KUYUMCULUK SÖZLÜĞÜ

Ekleyen : Adem , 20 Ağustos 2016 Cumartesi aaa Beğen

Yazan: Adli Ayter



KUYUMCULUK  SÖZLÜĞÜ
Ag: Gümüşün (argentum) kimyasal simgesi 
Agat Taşı:  Koyu renkli sert bir taş
Ağartma:  Altın gümüş eşyaların sulandırılmış sülfirik asit (Zaç Yağı) içerisinde temizlenip oksitlerinden arındırılması. 
Ajur:  Altın veya gümüş levhaların üzerine yapılan motiflerde kıl testere ile lüzumsuz yerlerin boşaltılarak kafeslerin açılması işlemidir. 

Akışkanlık:  Erimiş alaşımın kalıba iyi akabilme ve kalıbın tam şeklini alabilme özelliğini gösteren karmaşık özellik. Genellikle, aşırı ısıyla ve oksitlenme olmadığında artar. Çok çeşitli deneysel döküm test parçaları tarafından değerlendirilir. 
Alaşım:Alaşım Yapmak:  İki ya da daha fazla sayıda metalin, bileşen metallerin ayrı ayrı olduğundan daha iyi ya da daha dengeli özelliklere sahip olacak şekilde genellikle bir arada eritilerek oluşturulmuş bileşimi. 

Alaşım: İki veya üç cins metalin muhtelif oranlarda karıştırılıp eritilmesiyle meydana gelen karışım 

Alafranga: Mıhlamacılıkta altı açık çeşitli yuvalara taş takma tekniği 
Alametifarika: Ürün üstünde ürünü yapan veya satan kişi veya kurumun kimliğini belirten işaret patent 
Alaşım: Halita. İki veya daha fazla madenin eritilerek oluşturduğu bileşim. 
Alaturka: Mıhlama işlmelerinde, taşın foyalı kabara içine sıvama tekniği ile yerleştirilmesi 
Alman Gümüşü: Bakır, birinç ve %20-25 oranında çinko alaşımı. 
Alçı:  Erimiş altın alaşım elde edilmesi ve modelin tam ayrıntılı olarak kopyalanması için, hızlı-çöken silis cürufu ve bağlayıcının (etil silisat ya da asit fosfat), form elde etmek için plastik ya da mum model tarafına dökülüp yakıldığı refrakter kalıp. 
Alefi: Elmasın pırlanta kesiminde tabla üzerinde oluşan fasetlere verilen isim 
Alet ve Malzemeler: Aralarında mandal, kopça, küpe eli, kanca, döner kanca gibi araçların da bulunduğu altın takı montajına uygun olarak piyasada bulunan bileşen ya da el yapımı parçalar
Amalgam: Metallerin civa ile yaptığı alaşım
Amonyak: Azot ve hidrojen bileşimi, keskin kokulu bir gazKir ve yağ sökücü olarak kullanılır.
Amnyant:  Altın-gümüş objelerin üzerine konularak kaynak işlemlerinin yapıldığı yanmaz kağıt 
Ana Metal: Altın, gümüş ve platin grubu metaller dışındaki hemen tüm metaller (örneğin; bakır, nikel, çinko). Ancak, alaşım bir araya getirme ya da kaplama yapılan değerli metallerle de ilişkilidir. 
Anot: elektroliz işlemlerinde kullanılan (+) kutup 
Anot: Elektro kaplama/elektroformlama işleminde metal temin eden pozitif elektrot. 
Anti-Eritken Madde:  Bir takım alanlarının kaplanması için kullanılan ve kaynağın ıslanmasını ve akmasını önleyen bir bileşik.
Astar: Külçe altın veya metal levhalarının silindirde inceltilerek işlenmeye hazır hale gelmiş hali
 
