Ebubekir Hâzım Tepeyran Hayatı ve Yazarlığı


 

Ebubekir Hâzım Tepeyran

 

Ebubekir Hâzım Tepeyran (1864-1947), Türk devlet adamı ve yazar.

Türk edebiyatında ikinci gerçekçi köy romanı olan Küçük Paşa’nın yazarı,  Yazar Oktay Akbal'ın dedesi, Niğde Milletvekili ve devlet adamıdır.

1864 yılında Niğde’de dünyaya gelen Ebubekir Hâzım Tepeyran’ın babası, Niğde Tahrirat Müdürü olan Niğdeli Bekir Beyzade Hasan Efendi, annesi ise Muhsine Hanım’dır. [1]  Babasının görevi nedeniyle gittikleri Isparta ve Antalya’da öğrenim gördükten sonra babasının yeniden Niğde’de görevlendirilmesi üzerine ortaöğrenimini 1879’da Niğde Rüştiyesinde tamamlamış, Arapça, Farsça, Fransızcayı özel hocalardan ders görerek öğrenmiştir.  [2] Tahsill hayatından sonra Bir süre Tahrirat Kaleminde görev yapmıştır.[3]

Niğde’de teftişe gelen Konya valisi Müşir Mehmet Sait Paşa ile tanıştıktan sonra hayatında pek çok şey değişmeye başlayacaktır. Müşir Mehmet Sait Paşa’nın daveti ile 1882 yılında Konya’ya gitti. Konya Maarif Meclisi Kâtibi olarak görev yaparken Vilayet Gazetesi’nde de yazarlık yaptı. İlk şiirleri Konya Vilayet Gazetesi'nde yayımlandı. [4]

Sonradan Konya Valisi olan Abdurrahman Nurettin Paşa’ ile de çok sıkı dostluk bağları kurmayı başarmıştı. Abdurrahman Nurettin Paşa’ nın Kastamonu’ya tayin olması üzerine 1885’te onunla birlikte Kastamonu’ya gitti. Kastamonu vilayeti Mektubi Mümeyyizliği’ne atanan Ebubekir Hâzım,  altı yıl boyunca bir yandan Vilayet gazetesinde yazarlık yaparken diğer yandan da Kastamonu İdadi Mektebinde öğretmenlik yaptı .[5]

Abdurrahman Nurettin Paşa’nın  İzmir’e atanması üzerine İzmir’de mektupçuluk yaptı. 1893’te Edirne valisi olan Abdurrahman Paşa’nın yanında vali muavini olarak çalıştı. Paşa Edirne Valiliğinden ayrıldıktan sonra da görevini sürdürdü ve başarılı çalışmaları nedeniyle Dedeağaç Mutasarrıflığına atandı. 2 yıl sürdürdüğü mutasarrıflık görevi sırasında astronomi ile uğraştığı, Paris’ten kitap ve gazete getirttiği, Jön Türkler ’den olduğu gibi iddialarla padişah II. Abdülhamit’e jurnallendi ve görevden alındı.

İstanbul’a dönüp kendine iftira atıldığını kanıtlayan Hazım Bey, 45 gün sonra Musul Valisi olarak atandı. Bundan sonraki yıllarında Musul, Manastır, Bağdat'ta valilik yapı. Meşrutiyetin ilanından sonra Sivas ve Ankara Valilikleri, İstanbul Şehreminliği, Bursa Valiliği görevlerinde bulundu.

Mütareke döneminde 2 kez İçişleri Bakanlığı yaptı, bu görevdeyken Kuvay'ı Milliye'ye yardım ettiği gerekçesiyle işgal ordusu tarafından kurulan Harp Divanı'nda yargılanıp idama mahkûm edildi ve son anda kurtuldu; cezası kürek mahkûmiyetine çevrildi (1920).

Tevfik Paşa'nın sadrazamlığı döneminde askeri temyiz kararı bozunca, gizlice Anadolu'ya geçti. Ankara hükümeti tarafından Sivas ve Trabzon valiliklerine getirildi. Cumhuriyet döneminde milletvekilliği yaptı; üç kez Niğde Milletvekili seçildi.

Türkçe, Fransızca şiir, anı, öykü kitapları yayınladı. Tek romanı Küçük Paşa (1910) Türk yazınında önemli bir yer edinmiştir. Nabizade Nazım'ın Karabibik romanından sonra köyü ve köylüyü yazınımıza sokan ikinci romancıdır. Anılarını da yazmıştır.

Ebubekir Hâzım Tepeyran Eserleri

Roman

  • Küçük Paşa (1910)

Hikâye

  • Eski Şeyler (1910)

Şiir

  • Les Fleurs Dégénérés 1. cilt (1931)
  • Kar Çiçekleri (1932)

Anı

  • Ebubekir Hazım Tepeyran-Hatıraları (1944; 2. bs., Faruk Ilıkan, 1998)
  • Zalimane Bir İdam Hükmü (1946)
  • Belgelerle Kurtuluş Savaşı Anıları (Haz. Sadi Borak, 1982)

Diğer

İdarî-İctimaî Sanihat (1915)

ROMANCILAR İLE İLGİLİ BAŞLIKLAR VE LİNKLERİ

KAYNAKÇA

  • [1] Nurşen Gök, Ebubekir Hazım Tepeyran’ın Memleket İdaresine Dair Önerileri, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü Tarih Araştırmaları Dergisi, Cilt:26, Sayı:42, 2007
  • [2] https://www.turkceciler.com/yazarlar/ebubekir-hazim.html
  • [3] ] https://tr.wikipedia.org/wiki/Ebubekir_H%C3%A2z%C4%B1m_Tepeyran
  • [4] Ebubekir Hâzım Tepeyran, Yasamoykusu.com web sitesi, Erişim Tarihi:16.04.2011
  • [5] Nurşen Gök, Ebubekir Hazım Tepeyran’ın Memleket İdaresine Dair Önerileri, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü Tarih Araştırmaları Dergisi, Cilt:26, Sayı:42, 2007
  •  

Edebiyat, Dil bilim, Kültür, Folklor, Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, ve Araştırmalarınız bize başvurarak bu sitede Paylaşabilirsiniz.
 
  BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya s_kuzucular@hotmail.com

Bu içeriğe henüz katkı yapılmamış

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış