Son Soluk ve Şişe-i bâz Şeytan

 

 

Şişe-i bâz

 

Osmanlıca yazılışı : Şişe-i bâz : باز شيشه

 

şîşe :  شيشه

bâz : باز

 

 

Şîşe شيشه Farsça kökenli bir sözcüktür ve dilimize de aynı şekli ile Farsçadan girmiştir. Şişe sözlüklerde:  “Camdan yapılmış ağzı dar uzunca kap. Lâmbaya geçirilen sırça, camdan yapılmış küçük baca,” anlamları ile tarif edilir.

 

Bâz باز  - bâz eki de köken olarak Farsçadır ve üzerlerine ulandığı sözcüklere “ yeniden, tekrar oynatan, oynayan, geri ve arka tarafa doğru... gibi manalar kazandırır. Bâz, tek başına bir kelime olarak kullanıldığında doğan ve şahin manasına da gelir.   - bâz eki, kelimenin sonuna veya baş tarafına getirilir. Ateş-bâz (Ateşle oynayan) , can-bâz ( canıyla oynayan ) , Şişe-i bâz ( şişe ile çeşitli hünerler gösteren )  sihir-bâz ( sihir gösteren ) Kumar-bâz: kumar oynıyan. Ser-bâz : başı açık. Şemşirbâz, Kılıç ıstası….

 

 

Şu halde şişe-i bâz  باز شيشه şişeler ile çeşitli hünerler gösteren, şişeleri dengede tutarak çeşitli beceriler yapan anlamlarına gelir. Bu nedenle şişeleri dengede tutarak hüner gösteren oyunculara, “hamamda şişelerin veya kapların içinde sabun köpürtüp, köpükleri uçuran[1] tellaklara da şişe-baz ( şişe-i bâz) denmiştir.

 

 

Şişe-bâz Şeytan

 

 

Eski devrilerde Şeytan’a da bir şişe su ile hilekârlık veya hokkabazlık yaptığı için şişe-baz ( şişe-i bâz) denmiştir.  Eskilerin inançlarına göre Şeytan elinde bir şişe soğuk su ile gelerek ateşler içinde yanan hastaya bu soğuk suyu gösterir. Son nefeslerini vermek üzere olan yaralılar, yaralı askerler ve ateşli hastalara bu suyu göstererek “eğer imanınızı bana verirseniz bu suyu size veririm “ diyerek hile ile imanlı yaralı ve hastaların imanını almaya kakışır.  ( bkz SON NEFESE SU VE İMAN İSTEYEN ŞEYTAN )

 

Bilindiği gibi aşırı kan kaybeden yaralılar ve çok ağır ateşli hastalar çok şiddetli susarlar. Ağır yaralı ve çok kan kaybedenlere asla su verilmez. Eğer verilirse hemen ölür. Bu yüzden sadece dudakları ıslak pamuk ile ıslatılır.

 

 

Almak ister seni ben hastadan îmân-âsâ

Şişe-i bâzi ile ağyâr Ezazil gibi       Sâbit

 

KAYNAKÇA 

 

[1] Ahmet Talat Onay, Eski Türk Edebiyatında Mazmunlar, MEB, 1996, s. 440



KAYNAKÇA / İLGİLİ LİNKLER
1 SON NEFES
2 Son Nefese Su ve İman İsteyen Şeytan
3 Son Nefesinde Elini Tutamadım Ya
4 Son Nefeste Gelen İman
5 SON NEFESİME KADAR DEĞDİ...
6 Şeytan Konusu Metni ve Guy De Maupassant'ın Öykücülüğü
7 Şeytan Yıldızı Romanı Özeti ve Hakkında Jo Nesbo ( Polisiye)
8 Azrail Gelmiş De Yarim Almağa
9 Azrail Alır Canımız
10 Melek’ül Mevt Nedir Edebiyatta Azrail





EsaAdmin / Erkek / 8/24/2016