Ceride Nedir


Esa
7.9.2020

 

 

CERİDE

Osmanlıca yazılışı :  cerid, ceride -  جرد -  جرده

Sözlüklerdeki anlamları: cerid, ceride: Resmi dairenin büyük hesaplarının kaydedildiği defter. [1] Gazete, zabıtname, tutanak,  suvâri kolu[2] anlamlarına gelir.

Bun mukabil ceride kelimesinin akla ilk gelen anlamı  önü ve arkası da yazılan defter  demektir.  Bu defter  kâğıt yelpaze gibi dürülen,  vakaların hadiselerin, fezlekelerini tutan,  resmi dairelerin  hesaplarının kaydedildiği defter, olayların özetlerini içeren   defterler, tutanak defteri, kayıt yapılan defter  manalarında  iken bu anlama yakın olduğu için gazete için  kullanılan bir kelime olmuştur.  Eski devirlerde ceride i

le cönk eş anlamlı olarak kullanılmış, kayıt defteri, tutanak defteri,  vukuat kaydı  anlamlarında da kullanılmıştır.

İlk  resmi gazetemize “ Ceride-i Havadis” denmesinin nedeni de budur. [3] Bu tabir divan şiirimizde bu anlamlarına yakın anlamlarda ama benzetme amaçlı olarak da kullanılır. Sevgilinin nazarları, kalbi,  yüzü,  gönlük  haberler yazan,  cerideye benzetilmiş veya ceride ile bu unsurları arasında alakalar kurulmuştur.

Şerh etmede  ceride-i sad pare dili
Her zahm ı  hun feşanı  dehan söylerim  sana       Sami 

Kalbin yüz parça olmuş, defterini şerh etmek için,  kan saçan her yarayı konuşan bir ğaız gibi sana gösteririm.

Değil ceride-i eşar sanki cilve  eder
Niğar hane-i Erjeng  içinde bikr- i hayal     Şeyh Galip

Onun taze, el değmemmiş, bakir hayalleri   şiir defteri gibi  şiir söylemiyor  sanki cilveler ediyor.




 

 

 

[1] https://www.luggat.com/Ceride/1/1

[2] https://www.osmanice.com/osmanlica-4751-nedir-ne-demek.html#:~:text=cerid%2C%20ceride%

[3] A. Talat Onat, Edebiyatımızda Mazmunlar,  MEB, İst. 1996- shf 157

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış