl-ı goncaya göz boncuğu

Kılmağa yavuz nazar defin sirişk-i andelîb    Nev'î

 

DÖNDI SEYL-I SIRIŞK CEYHÛN’A
Filibeli Dervişzâde Abdurrahman Vecdi

 

FIRKATÜÑDE GÖZLERÜM SEGRER SIRIŞK-I TER DÖKER
Nevizade Atai, Atayi Şiirleri

 

ḪŪN-ĀBE-YI SIRIŞKLE EYLER ŞARĀB BAḤS
Sünbülzade Vehbi Şiirleri

 

İRMEDI YÂRE SIRIŞK-I ÇEŞM-I BÎNÂDAN HABER
Nevizade Atai, Atayi Şiirleri

 

SIRIŞK KATRELERI GÂHÎ LA`L-I TER GÖRINÜR
Şeyhülislam Yahya Şiirleri

 

SIRIŞK OLMAZSA LEVH-I DILDE DÂG-I ÂTEŞÎN OLMAZ
Arpaeminizâde Sâmî Şiirleri

 

SIRIŞKI DÂNESIN DERYÂ IDINCE DEM-BE-DEM DÖKDI
Şeyhülislam Yahya Şiirleri

 

SIRIŞKÜM AL IDÜP FÜRKAT VÜCÛDUM ITDI ZER HASRET
Bursalı Rahmi Şiirleri

 

ŞARKI - SIRIŞK-I ÇEŞMIMIN BAK FARKI VAR MI ÇAĞLAYANLARDAN
Enderunlu Vasıf Şiirleri



KAYNAKÇA / İLGİLİ LİNKLER
1 Divan Şiirinde Aşk ve Beşeri Sevgili
2 Sirişküm al idüp fürkat vücûdum itdi zer hasret
3 Sirişk katreleri gâhî la`l-i ter görinür
4 Sirişki dânesin deryâ idince dem-be-dem dökdi
5 Sirişk olmazsa levh-i dilde dâg-i âteşîn olmaz
6 Döndi seyl-i sirişk Ceyhûn’a
7 Firkatüñde dil gül-i gülzâre bakup eglenür
8 Firkatüñde gözlerüm segrer sirişk-i ter döker
9 İrmedi yâre sirişk-i çeşm-i bînâdan haber
10 Şarkı - Sirişk-i Çeşmimin Bak Farkı Var Mı Çağlayanlardan





EsaAdmin / Erkek / 8/24/2016