Kağızmanlı Hıfzı Hayatı


Kağızmanlı Hıfzı

1893 - 1918. Kağızman’da doğan Kağızmanlı bir Halk Ozanıdır.

1893 yılında Kağızman’ın Toprakkale Mahallesinde doğmuş olan Kağızmanlı Hıfzı'nın asıl adı Recep'tir. 1893 yılının Rumi Recep ayında dünyaya geldiği için, adını ailesi onun adını Recep koymuştur. [1]Kaynaklara göre Babasını adı Ağadede, dedesini adı ise, Yakup Bey’dir. [2]

Annesi aynı mahallede oturan mütevazı bir ailenin kızı Suna hanımdır. Babası Ağadede’yi 1922 yılında, annesini ise, iki yıl sonra yanı 1924 yılında yitirmiştir.[3]

Mahir Baranseli, M.Fahrettin Kirzioğlu’nun yazılarına ve Mustafa Turan’ın amcaoğlu Kerim Başar’a dayanarak verdiği bilgilere göre Recep (Hıfzı) daha dört yaşında iken medreseye gitmeye başlamış çok küçük yaşta iken hafız olmuştur.  Dokuz yaşına gelince Kuranı hatmeden ve hafız olan Hıfzı Kuran öğrenimi görmüş ve dini alanda eğitim almış eğitimli bir halk ozanıdır.  15 yaşında kaval çalmayı öğrenen Kağızmanlı Hıfzı, adından çok hafız lakabı ile tanınır. Küçük yaşlardan itibaren Kuran dersleri vermeye başlamış, kendi akranlarına kuran öğretmeye başlamıştır.  Hafız olarak seslenilmesinden dolayı da adını kimse kullanmaz olur. ŞİİR söylemeye başladığı zaman da Hıfzı takma adını kullanacaktır.

Hıfzı mahlası Hafız olmasından ileri gelmektedir. Kaynaklara göre daha dokuz yaşındayken hafız olmuş çevresinde Hafız olarak tanınmıştır.[4] 15 yaşında iken şiir söylemeye başlamış olan şair kendisine Hafız diye hitap edilmesinden ve bu şekilde tanımış olmasından dolayı şiirlerinde Hıfzı mahlasını kullanmıştır. Küçük yaşlarda şiire ilgi duyan Hıfzi, kendi adından çok Hafız adıyla bilinmiş olmasından Hızı mahlasını tercih eder.

Dönemin bilinen âşıklarından Kağızmanlı Yusuf Sezai’den bağlama çalmayı öğrenen Hıfzı,[5]ayrıca alışılagelmiş bu Âşıklık Geleneğimizin dışında def ve kaval çalmasıyla da bilinir. Önceleri ezberleyip söylediği eski usta malı şiirlerin yanında kendi şiirlerini de yazmaya başladı Kışın camilerde Kuran okumuş, yazın bahçelerde, bağlarda çalışarak geçimini sağladığı bilinmektedir.[6]

Hayatına dair bilinen diğer bir ayrıntı ise Sona adlı bir kızla evlenmiş olmasıdır. 1911 yılında kendi mahallesinde oturan Celloların kızı Sona ile evlendirilir. “Hıfzı’nın âşık olup evlendiği Sona İran’dan gelip Ağrı’ya Ağrı’dan Kağızman Torakkale’sine yerleşmiş Cellolar (Celaliler)lakaplı, Kürt kökenli bir ailenin kızıdır”[7]

Şenlik, Nihani, Sümmani, Zülali ve Mudami gibi Hıfzı’nın da bade içtiğine “ Badeli âşıklardan biri “ olduğuna inanılır. ( BKZ  BADE İÇME RÜYADA AŞIK OLMA GELENEĞİ VE ÖZELLİKLERİ )  Söylentilere göre “ Hıfzı, bir gün bahçede beliren ışık içindeki bir kızı gördükten sonra bayılmış,  ertesi sabah Hıfzı’yı orada bulanlar eve getirmişler.  Bir süre sonra kendisini ziyarete gelenlerin arasında gördüğü bir kızı bahçede gördüğü ışık içindeki kıza benzetir. Bu olayı ve sonrasındaki gelişmeler Hıfzı’nın bade içmesi olarak kabul edilmiştir. “ [8]  ( bkz  Bade ve Bade içmek ( Divan ve Halk Şiirinde )