Aşırı Isı:  Döküm sırasında akışkanlık kazanması için bir metalin ya da sıvılaşmış bir alaşımın erime noktasının üzerindeki ekstra sıcaklık marjıdır ve erimiş metalin vaktinden önce donmaksızın kalıbı doldurmasını mümkün kılar. 
Au: Altının kimyasal simgesi 
Ayar (Karat):  Altının saflık ölçüsü; 24 ayar (karat) = %100 (saf) örneğin; 18 ayar (karat) = 18/24 %75 altın metal içeriği. Ayrıca, değerli taşların ağırlık birimidir; 1 karat = 100 nokta = 0.2 gram. 
Ayar Damgalama:  Altın, gümüş ve platin parçalarının saflığının belirtilmesi için, İngiltere Ayar Damgalama Yasasına tabi UK altın ayarlama (analiz) dairesi tarafından damgalanması, ancak diğer ülkelerde genellikle gayri-resmi ayar damgalamaya başvurulmaktadır. 

Ayar Kontrolü:  Değerli metal karışımlarının saflığının belirlenmesi için değerli metal alaşımının, külçe, ingot, döküm ürünlerinin ve özellikle altın takıların analizi. 

Ayar Taşı Suyu:  Küçük işlemden doğan çizik, sıyrık, eğe izleri ve ateş lekelerinin giderilmesi için kullanılan doğal, yumuşak kayağantaşı. 2 mm ile 25 mm2 arasında değişen küçük çubuklar halinde tedarik edilebilir. Suya batırılarak el eğesi gibi, genellikle pomzadan sonra ve cilalamadan önce kullanılır. 

B


Baget: Değerli taşların dikdörtgen pirizma halinde kesilmiş şekli 
Bağlantı Kaynağı (Yada Sızdırmaz Kaynak): Elektronik bir kontrol aygıtıyla sıralanan nokta kaynakların üst üste bindirilmesiyle kesintisiz sızdırmaz kaynak oluşturan art arda gerçekleştirilen nokta kaynak uygulaması; tek nokta kaynakta olduğu gibi, elektrotlar çubuk değil, disk olabilir. 
Başlık/Uç (Şalümoyla Kaynatma):  Alev çapını kontrol eden gaz/oksijen karışımı çıkışının türünü (başlık-karışık ya da enjeksiyon-karışık) ve büyüklüğünü açıklar. Gaz hızı, alev uzunluğunu kontrol eder. 
Başlık: Başa konulan süseşyası tepelik. 
Besleme:  Döküm katılaştıkça meydana gelen büzülmenin telafi edilmesi için, döküm yolu, döküm ağızlarından erimiş durgun metalin döküm kalıplarına beslenmesi için gereken işlem. Ağırlıktan kaynaklanabilir, aksi takdirde basınçlı olabilir. Beslemenin yetersiz olması, poroziteye ve çekilme boşluğu kusurlarına yol açar. 
Beşibiryerde: Sarrafiye ürünü. Osamnlı ve cumhuriyet dönemine ait, beş altın lira gramına eşit altın paranın halk arasındaki ismi 
Beyaz Radyasyon:  Tayfın görülebilir ışık aralığında bulunan, dalgaboyu karışık radyasyon (sözgelimi 400-750 nm). Bu radyasyon bazı dalga boyu tepe değerlerini (renk şeritleri) içerebilir, ayrıca kızılötesi ve morötesi radyasyonla da ilişkilidir. 

Bezel:  Elmasın pırlanta kesiminde tabla üzerinde oluşturulan en büyük yüzeyli sekiz fasetin adı. 

Bezeme Süsleme, dekore etme 
Bileği Taşı: Çelik kalemlerin ağzının keskinleştirildiği dikdörtgen prizma şeklinde sert taş 
Bileşim Çubukları: Eriyebilir çubuklar, yük cilalama tekerlerine, cilalama derilerine uygulanır; mum ya da sabun bağlı ince öğütülmüş oksitlerden yapılır. Renkler, olası oksit ve kesme gücünü göstermektedir. 
Bor Nitrit: Pırlantaya yakın sertlikte ve 1900 °C üzerinde kararlı, son derece yüksek basınç ve sıcaklıklarda üretilen kızıl kara küp taneleri. Özellikle, elmas ile reaksiyon sorun olduğunda kaplanmış yapışkan madde olarak kullanılır. 

Boraks: Teneker diye bilinen boraks, kimyada sodyum tetraborat diye geçer. Kuyumcula r kaynak yaparken alevin alevin hararetini arttırmak ve kaynaklanacak kısmın yağ ve oksitlerden arınması için temizleyizi özelliklerinden yararlanırlar. Kaynak işleminin vazgeçilmez malzemesidir. 

Boşaltma: mıhlama işleminde kullanılan yarım yuvarlak uçlu çelik kalem. 
Bronz: Bakır ve çinko alaşımıdır. Bakır, pirinç, çinko alaşımına da aynı ad verilir. 
Brose:  Takılarda matlaştırma amaçlı aşındırıcı sert keçe. 
Broş: Süs iğnesi olarak kullanılan takı 

C


Cd: kadmiyumun simgesi kuyumculukta kaynak oluşturmada kullanılan katkı maddesi
Cilalama: Genellikle zımparadan sonra, perdah tozu cilalayıcı bileşenleriyle dolu fırça ya da döner tekerler kullanılarak metale parlaklığın kazandırıldığı son bitirme aşaması. 
Cimar: Yüksek ayarla üretilmiş takılara antik görüntü ve mat has rengi kazandıran kaplama tekniği güherçile ilave edilerek sodyum klorürlü su ile karıştırılır. Kaplama yapılacak bu obje bu eriğiye batırılarak işlem tamamlanmış olur. 

Cevahir: Arapça'da cevherin çoğul hali. Elmas yakut gibi değerli taşlardan üretilmiş mücevher  

Cu: Bakır'ın kimyasal simgesi 
Cullinan: Armut kesimli beyaz renkte ve 530,20 kıratlık dünyanın en büyük elması 
Cüruf: Eritilen maddenin boraks, karbonat ve nişadırla temizlenmesinden sonra kalan ramatlık artığı. Kal sistemiyle geri dönüşüm sonrası oluşan posa 
Çift:  Küçük maşa görünümünde tezgah ve kaynak işlemlerinde kullanılan kuyumcu aleti. 
Çörüşme: Isıl işlemve kaynak işlemlerinde, maddenin fiziki görünümünün bozularak pürüzlü hale gelmesi 
Çapak:  Santirfüj veya kum döküm esnasında taşan ve dökülen parçaların ek yerlerindeki fazlalıklara denir. 
Çapla: Mıhlayıcılıkta kullanılan düz ağızlı çelik kalem 
Çekme: Zımbanın levhayı bir kalıptan iterek geçirdiği, ancak, levhanın çevresinin radyal çekmenin engelleneceği şekilde sınırlandırıldığı bir levha presleme işlemi. Oluşan şekil, zımbanın çevresine çekilir. 

Çentik: Testerenin açtığı gerçek yarık ya da kanal; ayrıca, malzemenin kesme genişliği ve hacmi de maden talaşı haline getirilir. 


Çırak: Çerağ-Işık-mum sanata meraklı aydınlatılması gereken yetenek ve kaabiliyeti keşfedilmiş çocuk. 

 D

DAldırma (dekapaj) Dökümden, işlemeden ya da genellikle kaynaklamadan sonra, seyreltik asit ya da dekapaj banyosuna daldırılma yoluyla, yüzeydeki oksitlerin ve eritken maddelerin metalden çözülerek atılması işlemi. 


Daldırma Duvarın kendi kalınlığını doldurmasına izin verilen boru-çekme türü (mandrel çekmenin aksine). Genellikle, gerçek duvar kalınlığı artar. 

Derece: Pimlerle birbirine bağlanan dişi erkek çerçeve 

Derin Çekme Derin presleme işlemi; zımba, levhayı kalıptan iter ve levhanın kenarının yarıçaptan kontrollü basınç altında çekilmesine neden olur; böylece nispeten derin şekiller oluşturur. Boru oluşturma işleminin başlatılması için kullanılabilir. 

Derin Kalem:  Kafkas kalemi de denilen bu stil, zemini oyularak motifleri kabartılan bir mücevher bezeme tekniği 

Diamantin: Elmas tozundan değil, kireçlenmiş alüminyumdan yapılmış cilalama tozu. 

Divanhane: Osmanlı döneminin yüzük modası. Otası tektaş kenarları elmaslarla çevrili büyük boy yuvarlaktaşlı yüzüklere verilen isim 

Dolap: Takının cila öncesi bilye ve iğnelerle parlatılması işlem

Domlama (Kertme): Kubbeli bir çukur oluşturmak için blok halinde eş küresel oyuk içerisine küre uçlu keskiyle levha ya da dairenin çekiçlenmesi. Kırpma sonrası, iki eş kubbe içi boş bir küre oluşturacak şekilde lehimlenebilir. 

Döküm Tanesi Küçük parçalar ya da taneler oluşturmak için, erimiş maddenin yavaş yavaş suya dökülerek küçük çakıl taşı büyüklüğünde parçalara bölünerek eritme ve alaşım yapıını kolaylaştıracak şekilde hazırlanan metal ya da alaşımlar. Kesilmiş hurda levhaları, yeniden-eritmenin daha kolaylaştırılması için tane haline getirilebilir. 

Döküme elverişlilik: Bir alaşımın eriyebilme, kalıba dökülebilme, yeterli akışkanlığı sağlayabilme, kalıp boşluğunun tam şeklini alabilme ve çatlamadan kalıptan çıkarılabilme özelliği. Tek, basit bir testle ölçülebilmesi zordur. 

Döner Döküm:Erimiş madenin, döner kolun ortaya yakın kısmından çevredeki kalıbın içerisine enjekte edilmesi için merkezkaç gücünden yararlanılan döküm yöntemi. Kollar, helezoni yay biçiminde ya da elektrikli olabilir, genellikle, erimiş madde sıcaklığıyla tetiklenen döküme hazır sinyal ayarının alınmasıyla çalışır. 

Dövme/Dövme: Blok Çeşitli genişlik ve derinlikte D-Bölme olukların kesildiği çelik bloklar. Boru bölme yapımına başlandığında şeritlerin sivri oluk şeklinde çekiçlenmesi ya da bölme ya da çubuk bölmelerin ayarlanması için kullanılır. 

Dövülebilirlik Aşırı işlem sertleşmesi ve çatlama olmaksızın, yoğun olarak çekiçlenebilme ya da haddelenebilme (yuvarlanabilme) özelliği. Dövülebilirlik, genellikle sıcaklıkla birlikte artar. 

Dövülmüş Yarıbitmiş Ürün :Döküm külçe ile yararlı ya da standart büyüklüklerde saklanan bitmiş parçalar arasında yer alan ürünlerdir, genellikle, levha, yaprak, sarılı şerit, daire, çubuk, bar, bölme halindedirler, çoğunlukla tavlanmışlardır ancak yarı-sert olabilirler. 

Dürtme:  Mıhlama işlemlerinde kullanılan yuvarlak uçlu çelik kalem 


E


Elektroformlama :Özel olarak formle edilen elektro-kaplama çözeltileri kullanılarak elektrikle iletilen biçimle alt damarlar (katod) üzerindeki metal tortu (çökelme). Parça duvarı, alt damarın çıkarılmasına izin verecek kalınlıktadır. Bu parça, daha sonra, altın takı bileşeni olarak kullanılabilir. 

Elektrolit: Suda elektrik akımını ileten çözeltiler oluşturan madde 

Elektroliz: Elektrik enerjisinin kimyasal enerjiye dönüşmesi esnasında meydana gelen işlem maddelerinin elektrik yardımıyla ayrıştırılması 
 
Engele: Mıhlama işleminde kullanılan, üçgen ağızlı çelik kalem 


F

Faset: Pırlatnın yüzeylerine verilen isim 

Faseta/Faset: Pırlanta kesimleri sonucu oluşturulan yüzeyler 

Filigran (Telkari) Altın- gümüş metal üzerine yine ince yassı metal tellerden belli süs ve bezeklerin yapılmasıdır. Bu teller düz, zikzag burmalı, spiral ve örgülü olabilir. Telkari diye bilinen bu teknikle vav, kake diye isimler alırlar 

Fire: İşlenme anında meydana gelen metal kayıpları 

Füsur: Genellikle yuvarlak ve küre biçiminde, metale taş yubvası açma ve pürüz temizleme işleminde kullanılan freze uçları 

G

Gemoloji: Değerli taş bilimi 

Gemolojist: değerli taş bilimiyle uğraşan uzman kişi 

Gısbit: Mıhlama işlemi sırasında oluşan maden talaşı 

Gravür: Ramat işlerinde kullanılan teknik. Fransızca oyma anlamına gelir. Kalem işleri sırasında verilen fireyi fade eder. 

