Erzurumlu Aşık Erbabi Hayatı ve Şairliği

Ekleyen : Şahamettin Kuzucular , 05 Temmuz 2015 Pazar aaa Beğen
 
AŞIK ERBABİ
 
(D. Erzurum1805- Ö.  Erzurum1884) Erzurumlu saz şairi
 
Asıl adı Hüseyin Farki olan  saz şairimiz Erzurum'un Karaz köyünde dünyaya gelmiştir.  1220 h. Miladi Kaynaklar onun  doğum tarihini 1804 veya 1805[1] olarak göstermektedir.  Konyalı Veli Efendi'nin oğludur. [2] Babası önce Erzurum'a bağlı Ilıca'nın köylerinden "Kara Arz (Karaz-Kahramanlar Köyü)ne gelip yerleşmiştir. Erbabi de bu köyde dünyaya gelmiş,  fakat daha sonra  Erzurum'a yerleşmiştir. [3]
 
Kaynaklar onun bir şeyhe tabi olduğu  görüşündedir. İsiminim bulamadığımız bu şeyhinin ona  Erbab dediği için Erbabi takma adını kullanmış olduğunu belirtmektedir. Gençlik yıllarında kısmen de olsa Arapça Farsça ve şiir bilgisi aldığı şiirlerinden bellidir. Erbabi şiirlerinde dikkat çekecek kadar  Osmanlıca ve aruz bilgisine sahip bir şairdir. Bu duruma göre çocukluk ve gençlik yıllarında iyi denilebilecek bir eğitim aldığını  göstermektedir.
Asker olarak muhtelif beldelerde bulunmuş anlaşıldığı kadarı ile uzun bir müddet askerlik yapmıştır.  Bu yıllarda İstanbul da iken  Sultan Abdülmecit’in huzurunda da saz çalmış olduğu kaynaklarda geçen bilgiler arasındadır.  Erbabi, askerlik hizmetini bitirince memleketi Erzurum'a dönerek, Erzurum'da Caferiye mahallesindeki hanesinde ikamet  etmeye başlar.[4] Askerlik dönüşünde meşhur bir âşık olur ve  çardaklı kahvehanelerde curasıyla şiirler söyleyerek ve aşıklar yetiştirerek hayatını sürdürmüştür.
 
Şair hakkında  bir sitede rastladığımız ve bir hayli eskilerde yazılmış olan şu ibareler  Erbabi hakkında  detay bilgiler vermesi açısından dikkat çekicidir.  “Erzurum Şairleri, adlı eserde  Erbabi'nin "Tuhfei Vehbi" yi çok okuduğu, Fuzuli'yi çok  sevdiği, müretteb divanı eş'arının hafidlerinden polis komiseri Hüseyin Bey nezdinde bulunduğu ve parmak hisabile söylediği manzumelerin divana dahil olmadığı muharrerdir.” Bu ibarelerden Erbabi’nin  bir divan tertip etmiş olduğu ortaya çıkmaktadır. Hece ile yazılmış şiirleri  daha başarılı olsa bile anlaşıldığı kadarı ile çok azı günümüze ulaşmış olmalıdır.
 
Erbabi’nin çok sayıda şair yetiştirdiği bilinmektedir. Bunlar arasında en meşhuru Sümmani’dir. Erzurumlu Aşık Sümman’in gençlik yıllarında Erbabi’nin çırağı olmuştur. Erzurumlu Aşık Sümmanİ’nin Narman’dan Erzuruma getirilişi yaklaşık olarak 1874- 1876 yıllarıdır.[5] Bu yıllarda Erbabi’nin bir hayli yaşlı olması gerekir.  Nitekim  Âşık Erbabi, Sümmani ile Gülperi  hikayesinde de Sümmani'nin ustası olarakkarşımıza çıkar. Sümmani ile Gülperi  hikayesinde Sümmani ile Erbabi atışma yapmışlar meclis önünde Sümmani  ustası Erbabi’yi Mat etmiş ve atışma sonrasında  Sümmani Usta aşık payesini almıştır. [6]

Aşık Erbabi bir hayli uzun yaşamış ve  h.1300 M. 1884 te Erzurum'da vefat etmiştir.Erzurum'da Üç Kümbetler civarında defnedilmiş vasiyeti gereği mezarına taş konulmamıştır. [7]" Döneminde birçok çırak yetiştiren Aşık Erbabi, özellikle Narmanlı Sümmani’nin yetişmesindeki katkılarından dolayı yöre halkı tarafından daha anlamlı bir yere konmuştur.
 
Çağdaşları Erzurumlu Emrah, Tokatlı Nuri, Aşık Dertli, Bayburtlu Zihni, Kağızmanlı Hıfzı gibi   Medrese eğitimi görmüş olan ve şiirlerinde aruz ölçüsü ile Osmanlıcayı kullanan bir şairdir.  Şiirlerinde Osmanlıca terkipler, teşbihler ve mazmunlar da kullanmış fakat asıl ünün hece  ve sade dille yazdığı  şiirler ile sağlamıştır. Özellikle Sümmani’nin ustası olarak Erzurum şairleri arasında özel  bir yere de sahiptir.  
 
Şiirleri
 
 
[1] http://www.turkuler.com/ozan/erbabi.asp
[2] http://www.ozanlar.biz/erbabi.html
[3]  Dr. Hasan Ali Kasr, Erzurum Şairleri , Dergah Yayınları 1999
[4]  Dr. Hasan Ali Kasr, Erzurum Şairleri , Dergah Yayınları 1999
[5] Şahamettin Kuzucular, Erzurumlu Aşık Sümmani Hayatı http://www.edebiyadvesanatakademisi.com/
[6] Şahamettin Kuzucular, Erzurumlu Aşık Sümmani Hayatı http://www.edebiyadvesanatakademisi.com/
[7] Dr. Hasan Ali Kasr, Erzurum Şairleri , Dergah Yayınları 1999


Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...