Buyruk Nedir Tarikatlarda Buyruk

 

Buyruk Nedir Tarikatlarda Buyruk

Osmanlıca yazılışı buruk- buyuruk  : بويروق

 

Buyruk Nedir ve Kökeni

Buyruk kelimesi Türkçe kökenlidir. Buyur, buyurmak sözcükleri ile aynı kökten gelir. Eski dildeki karşılığı ise emir ve fermandır.  Buyurmak kelimesi, han, hakan, bey, komutan, aile büyüğü, baba abi gibi bir otoritenin yapılmasını veya yapılmamasını kesinkes emrettiği şeydir.

Buyruk sözcüğü sözlüklerde : “ Bir şeyin yapılması ya da yapılmaması konusunda buyrulan zorlayıcı, kesin içerikli söz.” Şeklinde tarif edilir.

Buyruk kelimesinin eski dildeki karşılığı, anlamdaşı ise emir veya fermandır. Ferman ise emir, buyruk, padişah tarafından verilen yazılı emir anlamı taşır.

 

Tarikatlarda Buyruk

Tarikatlarda buyruk ise tarikat önderleri, şeyhleri ve ileri gelenlerinin sözleridir. Bu sözler dervişler için bir emir, yazılı ferman hükmündedir. Özellikle Bektaşiler, tarikatın ileri gelenlerinin bu tip sözleri buyruk telakki etmişlerdir.

Tarikat önderleri ve ileri gelenlerinin tarikatın, erkân, adap ve tarikat yolunun mahiyetini veciz bir şekilde anlattıkları manzum ve nesir sözleri de buyruk olarak ifade edilir.

 

Buyruk-nameler ve Erkan-nameler

Erkân-name ve buyrukname bir konuyla ilgili kural, yol ve yöntemin anlatıldığı eser anlamına gelir.

Tarikatlarda şeyhlerin  ve önde   gelenlerin o tarikatta uyulması gerekenleri, ilkeleri, kuralları, davranışları,  neler yapılması gerektiğini  ortaya koydukları  tasavvufi eserlerin  genel adıdır.   Bu erkân-nameler o tarikatın bir beyanname şeklindedir.

Bu eserlere buyruk, erkân-name, telkin-name, tarikat-name gibi adlar da verilir.  Bu kuralları tarikatın önde gelenleri  ortaya koymuş müdavimleri de yazıya geçirmiştir. 50 veya 200- sayfa arasında oluşan erkân-nameler  müritlere verilmiş yazılı emir gibidir.[1]

Bu eserler tarikatın, yol, erkân adap ve kurallarını, tutulan yolun mahiyetini,  veciz bir şekilde dile getirir. ( bkz BUYRUKNAME ( ERKANNAME) NEDİR )

 

KAYNAKÇA 

[1] https://www.edebiyatvesanatakademisi.com/Icerik.aspx?a=/e/ARAMA/EDEB%C4%B0YAT-TER%C4%B0MLER%C4%B0-MAZMUNLAR/BUYRUKNAME-(--ERKANNAME)-NED%C4%B0R-/%C5%9EAHAMETT%C4%B0N-KUZUCULA





EsaAdmin / Erkek / 24.08.2016