Siyaset Seyis Nedir Kökeni Anlamları

 

 

Osmanlıca yazılışı siyâset : سیاست

 

Siyaset Kelimesinin Kökeni

Siyaset , Akatca ve Süryanicede seyis, at bakıcısı, anlamlarına gelen “ şōş veya şōşbīn " sözcüklerine dayanır.  Akatlara komşu ve Akatlardan sonra bir medeniyet kuran Asurlular ise bu sözcüğü daha ziyade “kral danışmanı, imrahor, vezir[1] manalarında kullanmışlardır.

Siyaset sözcüğü Osmanlıca ve Türkçeye Arapçadan girmiştir.  Siyaset sözcüğü Arapçada ise tıpkı Akat ve Süryanicede olduğu gibi at bakıcısı anlamlarında sözcükler üretilen  “  sys “kökünden gelir.  Bu nedenle Arapçadaki siyaset sözcüğü, seyislik yaptı, at bakımı yaptı" manasına gelen sāsa ساس fiilinin mastarı olan “seyis” sözcüğü ile aynı kökten gelir.

 

Siyaset Kelimesinin Sözlük Anlamları

 Siyāsat سياسة  sözcüğü eski ve yeni sözlüklerde ; “at bakıcılığı, devlet yönetme, yönetim, at idare etme, at işleriyle uğraşma.  Memleket idaresi. . Devlet yönetme, yönetim, politika.  Diplomatlık “ anlamlarındadır.  

Siyaset sözcüğü görüldüğü gibi at bakıcılığı anlamından hareketle ve anlam genişlemesine uğrayarak devlet işlerini düzenleme ve yürütme manalarında kullanılır hale gelmiştir. Hatta siyaset yapmak deyimi anlam bayağılaşmasına da uğrayarak “ iki yüzlülük “ anlamında da kullanılır.

Ancak siyaset sözcüğünün şeriat ve çağdaş devlet idarelerinde ve hukukta az buçuk farklı anlamları da vardır. Siyaset sözcüğü Türk edebiyatının ilk siyasetname eseri olan Atebet-ül Hakayık ‘ta “ devleti yönetme" [2] anlamı ile kullanılmıştır.  Osmanlı devrinde ise “siyaseten katl “sözcüğü “ padişahın hükmettiği ölüm cezası “anlamında kullanılır.

Erbâb-ı siyâset : siyâset ebabı, siyaset adamları, diplomatlar.

Meydân-ı siyâset: siyaset meydanı idam cezasının uygulandığı meydan.

Siyâset-i âmme : hukuk terimi : cemiyetin huzuru ve intizamı için düzenlenen hükümler.

Siyâset-i hâssa : hukuk terimi :  suç işleyenler hakkında verilecek cezai işlemler

Siyâset-i şer'iyye : huk. [eskiden] İslâmiyetin kabul ve iltizam ettiği hükümler.

 

KAYNAKÇA 

 

[1] https://www.etimolojiturkce.com/kelime/seyis

[2] https://www.etimolojiturkce.com/kelime/siyaset



KAYNAKÇA / İLGİLİ LİNKLER
1 SİYASET DİLİ
2 SİYASET - 1
3 Siyaset- 2
4 At Bağladım Akkayanın Dibine
5 Rahş Nedir  Divan Şiirinde At





EsaAdmin / Erkek / 8/24/2016