Katibi'nin Hayatı


 

 

Kâtibi,  hayatı hakkında çok az şey bilinen Halk Ozanlarımızdan  biridir.

Doğum ve ölümüne dair belli bir kanıtımızın olmadığı gibi nereli olduğuna dair de söylenebilecek pek bir bilgi yoktur. Halk Ozanlarımızın pek çoğunun hiç olmazsa nerede doğduğunu bilebilmemize rağmen  maalesef Kâtibi’nin doğum yeri veya memleketi hakkında bir şey söylemek zordur. Bir şiirindeki "Halin nedir desen Kâtip Osman’a" dizesinden asıl adının "Osman" olduğu anlaşılır. Evliya Çelebi'nin "Seyahatnamesi" nde Halk Ozanlarından ve çöğür şairlerin birisi olarak iki defa ve iki yerde   adı geçer. Bu ise hayatı hakkında hiçbir şey bilmesek de yaşadığı dönemde bir hayli ün kazandığını göstermektedir.  Evliya Çelebi' onun hakkında Celeb Kâtibî" diye söz etmiş bu yüzden onun canlı hayvan alım satımıyla uğraştığı sanılmıştır. Ancak,  sonraları Kapıkulu sınıfına asker yetiştiren "Acemi Ocağı"nda yazıcı olduğu, mahlasını ve "Celeb" lakabının buradan aldığı ileri sürülmüştür. Kâtibi mahlasını takınmış olması Kâtibi’nin okuryazar bir saz şairi olduğunu düşünmemize neden olmaktadır

Evliya Çelebi’nin ondan söz etmiş olması Bağdat seferini öğen şiirlerinin olması Kâtibi’nin 17 Yüzyılda yaşadığı kanısını uyandırır.  4. Murat'ın Bağdat Seferi üzerine bir övgü şiiri yazan Kâtibi’nin, KAYIKÇI KUL MUSTAFA- , Kuloğlu, vb. Halk Ozanlarıyla çağdaş olduğu bu şiirinden dolayı ileri sürülebilmektedir. Bağdat seferine katılmış olma ihtimali bu şiirlerindeki ifadelerden dolayı ortaya çıkmaktadır.  Ayrıca bu şiirindeki ifadeler onun yeniçeri veya asker-ozan olabileceği ihtimalini ortaya çıkarmaktadır.

Doğumu ve ölümü hakkında hiçbir bilgi olmamasına rağmen bu saz şairimizin XVII’nci asrın İlk yarısında yaşamış olması kuvvetle muhtemeldir. Bunun söylenebilmesinin iki nedeni vardır. Bunlardan birincisi IV. Murat’ın Bağdat Seferi’ne (1638) katılmış olduğunu belli eden bir şiiri, diğeri ise Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesinde Katibi’den söz etmiş olmasıdır..

Âşık Ömer'in "Şairname" adlı destanında "Evvel Kâtibî'den idelüm âğaz" diye âşıkları anmaya onunla başlaması ününün yaygınlığını gösterir.

ARUZ  şiirine yakın duran deyişleri bu yöndeki düşünceleri destekleyen bir özellik taşır. Fakat aruzla yazmış olduğu şiirlerinin sayısı sınırlıdır.

Kâtibi, hem HECE ÖLÇÜSÜ, hem de ARUZ ÖLÇÜSÜ ile başarılı şiirler söylemiş, her iki edebiyatın nazım şekillerini de kullanmıştır. Koşma, semai ve destan türündeki eserlerinin temasını aşk, özlem ve kahramanlık teşkil eder. Çağdaşı olan halk şairleri ile kendinden sonra gelen Âşıklara tesir etmiştir.

ARUZ ÖLÇÜSÜNÜ de kullanan Kâtibi’nin asıl önemi Hece Ölçüsüyle söylediği şiirlerde ortaya çıkmaktadır.  Aruz ölçüsü ile şiirler yazmış olması Arapça ve Farsça kelimeleri kullanması ve bilmesi adı ile örtüşen tahsilli bir şair olabileceği ihtimalini güçlendiren bir husustur.

Şiirlerine bakılınca, duygusal yanı ağır basan lirik şiirleri ile öne çıkan bir Ozan olduğunu söyleyebilmek mümkün gözükmektedir. Kullandığı dilde, Aşık Ömer(17yy) 'in başlattığı Osmanlıcaya yatkın Divan Şairlerinin sanatına yaklaşan ifadeler bulunmaktadır. Kâtibi mahlasını kullanması, Divan Şiirinin geleneklerine yatkın söyleyiş özelliği, aruz veznini kullanabilecek kadar Divan Şiirine vakıf bir şair olduğunu gösteren belirtilerdir. “Halk edebiyatından aldığı unsurları adeta tazeleştirerek, şahsileştirerek büyük bir başarıyla kullanmıştır.

Divan edebiyatı nazım şekillerini ve aruzu da kullanmış olan Kâtibi, tekniği kuvvetli bir şairdir.  Koşma ve semailerinde âhenkli, hisli, lirik bir şair olduğunu belli eder.  Didaktik konulara değinen şiirleri de olmasına rağmen özellikle aşk konulu şiirlerinde başarı göstermiş bir halk ozanıdır. “ Katibi’yi 17.asrın ilk yarısındaki saz şairlerinin en meşhuru, edebi bakımdan en çok şahsi olanı, kısaca en kıymetlisi saymak yanlış olmaz.

Katibi’nin şiirlerini Sadettin Nüzhet derleyip 1933′de yayımlamıştır. Sadeddin Nüzhet Ergun'un 1933'te yayınlanan "XVII. Asır Saz Şairlerinden "Kâtibî" adlı kitabında şiirlerinden örnekler ve yaşamıyla ilgili bilgiler de yer alır. 

Önemli Halk Ozanlarımız ( İlgilendiğiniz isme tıklayınız )

Kayıkçı Kul Mustafa ,  Katib , Erzurumlu Emrah ,  Erzurumlu Aşık Sümmani  ,  Divriğili Deli Derviş Feryadi ,  Aşık Yemini Derviş Muhammet ( Malatya- Arguvan) ,  Aşık Ferrahi ,  Kağızmanlı Hıfzı  ,  Musa Merdanoğlu  ,  Posoflu Aşık Müdami ,  Deliktaşlı Ruhsati , Âşık Zülali,  Âşık Şenlik,  Ercişli Emrah  ,  Âşık Ardanuçlu Efkari, Şarkışlalı Âşık  Şarkışlalı Talibi Çoşkun ,  Kaygusuz Abdal  ,  Kul Himmet Üstadım , Arapgirli Aşık Fehmi Gür

Edebiyat Dil bilim, Kültür, Folklor, Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, ve Araştırmalarınız Sitemize üye olarak ve  bize başvurarak bu sitede Paylaşabilirsiniz.

 BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya s_kuzucular@hotmail.com 

 
 

 

Bu içeriğe henüz katkı yapılmamış

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış