Cengiz Dağcı Hayatı ve Romancılığı

Ekleyen : Şahamettin Kuzucular , 24 Şubat 2013 Pazar aaa Beğen

 

 

Cengiz Dağcı

 

 Yazıda “Cengiz Dağcı’nın bilgiler,   hayatı eserleri , doğumu , iş hayatı, yazarlık hayatı, çocukluğu, gençlk, yılları, yazarlık yılları, aldığı ödüller, eserlerinin yankıları,  Cengiz Dağcı’nın edebi kimliği, siyasi görüşleri, gezileri,  Cengiz Dağcı’nın, Eserleri  hakkında yorumlar,  anlatım tekniği,  bakış açısı, tekniği, eserlerinin basım öyküleri,  basım yılı, basım hikâyesi, , eserleri ile , yazarın biyografisi arasındaki alakalar incelenmiştir.
 
Cengiz Dağcı, (d. 9 Mart 1919 Gurzuf - ö. 22 Eylül 2011 Londra), Kırım Tatar aslı roman yazarımızdır. Pek bilinmemesine rağmen Kırım Tatarca şiirleri de vardır.
Cengiz Dağcı, Rus baskı ve işgalleri sonucu yurdunu kaybeden binlerce Kırım Türk'ünden biriydi. 9 Mart 1920'de Kırım'ın Yalta şehrinin Gurzuf,  Kızıltaş köyünde doğdu. Babasının adı Emir Hüseyin annesinin adı ise Fatma’dır. Babası o yıllarda Gurzuf’ta berberlik yapan bir kişidir. [1]1923 senesine kadar Emir Hüseyin Dağcı ve ailesi Gurzuf’ta Demirlibahçe mahallesinde yaşadı. 1922 senesi Kızıltaşta ev kurmağa başladılar. 1923–1925 senelerinde evleri kurulup bitinceye kadar  Kızıltaş’ta Cengiz Dağcı’nın amcası Osman Dağcının evinde yaşadılar.[2]
Çocukluğu Kızıltaş (şimdiki adıyla Krasnokamenka) köyünde geçti. . İlk ve orta öğrenimini köyünde ve Akmescit `te yaptı. 1938'de ortaokulu bitirdi.
Cengiz Dağcı öğretmen olmak sevdasıyla girdiği  [3] Kırım Pedagoji Enstitüsü ikinci sınıfında iken İkinci Dünya Savaşı çıktı. II. Dünya Savaşı patlak verince, tahsilini bitirmeden askere alındı. [4] Odesa'da subaylık eğitimini tamamladıktan sonra Almanlara karşı savaşa iştirak etti. 1941'de Ukrayna cephesinde subay olarak savaşırken Almanlara  yaralı olarak esir düştü. “Rivayete göre, Ruslara duyduğu kinden dolayı bilerek Almanya'ya esir düştü.  Almanlara karşı bilerek esir düşmesinin nedeni belki de I. Dünya Savaşı'nda Almanlarla müttefik olmamız rol oynamıştır.” [5]Savaşın sonlarına doğru bir fırsatını bulup Polonya'ya sığındı. Alman işgaline karşı Polonyalı milli direnişçilerin yanında yer aldı. [6]
 Bir süre sonra Almanlar tarafından kurulan Türkistan Lejyonu'na katılıp, bu sefer de Ruslara karşı savaştı. [7] Türkiye’ye gelmek için Türk konsolosluğuna başvurdu.  Polonya’da iken en büyük destekçisi kıymetli eşi Regina Hanım ile Varşova’da tanıştı ve onunla 1945 yılında evlendi.  [8]Polonya’da tanıştığı eşi Regina Hanımı 1998 yılında Londra’da kaybetmişti. [9]
 
1945-46 yıllarında pek çok Türkistanlı ile birlikte Türkiye'ye gelmek için müracaat etti. Fakat devrin bürokratları tarafından bu istekler kabul görmedi. Dağcı da eşi ve kızıyla 1946 yılında önce Edinburgh'a, 1947'de de Londra'ya yerleşti.  Geçimini temin etmek için lokantada çalışırken,  geceleri ise evinde eserlerini yazmak için çalışıyordu.  Kırım’a ve köylerine duyduğu özlem ile Kırım’ı ve Kırım Türklerini anlatan romanlara başlamıştı.  Kırım’dan ayrıldığı günleri şöyle anlatacaktı. “ 1940'ın kışı Akmescit demiryolu istasyonunda birbirimizden ayrıldığımız gün onun yüzü ve kendisinden uzaklaşan trenin arkasından bakan gözleri, taze çimentoya batmış bir taban izi gibi kaskatı kaldı aklımda."
1953'te Fulham Road'da bir lokanta açtı. Bu sıralarda yazdığı romanları Türkiye’ye yollamaya başlamıştı. Yaşar Nabi ile mektuplaşarak tanışan Dağcı, eserlerini de posta yolu ile gönderiyordu.  
 
EDEBİ KİŞİLİĞİ
İlk kitabı, 1956 yılında Yaşar Nabi'nin yönetiminde olan Varlık Yayınları tarafından yayımlandı. Kitabın adı "Sadık Turan'ın Hatıralarıydı.  Daha sonra Ötüken Yayınevi ile tanıştı. Ötüken Yayınevi vasıtasıyla yirmiden fazla kitabı Türk okuyucusuyla buluştu.
Dağcı, 1974 yılında ise Londra'da Wimbledon yakınlarındaki Southfields bölgesine yerleşti. Cengiz Dağcı, vatanından ayrıldığından bu yana hiç Kırım'a gitmemişti. I. Dünya Savaşı'ndan sonra vatanı Kırım'dan ayrılan, bir daha geri dönemeyen Cengiz Dağcı, hayatının 60 yılını geçirdiği Londra'da 91 yaşında iken  Sauthfields'teki evinde  22 Eylül 2011 Perşembe günü saat 12.30 sularında vefat etti.[10]
Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu'nun girişimleri ile, Türkiye'den katılan kalabalık bir topluluk tarafından 2 Ekim 2011 Pazar günü 69 yıldır görmediği Yalta'ya bağlı Kızıltaş köyünde toprağa verildi. Törende konuşan Kırım Özerk Cumhuriyeti Meclis Başkanı Abdülcemil Kırımoğlu, "Türk agalar bize Cengiz agamızı getirdi" dedi.  [11] Yazar böylece, ebedi uykusunu doğduğu topraklarda uyumak imkânına kavuştu.
“Türkiye Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu’nun özel ilgisiyle vatanı Kırım’da toprağa verilen Cengiz Dağcı’nın eşyaları da Türkiye Dışişleri Bakanlığı, Kiev ve Londra Büyükelçiliği, Londra ve Odessa Başkonsoloslukları vasıtasıyla Kırım’a getirildi. 1,5 ton ağırlığındaki eşyalar Türkiye Odessa Başkonsolosluğu tarafından Kırım Fondu (Vakfı)'na teslim edildi.” [12]
 
Cengiz Dağcı Türkiye'ye hiç gelmediği halde kitaplarını Türkiye Türkçesi ile yazmıştır. İlk şiirleri 1936 senesinde gençlik için neşir edilen mecmuada yayımlandı.  [13] Edebiyatla ilgili ilk çalışmaları bu şiirler olmuştu.  1947–1948 senelerinde “Büyük yalan”  adlı üç perdelik bir piyes yazdı Bu eser Rusça yazılmış ve yayınlanmıştı.
Türkiye’de yayımlanan ilk romanları olan Korkunç Yıllar ve Yurdunu Kaybeden Adam adlı romanlarının redaksiyonunu şair Ziya Osman Saba yapmıştır. Varlık Yayınları, Dağcı ile birlikte büyük boy kitaplar yayımlamaya başladı. Bundan sonrasını Dağcı şöyle anlatıyor: "Yaşar Nabi'nin ölümünden sonra Varlık Yayınevi ile irtibatım koptu. Türkiye'de ideolojik ayırım çok öne çıktı. Yayınevinin başına geçenler beni 'sağcı yazar' olarak değerlendirdi ve eserlerimi basmadı. Ben yazarların kutuplaşmalar içinde yer almasından hoşlanmıyorum. Yazar, toplumun her kesimine hitap eder. Şimdi bütün kitaplarım Ötüken Neşriyat tarafından seri olarak yayımlanıyor. Onlara müteşekkirim."  Türkiye'de yayınlanan eserleri sayesinde Türkiye'de birçok insan Kırım ’ı ve Kırım Tatarları 'nın yaşantılarını öğrenmiş oldu.
Romanlarında Kırım Türklerinin 1928'den sonra Sovyet komünist emperyalizminin boyunduruğu altında çektiği acıları Kırım ile Kırımlıların yurtlarının ve özgürlüklerinin gasp edilişini anlattı.
Eserlerinde Kırım Türklerinin Ruslardan gördüğü zulüm ve baskıları anlatan Dağcı, bütün kitaplarını 'annemin dili' dediği Türkiye Türkçesi ile yazdı. 25'ten fazla eser veren yazar eserlerinde Kırım Türklerinin Rusların zulmü altındaki hayatını anlattı.
Türk dünyasının lirik yazarı olarak bilinen yazarın hüzünlü bir üslûbu vardır. Öğrencilerin okullarda sadece ders almak dışında oyun oynamasından yanadır. İbrahim Şahin yazarın hakkında bir doktora çalışması yapılmıştır ( Cengiz Dağcı'nın Hayatı ve Eserleri, Kültür Bakanlığı Yay.,1998 ). İsa Kocakaplan, Cengiz Dağcı hakkında 3 kitap yayınlamıştır: 1.Cengiz Dağcı'nın Dört Romanı (1992, 1998 MEB Yayınları), 2.Kırım'dan Londra'ya Cengiz Dağcı (1998 Damla Yayınları-Bu eserin ikinci bölümünü Cengiz Dağcı'nın Dört Romanı oluşturmaktadır.), 3.Kırım'ın Ebedî Sesi Cengiz Dağcı ( 2010, Türk Edebiyatı Vakfı Yayınları).
 
Eserleri
 
Romanları
 
  •     Korkunç Yıllar (1956)
  •     Yurdunu Kaybeden Adam (1957)
  •     Onlar da İnsandı (1958)
  •     Ölüm ve Korku Günleri (1962)
  •     O Topraklar Bizimdi (1966)
  •     Dönüş (1968)
  •     Genç Temuçin (1969)
  •     Badem Dalına Asılı Bebekler (1970)
  •     Üşüyen Sokak (1972)
  •     Anneme Mektuplar (1988)
  •     Benim Gibi Biri (1988)
  •     Yoldaşlar (1991)
  •     Biz Beraber Geçtik Bu Yolu (1996)
  •     Bay Markus Burton`un Köpeği (1998)
  •     Bay John Marple`ın Son Yolculuğu (1998)
  •     Oy Markus Oy (2000)
  •     Rüyalarda Ana ve Küçük Alimcan (Bir Kırım Öyküsü) (2001)
     İhtiyar Savaşçı (2005)(Bu kitap, yayınevi tarafından Yansılar 1-4’ün sonundaki hikâyeler bir araya getirilerek oluşturulmuştur. Yeni bir eser değildir.)
 
Hatıraları
 
  •     Yansılar 1 (1988)
  •     Yansılar 2 (1990)
  •     Yansılar 3 (1991)
  •     Yansılar 4 (1993)
  •     Ben ve İçimdeki Ben (Yansılardan Kalan 5) (1994)
  •     Hatıralarda Cengiz Da¤cı (1998)
  •     Regina (2000)
 
Hikaye ve Mektupları
 
    Haluk'un Defterinden ve Londra Mektupları (1996)
 
ALDIĞI ÖDÜLLER:
 
  • 1993 İLESAM TÜRK DÜNYASI HİZMET ÖDÜLÜ
  • 1997 TÜRKİYE YAZARLAR BİRLİĞİ YILIN KÜLTÜR ADAMI ÖDÜLÜ
  • 1999 TÜRK KÜLTÜRÜNE HİZMET VAKFI TÜRK DİLİ ŞEREF ÖDÜLÜ
  • 2001 KIBATEK ULUSLAR ARASI TÜRK KÜLTÜRÜNE HİZMET ÖDÜLÜ
  • 2004 TÜRK OCAKLARI ÜSTÜN HİZMET ÖDÜLÜ
  • 2008 ESKADER ÜSTÜN HİZMET ÖDÜLÜ
 
RESMİ TÜRKİYE DAVETLERİ:
  • 1999 KÜLTÜR BAKANLIĞI TÜRKİYE DAVETİ(İSTEMİHAN TALAY)
  • 2005 KÜLTÜR BAKANLIĞI CENGİZ DAĞCI ZİYARETİ VE TÜRKİYE DAVETİ (ATİLLA KOÇ)
  • 2009 CUMHURBAŞKANLIĞI PLAKETİ, DAVETİ  [14]
 
 
[1] http://crh.wikipedia.org/wiki/Cengiz_Da%C4%9Fc%C4%B1
[2] http://crh.wikipedia.org/wiki/Cengiz_Da%C4%9Fc%C4%B1
[3] Mehmed Niyazi, “Gurbette Ölüm” Zaman 26 Eylül 2011
[4] Mehmed Niyazi, “Gurbette Ölüm” Zaman 26 Eylül 2011
[5] Mehmed Niyazi, “Gurbette Ölüm” Zaman 26 Eylül 2011
[6] Mehmed Niyazi, “Gurbette Ölüm” Zaman 26 Eylül 2011
[7] YAVUZ ULUTÜRK, “Kırım'ın Gurbetteki Sesi Sustu” Zaman, 24 Eylül 2011
[8]  http://crh.wikipedia.org/wiki/Cengiz_Da%C4%9Fc%C4%B1
[9] http://www.otuken.com.tr/yazardetay.asp?yazarID=21
[10] YAVUZ ULUTÜRK, “Kırım'ın Gurbetteki Sesi Sustu” Zaman, 24 Eylül 2011
[11] http://www.biyografi.net/kisiayrinti.asp?kisiid=212
[12]  http://www.dunyabulteni.net/?aType, Kırım Haber Ajansı,  24 Eylül 2011
[13] http://crh.wikipedia.org/wiki/Cengiz_Da%C4%9Fc%C4%B1
[14] http://www.cengizdagci.org/tr/cengiz-dagci-hakkinda
 

Edebiyat, Dil bilim, Kültür, Folklor, Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, ve Araştırmalarınız bize başvurarak bu sitede Paylaşabilirsiniz.
 
  BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya s_kuzucular@hotmail.com



Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...