Kaynaklara göre Hıfzı’nın başına gelen bu olay 1912 yılında olmuştur. [9] Rüyasında gördüğünü söylediği kız evlendiği kız olan Sona’nın küçük bacısı Ayşe’dir. Rüyasında gördüğü kızın Ayşe olduğunu söyleyen Hıfzı’yı ağabeylerinin dövdüğü bu olay üzerine Hızı’nın evini ve köyünü terk ettiği yörede söylenmektedir.

Kaynaklar Hızı’nın evden ayrıldıktan sonra saz çalmanın yasak olmadığı Kadiri tarikatına girdiği daha sonra da Mevleviliği seçtiğini yazmaktadır. Bu yıllarda köylerde imamlık da yapmaktadır. Söylentilere göre karısının küçük kardeşsi Ayşe, Hıfzı’ya kaçmış ailesi onu geri alarak, Karabağ’ da halasının oğluna kocaya verdiği söylenmektedir. [10]

1918 yılında yedi yıllık karısı Sona ölünce, geride Telli 4, Haşım 2, ve sekiz aylık Hüsniye adlı çocukları yetim kalır. Hıfzi 1. Dünya Savaşının sonuna doğru (1918) önce, geride 3 küçük çocuk bırakan karısını yitirmiştir.

Kağızman’da içinde Hıfzı’nın da bulunduğu 105 kişi hapsedilmiştir. Kazım Karabekir Komutasında ki ordu da bölgeyi ele geçirmek için harekete geçmiştir. Türk ordusunun gelişini haber alan çeteler ellerinde bulundurduğu 105 kişiyi bıçakla ve kamayla öldürürler. [11]Hıfzı da ağır yaralanır, şehre yaralı yaralı inen Hıfzı şehirde daha hasta haneye gitmeden ölür. Öldüğünde daha 25 yaşında çok genç biridir.

Oldukça akıcı gerçekçi ve yalın bir şiir söyleyişi vardır. Daha çok yaşadığı olayları  şiirlerine konu edinmiş olan Hıfzı’nın şiirlerinde yaşadığı olaylardan edindiği izlenimler bulunmaktadır.  Amcasının ölen kızı Ziyade için üç ağıt yazdığı bilinmektedir. Sefil Baykuş, adlı şiiri ölen karısı, Şeyda Bülbül, Çiçekler ve Turnalar adlı ağıtları ise amcasının kızı için söylediği ifade edilir. [12]

 

HAKKINDA YAPILAN ÇALIŞMALAR

Kağızmanlı Hıdzı için  yazılan en önemli kaynak F. Kırzıoğlu’na aittir. F. Kırzıoğlu 1941 yılında Kağızman’a gelerek bizzat Hıfzı’nın oğlu Haşim, kızı Telli, amcasının oğlu Kerem, Kardeşinin oğlu Rahmi, kayınları Murat, Mehmet, Mevlüt, Asker, İsmail, baldızı Gülavat sağ iken görüşerek kaleme almış ve yayımlamıştır. Zerger Mahir Baranseli ,F. Kırzıoğlu’nun tespit ettiği bilgilere dayanarak  1965 yılında “Kağızmanlı Hıfzı “adlı bir kitap yayımlamıştır 

  • Mustafa Turan “Kağızman ve Aşık Hıfzı” 1988
  • Zerger Mahir Baranseli ,F. Kırzıoğlu’nun tespit ettiği bilgilere dayanarak  1965 yılında “Kağızmanlı Hıfzı “
  • Yard. Doç.Dr. Ali Berat Alptekin-Esma Şimşek, Türk Folkloru Araştırmaları, Milli Folklor Araştırma dairesi Yayınları 114-1989 sayfa 143
  • Yard. Dr. Ali Berat Alptekin ve Esma Şimşek, Hıfzı’dan bahseden kaynak, kitap ve makalelerin 79 adet olduğunu ifade ederler. [13]

Kağızmanlı Hıfzı TÜM ŞİİRLERİ İÇİN TIKLAYIN  

 

 Önemli Halk Ozanlarımız ( İlgilendiğiniz isme tıklayınız )

Kayıkçı Kul Mustafa  Katib , Erzurumlu Emrah  Erzurumlu Aşık Sümmani  ,  Divriğili Deli Derviş Feryadi ,  Aşık Yemini Derviş Muhammet ( Malatya- Arguvan) ,  Aşık Ferrahi ,  Kağızmanlı Hıfzı  ,  Musa Merdanoğlu  ,  Posoflu Aşık Müdami  Deliktaşlı Ruhsati , Âşık Zülali,  Âşık Şenlik,  Ercişli Emrah  ,  Âşık Ardanuçlu Efkari, Şarkışlalı Âşık  Şarkışlalı Talibi Çoşkun ,  Kaygusuz Abdal  ,  Kul Himmet Üstadım , Arapgirli Aşık Fehmi Gür Tokatlı Nuri 

 

Şiirleri

 


KAYNAKÇA

  • [1] Anonim, Şair Hıfzı https://kagizmaninsesi.com/sair-hifzi-biyografi,2.html,, son erişim,12 Eylül 2013 Perşembe
  • [2]  Z.Mahir Baranseli, Kağızmanlı Recep Hıfzı, Kars 1965 Özkenet Matbaası 68 s.Kars Halkevi Yayını 1.
  • [3] Anonim, Şair Hıfzı https://kagizmaninsesi.com/sair-hifzi-biyografi,2.html,, son erişim,12 Eylül 2013 Perşembe
  • [4] Bekir Karadeniz, Kağızmanlı Hıfzı, https://ozanlar.biz/hifzi-k.html, son erişim23-11-2012
  • [5] Yard. Doç.Dr. Ali Berat Alptekin-Esma Şimşek, Türk Folkloru Araştırmaları, Milli Folklor Araştırma dairesi Yayınları 114-1989 sayfa
  • [6]  Z.Mahir Baranseli, Kağızmanlı Recep Hıfzı, Kars 1965 Özkenet Matbaası 68 s.Kars Halkevi Yayını 1.
  • [7] Sait KÜÇÜK, GERÇEKLER IŞIĞINDA KAĞIZMANLI HIFZI VE YAYINLANMAMIŞ BİR ŞİİRİ, edebiyatdefteri.com/ son erişim23-11-2012
  • [8]  Bekir Karadeniz, Kağızmanlı Hıfzı, https://ozanlar.biz/hifzi-k.html, son erişim23-11-2012
  • [9] Anonim, Şair Hıfzı https://kagizmaninsesi.com/sair-hifzi-biyografi,2.html,, son erişim,12 Eylül 2013 Perşembe
  • [10] Sait KÜÇÜK,agy.
  • [11] Anonim, Şair Hıfzı https://kagizmaninsesi.com/sair-hifzi-biyografi,2.html,, son erişim,12 Eylül 2013 Perşembe
  • [12] Anonim, Şair Hıfzı https://kagizmaninsesi.com/sair-hifzi-biyografi,2.html,, son erişim,12 Eylül 2013 Perşembe
  • [13] Yard. Doç.Dr. Ali Berat Alptekin-Esma Şimşek, Türk Folkloru Araştırmaları, Milli Folklor Araştırma dairesi Yayınları 114-1989 sayfa 143
  •  

Edebiyat Dil bilim, Kültür, Folklor, Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, ve Araştırmalarınız Sitemize üye olarak ve  bize başvurarak bu sitede Paylaşabilirsiniz.

 BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya s_kuzucular@hotmail.com 

 

 

Bu içeriğe henüz katkı yapılmamış

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış