Nokta-ı Şekk Nedir Şüpheli Nokta


 

 

Osmanlıca yazılışı: nokta :  نقطه

Osmanlıca yazılışı: şekk  شك , Arapça yazılışı  شَكْ

Nokta نقطه  kelimesi Arapça kökenlidir.  Günümüzde cümlenin bittiğini gösteren bir işaret,   matematikte hiç bir buut (boyut) u olmıyan işaret anlamlarında kullanılan bu kelime Arapçada benek, leke, yer  durak, mevki, mahal, göze arız olan leke, durak işareti, tek karakol, tek nöbetçi, yazıdaki durak işareti  manalarına da gelmektedir.[1]

Şekk  شك ise Farsça kökenlidir. Sözlülerdeki anlamları ise: Şüphe, zan, bir şeyin varlığı ile yokluğu arasında tereddüt etmek, lüzum;  aklın bir tercihte bulunamadığı zihinsel durum, kuşku, sanı, zan[2] şekillerindedir.

Arapça ve Farsça sözcüklerle kurulmuş olan nokta-i şekk شك نقطه terkibi ise böylece şüphe işareti, şüpheli durum,   şüpheli nokta anlamlarına gelmiş olacaktır.

Günümüzde nokta ı şek işareti soru işareti (?)  işareti ile gösterilmektedir. Bilindiği gibi soru işareti soru bildiren cümlelerden sonra kullanıldığı gibi, belirsizlik veya kuşkuyu ifade edecek şekilde de kullanılır. Örneğin… doğumu?, ölümü 1875 dendiğinde , doğum tarihinin şüpheli olduğunu veya bilinmediğini anlatmış oluruz. Aynı zamanda soru işareti bilginin teyitlenmiş bir bilgi olmadığını verilen bilginin doğruluğunun şüpheli olduğunu da ifade ederek nokta-i şek görevinde de kullanılır.

 

Eski devrilerde ise şüpheli durumu, şüpheli bilgi nokta-ı şek olarak adlandırılır, “okunamayan veya iyi anlaşılamayan yeri belirtmek için o kısımların kenarlarına çizgi konulur veya dikkati çekmek için mühim anlamında bir mim işareti konurdu. Ancak çizik atmak demek olan nokta-i şek, bir harf olmayıp karekök işaretine (') benzer bir işarettir. Şâirlerin divanları kenarında bu tür işaretlere sıkça rastlanır. Bunlar şâirden değil, belki müstensihten kaynaklanan şüpheler olarak düşünülmelidir [3]

Aynıyla dondu nokta-i şekke sevad-ı dil
Hal-i siyahın olalı hatır-nişanımız        Nâbl

Bilünür ‘âşık u agyâr işigünde ne şekk
Ki dimişler sanemâ Ka’beyi merdâna mihek  Aşık Çelebi 

Lebinin hattı sahih olmadığıycün cana
Kalem-i sun' komuş nokta-i şektir dehenin   Necatı

 
KAYNAKÇA 

[1] https://edebiyatvesanatakademisi.com/edebiyat-terimleri-mazmunlar/nokta-dehen-kucuk-agiz/71967
[2]https://www.luggat.com/şekk/
[3] İskender Pala  Ansiklopedik Divan Şiir Sözlüğü s. 374

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış