Kul Himmet Üstadım Hayatı


 

Kul Himmet Üstadım.

Bazı Halk Ozanlarının mahlas benzerliği nedeniyle şiirlerinin birbirine karıştırıldığı ve yapılan yanlışlıkların ne kadar uğraşılırsa uğraşılsın yine de tam olarak düzeltilemediği bilinmektedir. Bu karışıklıkların önemli bir bölümü mahlasların birbirine tam benzemesinden kaynaklanmaktadır. Hangi şiirin hangi  Halk Ozanına ait olduğuna ilişkin çalışmalarsa kimileri tarafından göz ardı edilmekte, bir nevi yanlışlıklarda ısrar edilmektedir. Kul Himmet Üstadım da bu şekilde olan Ozanlarımızdan  biridir.

Kul Himmet Dede, 16. Yy da yaşamış olan ve Tokat'ın Almus ilçesine bağlı Varzıl (yeni adıyla Görümlü) köyünden olup mezarı da oradadır. Soyundan gelenler de aynı köyde yaşamaktadırlar. Şimdiye dek ancak 15-20 kadar nefesi yayınlanmış, yaşantısı üzerine bilgi verilmemiştir. “[1] Kul Himmet tokatlı olup Pir Sultan ile de münasebetleri bulunan Kul Himmet Üstadım’ın da piri kabul ettiği daha eski bir Alevi ozanıdır.

Sözünü edeceğimiz Kul Himmet üstadım ise 1779-1844 Sivas- Divriği’nin Örenik (şimdiki adı Aydoğan) köyünde doğmuş asıl adı İbrahim olan Kul Himmet Üstadım İbrahim’dir.

Meşhur Kul Himmetle Âşık İbrahim’i birbirinden ayıran en bariz fark şiirlerinde kullanmış olduğu  “Üstadım” kelimesidir. Bu bakımdan onun şiirleri üstadı olarak kabul ettiği Kul Himmet ile karışmış, esasında şiirleri de tam olarak birlerinden ayırt edilememiştir. [2]

Sözünü ettiğimiz Kul Himmet Üstadım 1779-1844.Sivas- Divriği’nin Örenik (şimdiki adı Aydoğan) köyünde doğmuş olan, asıl adı İbrahim olan, yöresinde daha çok Âşık İbrahim olarak bilinen Kul Himmet’tir. [3]

Divriğili Kul Himmet Üstadım diğer Kul Himmet’e bağlığından onu Üstat kabul ettiğinden dolayı şiirlerinde bu mahlası kullanmıştır. Badeyi onun elinden içtiğini kabul ederek ve söyleyerek onu üstat ve piri kabul eder.  Ona olan bağlılığı nedeniyle şiirleri ve türkülerinde bu mahlası kulanmış ama kendi şiirleri ile üstadının şiirlerinin de biri birine karışmasına sebep olmuştur.  Bu bakımdan her iki Kul Himmet uzun müddet aynı kişi zannedilmiş iki ayrı kişi oldukları ise İbrahim Arslanoğlu (1976) ve Hasan Yalıncaklı’nın [4] (1995)  “Kul Himmet Üstadım”  adlı araştırmaları sonucunda anlaşılabilmiştir.

 Mehmet Yardımcı gibi bir çok araştırmacı da en az iki tane Kul Himmet’in olduğu, Divriğili Kul Himmet Üstadım ile Tokatlı 16. Yy şairi Kul Himmet Dede’nin şiirlerinin ve hayatlarının bir birlerine karıştırıldığı konularında hem fikirdirler. [5]

Kul himmet üstadım konusunda bu güne kadar en önemli çalışmayı Türk folklor araştırmacısı İbrahim Aslanoğlu yapmıştır.  İbrahim Aslanoğlu şiirleri mahlaslarına göre ayırmış, gerek şiirlerinden gerekse tarihi vesika ve derlemelere dayanarak her iki Kul Himmet hakkında bazı sonuçlara ulaşmıştır.[6]
Ayrıca İmranlı’nın Söğütlü köyünden Hatice Kız adlı bir âşık da Aşık İbrahim’e (ya da Kul Himmet Üstadım’a) olan bağlılığı yüzünden, zaman zaman şiirlerinde Kul Himmet Üstadım mahlasını kullanmıştır. Böylelikle bu üç şairin şiirleri iyice birbirine karışmıştır.