Grafit: Ametal, toz karbon 

Grippe: Değerli taşlarda "eski kesim" olarak bilinen taş kesim şekli 

Gursun: Altın-gümüş zemin üstüne vurma işlemiyle halkalar oluşturularak yapılan kumlama tekniğinde, tığ kalınlığında ucu pyuk çelik zımba 

Granülasyon Teknik: .  Altın ve gümüşten yapılmış çok küçük küreciklerin dekaratif tarzda dizilmelerinden meydana gelen işlemlerdir 

Güherçile: Barut 

Güverse: Altın ve gümüşten yapılan minyatür kürecik 

H


Hadde:  Büyüktem küçüğe delikleri numara numara küçülen teli çekerek inceltmede kullanılan çelik alet 

Hakkak: Çelik kalemlerle metal üzerine yazı yazan kalemkar 

Halhal: Ayakbileğine takılan zilli süs eşyası. Ayak bileziği 

Hamlaç: Üfleme borusu. Şalümonun L şeklinde alev çıkaran ayarlı boru kısmı 

Hanut: İşyeri dışındaki kişilere, getirdikleri müşterilerin alış verişlerinden verilen yüzde. Komisyon 

Hap: Altın ve gümüş içi boş top ve bu toplardan oluşan süzme tekdüze takı. 

Heştek :Metal Parçalarla yarım yuvarlak, top ve taş yuvası yapımında kullanılan çeşitli boylarda oyuk demir alet. 

Hızma: Harizma burun deliğinin yanına takılan süs eşyası 

Hurda: Üertim sırasında işlemdışı kalmış toz, parça ve madenler ve kullanım değerini yitirmiş, eritilerek işleme sokulacak takılar 


İ
İizabe: Eritme. Metallerin pota içerisind ateşte ısıtılarak sıvı hale getirilmesi işlemi 
In: Indiyum'un kimyasal simgesi. 
Ir: İridyum'un kimyasal simgesi 
Isıl işlem:/tavlama Madenlerin genişleme özelliklerini yitirmeleri halinde ısıtılarak yumuşatılması işlemi 
Işıl işlem: Madenin parlatılması işlemi. Üretimin son aşaması. Cila 
İfraz: Ramat ve bozuk alaşımlı maddenin tekrar kullanılabilir hale getirilmesi işlemi. Maden arıtma tekniği 


K


Kabara: Altı kapalı, yarım yuvarlak foyalı elmas taş yuvası. 

Kafkas Kalemi:  Desenlere kabartma görünüm kazandırmak amacıyla zemini çelik kalemlerle oyma tekniği. 

Kalemkar: Altın ve gümüş metal üzerine, çeşitli çelik kalemlerle yazı ve desen çizen 

Kalfa: Çırak ve usta arasında üretim elemanı. Usta adayı 

Katmer: Metal üzerinde eritme veya alaşım hatası sonucunda oluşan hava boşluğu. Metal kabuğu 

Kaynak: İşlem yapılacak metalin kendi cins ve ayarında yumuşatılmış hali 

Kitlekleme: İnci, mercan,kehribar gibi ürünleri ipek düğümlü iplere dizme işlemi. 

Klips: Zincir, kolye,inci, mercan gibi kol ve boyunda kullanılan takılarınsabitlenmesini sağlayan özel anahtar. 
Körük: Yakıt olarak genellikle benzinin kullanıldığı, ayakla basılan bir körüğün sağladığı hava ile çalışan klasik şalümo 

Kral Suyu: Selenyum asidi. Altın ve diğer bütün kimyasal bileşiklerini etkileyen 1 litre nitrik asit ve 3 litre hidroklorik asit bileşimi. 


Kubbe:  Kal sistemiyle elde edilen altın ve gümüşe verilen isim. 

Kumlama: Klasik ve modern yöntemlerle takıya mat görünüm veya kalem işlemlerinde görünüme belirginlik vermek amacıyla zemine verilen ince kum vurma işlemi

Kabaşon: Alt tarafı oyuk değerli ve traşsız taş 

Kakma: Çelik kjalem yardımıyla çökertme tekniği 


Kal: Toprak ve kilden hazırlanan çukurda kömür ateş yardımıyla metal külçelerin eritme işlemi

Katmer: Metal astar ve levhaların üzerinde oluşan kabuk 

Katot: Elektroliz işleminde (-) kutup) 

Kontür: Mücevherlerin üst kısmı olan montürü alttan destekleyen işlenmiş kafesli parçanın ismi 

Kostik: Sodyum hipo sülfat 

Külçe:  24 ayar som altın 

Kültüve: Havuzlarda istiridyenin içine boncuk konulup bekletilerek üzeri sedefle kaplanınca elde edilen suni incilerin ismi 

Küpe: Kulağa takılan süs eşyası. 

L
Lahit:  Kafkas Kalemkar ustalarının çelik üzerine altın kakma tekniği. Demir üzerine açılan kanalların ağızları dar, dipleri geniş tutularak hazırlanır. Bu kanallara saf altın çekiçle çakılır. Altınlar iyice yerleştiktan ve çapaklar alındıktan sonra demir harlı alevde ısıtılır. lav zamanı yağa sokularak su verilir. 

Lal: Kırmızı renkte süstaşı, alininyum oksit 

Lamba: Küçük bir gaz deposunun ucundaki alevin ince bir çubukla işleme sokulduğu klasik şalümo 

Lehim: Düşük ısıda eriyebilen, düşük dirençli, kalay ve kurşun karışımı bir çeşit kaynatıcı 

Lonca: Osmanlı döneminde, günümüz odalarının işlerini üstlenmiş, manevi değerlere bağlı esnaf birlikleri 

Lup: Mercek. Başta taşların değerlendirmesi olmak üzere metaller üzerinde damgalama ve ince ayrıntların incelenmesine yardımcı alet 

Lüle Taşı: Kolayca yontulup işlenen, beyaz renkli magnezyum silikat. Eskişehir taşı. Deniz köpüğü


M
Malgama: Altın gümüş gibi metallerin civa ile yaptığı alaşım. Civa yaldızı tombak 

Malafa: Demir bakır alaşımları veya ahşaptan üretilmiş, üzeri düz  

Malgama: Taombak. Cila yaldızı. Altın ve gümüşün civa ile yaptığı alaşım. 

Martela:  Geniş astar yüzeyleri kalemle düzeltme işlemi 

Maskala: Metal yüzeyleri parlatan çelik çubuk 


Markiz: Mekik şeklinde traşlanmış taşlara verilen ad. 

Maskala: Metal yüzeylerin parlatılmasında kullanılan çelik çubuk 
 
Mengeç: Metal yüzeylein parlatılmasında kullanılan çelik çubuk. 
 
Mihengir: Nesnelereistenilen ölçüde paralel çizgiler çizmeye ve uzunluk süresini kontrole yarayan ölçme aracı 

Mihenk: Altın ayar tespitinde kullanılan denek taşı. Kalsedon taşı. 


Mine: Dövülmüş renkli cam kırıklarının metal üzerinde hazırlanmış yuvalara fırınlanarak doldurma tekniği. 

Miskal: Kuyumculukta özellikle inci gibi ürünlerde kullanılan 4,8 gr'lık ağırlıkölçüsü birimi. Birbuçuk dirhem değerinde eski ağırlık ölçüsü birimi. 
Montür: Dar anlamda taşların konduğu, mücevherlerin üst kısmı. Geniş anlamında ise takı, sade işleminin bitmiş hali. 

Mücevher: Değerli taşlarla bezenmiş süs eşyası 


Mihenk: Kalsedon taşı. Altın ayar tespitinde kullanılır. 

Mikron:Kalınlık ölçü birimi 1mm=100 mikrondur. 

Milyem: 24 ayar altının 1000 milyem olduğu düşünülerek altın alaşımlarının bu değerlere göre tespiti 

Montür: Taşların monte edildiği mücevherin üst kısmı 

N

Nakkaş: Nakşeden nakış yapan bezeyen usta 

Necef: Dağ kristali, mühür yapımında kullanılır. 

Nişadır: Amonyak tuzu- Amonyum Klorür 

Nitrik Asit: Kezzap  

Ni:  Nikel'in kimyasal simgesi 
Niello: Savat


O


Oksit:  Havadaki nem ile metallerin üzerinde oluşan pas 

Ons: 31,1 gramlık ağırlık ölçüsü 
Oksit:  Hava neminin metal yüzeyinde oluşturduğu katman 


P


Pafta: Metal çubuk ve borularla diş açan alet 

Pandantif: Genellikle sarkıntılı gerdanlıklar için kullanılan ad. 

Palmer: Mikrometre. Metallerde kalınlık ölçü aleti 

Patina: Bakır çalığı. Bakırın hava nemi, oksijeni ile reaksiyonu sonucu oluşan, yeşil renkteki bakır karbonat. 

Pb: Kurşun'un kimyasal simgesi. 

Pd:  Paladyum'un kimyasal simgesi. 

Perçin:  İki veya daha fazla levhayı birbirine bağlamak için çivinin ezilerek baş durumuna getirilen ucu. Kuyumculukta takının oynak bölümlerinde kaynağın sakıncalı veya gereksiz görülmesi halinde, metalin kendi cinsinden bir telle sabitlenerek, telin her iki ucunun şişirilmesi işlemi. 
Peregrina: 34 kırat ağırlığında, armut biçiminde, dünyanın bilinen en büyük incisi. 

Pevla:  Mühür mumu bir birim golamalk, iki birim reçine ve bir birim üstübeç karışımı olan, mıhlama ve kalemkarlıkta kullanılanan yapıştırıcı. 


Pirinç: Bakır ve % 45 çinko ile yapılan alaşım. 

Pota:  içinde metal eritilen grifit özel kap. 

Prototip: Anakalıp. Dökümhanede kavuçuğa alınarak seri üretime geçilecekürünün sadekar tarafından üretilmiş orijinal hali. 

Pt Platinin kimyasal simgesi 
Pafta: Kuyumcuları küçük boy vida yaptıkları alet 
Perdah: Metal üzerindeki pürüzlerin eğelerle rendelerle düzeltilmesi 
Pertavsız  Büyüteç 
Pırlanta: Elmasın traşlanarak prizmatik özelliği kazandırılmış hali 
Pandantif: Sarkıtma gerdanlığa verilen isim 
Pomza: Isıl işlemler yapılırken mücevherin çabuk ve kolay parlamasını sağlayan yağlı pomad 

R

Ramat:  üretim sırasında engellenemeyen maden kayıplarının atölyenin çöp ve atıklarından geri dönüşümünü sağlama amaç ve tekniği 
Raspa: Özellikle taş yuvası ve metal üzerindeki pürüzlerin giderilmesi işlemlerinde kullanılan, sivri uçlu, keskin kenarlı oluklu üçgen alet. 
Rastlama: Mıhlama işlemlerinde yaslama tekniği 
Regent: 140,50 kıratlık dünyanın bilinen en temiz elması 
Rodaj: Rodyum kaplama 
Roza: Felemenk. Bir tür elmas yontum şekli. 
Ramat: Kuyumcu atölyelerinin çöplerinin toplanarak eritilmesi işlemi 
Rastlama: Yaslama tekniği ile altın mıhlama işlemi 
Rodaj: Rodyum kaplama 
Rond: Yuvarlak 
Roza: Foyasız olarak traşlanmış elmaş. Felemenk de denir. 
Rubi: Yakut 


S


Savat: Neiello. Gümüş üzerine özel bir teknikle, kurşun kullanılarak yapılan nakış. Kara nakış.
Sedimantasyon: Çökeltme 
Sıvama: Mıhlamacılıkta, taşın tüm çevresinin metalle kapatılarak gerçekleştirildiği mıhlama tekniği 
Sn : Kalay 
Süblime: Siyanür 
Sarrafiye: Yeni ve ticarti serbest eski altın para alım satımlarıyla uğraşan kuyumculuk 

Ş
 
Şalümo: Şalamo, Şaloma: Kaynaklama ve ısıl işlemlerde kullanılan, değişik tekniklerle alev üretici alet. 
Şarnel: Kuyumculukta tek başına veya çeşitli ürünlerde eklenti olarak, geniş bir kullanım alanına sahip, madenin kendi cinsinden oluşturulmuş boru


T

Talaz: Dalga bezeme. Kıvrık bezeme şeklindeki motiflere verilen ad. 
Tav: Altın- gümüş metallerin ısınma kıvamı 
Takoz: Kuyumcu tezgahında testere ve tesviye işlemlerinin gerçekleştirildiği ahşap çıntı. Mecaz anlamda "külçe" halindeki maden. 
Tav: İşlenecek metalde bulunması gereken ısı ve nemin yeterli olması, işlemler dırasında sertleşmiş madene tekrarişlenebilir özellik kazandırma. 
Telkari: Çok ince tellerle oluşturulan desenler ve ve bu desenlerden takı oluşturmak için kullanılan özel üretim tekniği 
Tezyin: Bezene. Süsleme. Dekro verme 
Tezyinat: Bezekler, süsler. 
Tire: Fırçalarla parlatılmayan takıların parlatılması amacıyla, bir ucu sabitlenmiş pamuk ipliği için kullanılan terim. İp üzerine sürülen parlatıcılarla yapılan işleme tirelemek denir. 
Tor: Şalümo alevinin metalin alt ve yanlarına etkisini arttıran, amyant ve ürün arasında kullanılan örgülü demir tel.
Tunç: Kalay, bakır karışımı. 
Teneker: Sodyum Tetra Borat. Boraks 

Tezyinat: Süsleme dekore etme işi 


Tombak: Bakır üzerine altın, civa malgamasıyla yapılan kaplama işlemi civa yaldızı 

U

Usta: zanaatta yüksek becerisi olan 

V

Varak: Altın gümüş gibi madenleri, döverek oluşturulan ince metal yaprak
Vakum: Santrifüj döküm yapılacak alçı derecelerinin içinde hava kalmaması için havanın emilmesi işlemi 

Y


Yaldız: İnce kaplama . Elektroliz tekniği ile metalleri değerli metallerle kaplama işlemi. Takıda, cila fırçalarının ulaşamadığı bölümlere, yüksek ayar parlak görünüm kazandırılma işlemi

Z

Zebercet: Sarı yeşilimsi krizolit 
Zer: Altın 
Zerger :Kuyumcu
Zergeran: Savat yapan usta 
Zernişani: Kakma ustası 
Zift: Reçine, horasan, asfalt ve yağ karışımından oluşan, kuyumcuların üzerinde altın gümüş levhaları yapıştırarak işledikleri poma
Ziynet: Altn gümüş ve değerli taşlarla yapılan süs eşyası
Zümrüt:  Yeşil renkli berilyum silikat değerli kristal cevher 
Zaç yapı: Sülfirik asit. Madenler üzerindeki oksit, yağ ve kirden arındırılması işleminde kullanılan temizleyici alet. 
Zn: Çinko'nun kimyasal simgesi.
 
  
ALINTI ADRESİ: Adli Ayter "Kuyumculuk Meslek Bilgisi ve Mücevher Sanatı" ve Yeşim Yüksek'in katkılarıyla . http://www.iko.org.tr/icerikg2.asp?id=570

 
Not: Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, Resim,Tablo, kaligrafi, ebru, Fotoğraf, minyatür, hat, sedef, el işi, oya, bezeme, Telkari, kazaziye  benzeri çalışma  ve araştırmalarınızı, sitemize üye olarak ,  bize başvurarak ESA'da paylaşarak kültürümüze katkıda bulunabilir, kendinizi ve ürünlerinizi tanıtabilirisiniz.

 BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya s_kuzucular@hotmail.com


Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...