Bostan Çelebi Süleymanname



RESİM ALINTI : TDİA , Bostan Çelebi’nin Gazavât-ı Sultan Süleyman (Süleymannâme)  ilk ve son sayfaları (Süleymaniye Ktp., Ayasofya, nr. 3317)

 

Bostan Çelebi Süleymannâme

 

Bostan Çelebi’nin kaleme aldığı bu eser en önemli Süleymannamelerden birisidir. Bu eser önce Ferdi adlı bir müellifin yazdığı bir eser olarak bilinmiş kimi tarihçiler ise Ferdi’nin Kanuni’nin  Konya Ereğlisi’nde boğdurduğu Şahzade Mustafa olduğunu iddia etmişlerdir. Hammer ve Karabecek Ferdi’nin  Kanûnî Sultan Süleyman ’In 1515 te doğan ve Konya Ereğlisi’nde 1553 te boğdurulan şehzade Mustafa’nın mahlası olduğunu iddia etmişlerdir.

Bu yanlış hükümler Hüseyin Yurdaydın tarafından düzeltilmiş bu eserin Ferdi veya Şahzade Mustafa ’ya ait olmadığı ve Bostan Çelebi tarafından yazıldığı tespit edilmiştir. [1]

Bostan Çelebinin yazdığı  Süleymanname,   Kanuni Sultan Süleyman devrinin ilk yirmi iki  yılını kaleme almıştır. (1520-1542) Bu eser bu dönem hakkında yazılmış en önemli kaynaklardan biridir. Eser   tarihçiler tarafından bu devre ait en önemli kaynak eser olarak kabul edilmektedir. Eser verdiği bilgilerin orijinal olması ile dikkat çeker. Bu eser,  Kanuni Sultan Süleyman Muhibbi  döneminin ilk elden kaynaklarını oluşturan belli başlı Süleymannameler  içindeki en önemli eserlerden biridir.

Bostan Çelebi  1498 de Tire’de doğmuş, kuranı ezberlemiş, devrin âlimlerinden ders almış,  Kanuni’nin hocası Hayreddin Efendi’ye intisap etmiş ve 1526 da ondan icazet almış,  Bursa ve Edirne ve İstanbul kadısı olarak görev yapmış, 1547 de de Anadolu ve Rumeli kazaskerliğine tayin edilmiştir.  1570’te vefat edip,  Edirnekapı dışındaki Emîr Buhârî Tekkesi civarına defnedilmiş olan bir âlim ve devlet adamıdır. [2]

Eserin  “dört ayrı telif safhası vardır ve nüshaların hiçbirinde telif tarihi yazılmamıştır. Nüshaların muhtevasından ve diğer ipuçlarından ilk telifin 1524’te, ikincisinin 1537 de, üçüncüsünün 1541 de ve son telifin 1547 de yapıldığı anlaşılmaktadır. “ [3]

Bostan Çelebi  bu eserini  bir vak’anüvis gibi yazmış,  esrini  değişik zamanlarda tekrar ele alarak eserine yeni ilaveler yapmıştır. [4]Bu yüzden eserin farklı tarihlerde yapılmış telifleri vardır.  Bu eserin konularının orijinal olması yanı sıra, “ 1520-1542 yılları arası olaylarının kronolojik tespitinde ihmal edilmemesi gereken bir eser” olarak dikkat çeker.

 

 Eser oldukça iyi bir eğitim görmüş olan Bostan Çelebi’nin  aldığı eğitime yakışacak şekilde Edebi bir üslûpla kaleme alınmıştır. Eser  özgün içeriği ile çağdaş tarih eserlerini  tamamlayıcı bir niteliktedir. Bostan Çelebi’nin Kanuni’nin hocası Hayreddin Efendi’ye intisap etmiş olması, İstanbul’da kadılık yapması onun saray ve devlet adamları ile ilgili pek çok şey öğrenmesine vesile olmuştur.  Bostan Çelebi  sarayla devriyle, devlet adamlarıyla ve çağındaki tarihi olaylarla  oldukça yakından irtibatlı olabilmiş, bu sayede eserinde ele aldığı olayları geniş ve teferruatlı olarak işleyebilmiştir. Bu bakımdan Bostan Çelebi’nin bu tarih eseri çağdaşlarına göre ayrıntılı, özgün detaylı ve değerlidir. Olayları çağdaş kaynaklara göre oldukça geniş bir şekilde ele almayı başarmıştır.

 

ESERİN NÜSHALARI

 Eserin bilinen nüshaları üç tanesi yurt içinde birisi ise yurtdışında Torino kütüphanesindedir.  Süleymaniye (Ayasofya, nr. 3317), Topkapı Sarayı Müzesi (Revan, nr. 1283), Türk Tarih Kurumu (nr. 18), Viyana Millî (nr. 998, 999) ve Torino Millî (nr. 103) kütüphanelerindedir. Bunların içinde muhtevası en geniş olanı Viyana nüshasıdır (nr. 998). [5]( Bu konuda ayrıntılı bilgiler için bakz: Nezihi Aykut , Bostan Çelebi, TDV. İA, c.6, shf sayfa: 308)

 Sitemizdeki Tevarihler Gazanameler Gazavatnameler Zafername ve Selimnameler 

 

  1. Kalkandelenli Sücûdî ve Selimnâme'si
  2. Keşfî Mehmed Çelebi Selimname
  3. Kılıççızâde İshak Çelebi Selimnâme (İshaknâme)
  4. Nişancı Celalzade Mustafa Çelebi Tabakatü’l-Memalik, Selimname ve Diğer Eserleri
  5. Sa’d b. Abdülmute’al ve Selimnamesi
  6. SELİMNAME Koca Nişancı Celalzade Mustafa Çelebi
  7. Gazavâtnâme Çeşitleri ve Eserleri
  8. Gazavâtname ve Türleri
  9. Selatin-name Dasitan-ı Ali Osman ( Kemal )
  10. 14-15. Yy. Osmanlı Tarihçileri ve Eserleri
  11. Başlıca Osmanlı Tarihçileri ve Eserleri 16. yüzyıl
  12. Başlıca Osmanlı Tarihçileri ve Eserleri 17-18-19 yy
  13. Dâstân ve Tevârîh-i Mülûk-i Âl-i Osman'dan
  14. Osmanlı Tarihçileri ve Tarih Konulu Eserleri
  15. Şehinşahname ve Minyatürleri Seyyid Lokman ve Nakkaş Osman
  16. Câm-ı Cem- Ayîn Hasan bin Mahmûd el-Bayâtî
  17. Şehnâme-i Âl-i Osmân ve Minyatürleri

 

 

KAYNAKÇA

 

[1] YURDAYDIN, Hüseyin Gazi (1955). Bostan’ın Süleymannâmesi, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yay.

[2] Nezihi Aykut , Bostan Çelebi, TDV. İA, c.6, shf sayfa: 308

[3] Abdurrahman Sağırlı, SÜLEYMANNÂME , TDV İA. cilt: 38; sayfa: 125 

[4] Nezihi Aykut , Bostan Çelebi, TDV. İA, c.6, shf sayfa: 308

[5] Abdurrahman Sağırlı, SÜLEYMANNÂME , TDV İA. cilt: 38; sayfa: 125 

 


KAYNAKÇA / İLGİLİ LİNKLER
1 Kanuni Sultan Süleyman'ın Rodos Şövalyesi L'ısle-Adam'a fermanı
2 Kanuni Mersiyesi V: Gün doğdu şâh-ı âlem uyanmaz mı hâbdan
3 Kanuni Sultan Süleyman Muhibbi Hayatı Edebi Yönü
4 Rüstem Paşa Tevarih-i Al-i Osman
5 Rahimizade İbrahim Çavuş Kitabı Gencinei Fethi Gence
6 SELİMNAME Koca Nişancı Celalzade Mustafa Çelebi
7 Şehinşahname ve Minyatürleri Seyyid Lokman ve Nakkaş Osman
8 Nusretname ve Minyatürleri
9 Hadidi Tevarihi Ali Osman
10 Osmanlı Tarihçileri ve Eserleri 16. yüzyıl
11 Osmanlı Tarihçileri Eserleri 14 ve 15.. Asır
12 Osmanlı Tarihçileri Eserleri ve Eser Linkleri





Şahamettin KuzucularAdmin / Erkek / 1/20/2016