Meşhur Kul Himmet İse Tokatlıdır.  Alevi Bektaşi geleneğinde Yedi büyük ozandan biri kabul edilen Tokatlı Kul Himmet’in mezarı, doğduğu yer olan Tokat iline bağlı Almus ilçesinin Görümlü (Varzıl) köyündedir. Tokatlı Kul Himmet Alevi-Bektaşi mezhebinin Erdebil Tekkesi'ne bağlı Safeviye kolundan olduğu öne sürülen Kul Himmet Üstadım’a göre daha meşhur olan ve çok çok daha önce yaşamış  ölüm tarihi 1560 olarak bilinen bir halk ozanıdır.[7][8]

Onun şiirleri bütün cönk, mecmua ve neşriyatta Kul Himmet’e mal edilmiştir. Meşhur Kul Himmetle Aşık İbrahim’i birbirinden ayıran en bariz fark yalınız “Üstadım” kelimesidir. Kul Himmet Üstadım mahlaslı şiirler Kul Himmet’in değil, Divriğili Âşık İbrahim’indir. Asıl adının İbrahim olduğunu, hem ihtiyarlar hem de :

Âşık İbrahim de bir mana söyler
Ben gidersem ismim kalsın dillerde

Beytiyle kendisi söylemektedir. 

Divriğili Kul Himmet Üstadım’ın doğum ve ölüm tarihleri tam olarak belli değildir.  Fakat Divriğili olduğu bazı şiirlerinden de anlaşılır. Bu muhitin şairi olduğunu şiirlerinde sık sık geçen mahalli semtlerin adlarından da anlayabiliyoruz.

Şairin hayatı hakkında pek az bilgi edinilmiştir. Fakat Divriği de bir gün ayin-i cem’de dede tarafından düşkün edilmiş. Her nereye gitti ise kimseden yüz bulamamış. Yedi sene serserice dolaştıktan sonra yegâne çareyi yine aynı dedeye yalvarmak ve kendini affettirmekte bulmuş olduğuna dair birkaç bilgi kırıntısı vardır.

Diyar-ı gurbette Cezayir'lerde
Eller bayram etsin ben ah edeyim
Ağ gerdan üstünde siyah tellerde
Teller bayram etsin ben ah edeyim
.......
Kısmet olur ben sılaya varırsam
Sağ selamet hak selamın verirsem
Vadem yeter gurbet elde ölürsem
Çöller bayram etsin ben ah edeyim

Sefil Kul Himmet'im dert bana yeter
Bunca sefalatim sevdiğim beter
Yüce dağbaşında menevşe biter
Dallar bayram etsin ben ah edeyim

Bu şiir dördüncü bir Kul Himmet'e ait değilse Divriğili Kul Himmet İbrahim'e ait ise ihtimal olarak askerlik görevi veya bir gemide  görevli çalışan vs olarak  bir ara Cezayir'e kadar gitmiş olduğu ortaya çıkmaktadır.  Eğer bu şiir Tokatlı Kul Himmet veya  Divriğili Kul Himmet'e ait değilse bu  defa dördüncü bir  Kul Himmet'ten daha söz etmek gerekir. Lakin Cezayir sözcüğünün eski devrilerde “ceza yeri “ hapishane manasında da kullanıldığı unutulmamalıdır.

 Zaten bu şiirde şair  mahlas oarak  "Sefil Kul Himmet" mahlasını kullanmaktadır.  ( bkz Diyar-ı gurbette Cezayir'lerde )

Şiirlerinde tarikat, Alevi Bektaşilik geleneğinin bilinen konularını işleyen bir şairdir.  Buna rağmen bazı şiirlerinde sosyal hayata dair konulara da değilmiş, toplumsal konular da işlemiştir

 

Şiirleri

 KAYNAKÇA 

  • [1] ÖZTELLİ, C. (1996), Pir Sultan’ın Dostları, Özgür Yayınları, İstanbul
  • [2] İbrahim Aslanoğlu: Kul Himmet Üstadım. Sivas l976:13-14
  • [3] İbrahim Aslanoğlu: Kul Himmet Üstadım. Sivas l976:13-14
  • [4] Hasan Yalıncaklı ,Kul Himmet Ustadım, Ankara 1995 172 sayfa
  • [5] YARDIMCI, M. (2003), “Kul Himmet Üstadımın Kul Himmetle KarıĢtırılan ve Bilinmeyen ġiirleri”, Âşık Edebiyatı Araştırmaları, Ürün Yayınları, Ankara.
  • [6] İbrahim Aslanoğlu: Kul Himmet Üstadım. Sivas l976
  • [7] Şahamettin Kuzucular ,https://edebiyatvesanatakademisi.com/tasavvuf-edebiyati-asik-ve-divan/tokatli-kul-himmet-dede-hayati/646
  • [8] Yrd. Doç. Dr. Muzaffer ÇANDIR, ALEVİ - BEKTAŞİ ÂŞIK EDEBİYATI GELENEĞİ İLE BU GELENEK İÇİNDE AZ BİLİNEN KUL HİMMET’İN HAYATI VE ŞİİRLERİ ÜZERĠNE BİR ÇALIŞMA, Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt:11, Sayı:1, Nisan 2013 

Edebiyat Dil bilim, Kültür, Folklor, Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, ve Araştırmalarınız Sitemize üye olarak ve  bize başvurarak bu sitede Paylaşabilirsiniz.

 BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya s_kuzucular@hotmail.com 

Bu içeriğe henüz katkı yapılmamış

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış