Erdal Öz Hayatı ve Eserleri


 


Erdal Öz

26 Mart 1935’te Sivas’ın Yıldızeli ilçesinde doğdu. İlkokulu, Uzunköprü ve Muğla'da, ortaokulu Antalya'da, liseyi Tokat'ta okudu (1953). 1953′te Tokat Lisesini bitirdi. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesinde başladığı yüksek öğrenimini 1969′da Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun olarak tamamladı.  Amerikan Haber Merkezinde (1958), Türk Dil Kurumu Yayın Kolunda görev aldı. 1969)  Türk Sinematek Derneği Ankara Şubesi’nde çalıştı.

12 Mart 1971 sonrasında üç kez tutuklandı. Yargılama sonucu aklandı. Tutuklu olduğu sürede Deniz Gezmiş ve Yusuf Aslan gibi devrimci gençlerle tanıştı ve onların öykülerini yazdı.[1]  1980 yılında kurduğu Can Yayınevinin çocuk kitapları dizisini yönetti.  Erdal Öz, yayıncılık yaşamına, Türkiye çocuk edebiyatına çağdaş boyutlar getiren Arkadaş Kitaplarla başladı. Daha sonra kurduğu Can Yayınlarında, hem çocuk edebiyatının neredeyse büyüklerin de okumadan edemediği önemli kitaplarını yayınlamayı sürdürdü, hem de başta Latin Amerika edebiyatı olmak üzere dünya edebiyatının çağdaş ve klasik yapıtlarını nitelikli çevirilerle Türkçeye kazandırdı.[2]

80'li yıllarda çocuklar için yayımladığı kitaplar 'komünizm propagandası' yaptığı gerekçesiyle, okul yakıldı. '95'te 23 edebiyatçının katkılarından oluşan "Düşünce Özgürlüğü ve Türkiye" adlı 'toplatılma kararı' alınan kitabı yayımladığı için yargı önüne çıktı. [3]

İyi bir dinleyici olan karşısındaki insanı sabırla sonuna kadar dinleyen, mizah yönü güçlü sohbetlerinde konuşmalarının arasına mutlaka mizahi bir şey sıkıştıran bir insandı. Pek çok yabancı yazarı yayınevi sayesinde Türk edebiyatına kazandırmıştı. Bir yayıncı olarak riske girse dahi birçok Türk asıllı yazarı edebiyata kazandırmaya gayret etmişti.  [4]   Edebiyatımıza kazandırdığı isimlerden birisi de Orhan Pamuk’tur. Orhan Pamuk:  “Beni Erdal Öz keşfetti. Benden önceki kuşaktan tanıdığım ilk yazardı Erdal Öz. Onun beni, hiç kimse beni daha tanımazken ilk hikâyemle 'keşfetmesin den ikimiz de hep mutlu olduk” [5] diye bunu teyit etmiştir.

Akciğer kanserine yakalanan yazar,  6 Mayıs 2006′da İstanbul’da yaşamını yitirdi.

Erdal Öz’ün anısını yaşatmak için ailesi ve Can Yayınları “Erdal Öz Edebiyat Ödülü” vermeyi karalaştırdı.

Erdal Öz Edebiyat Ödülü

Erdal Öz Edebiyat Ödülü Erdal Öz’ün ailesi ve Can Yayınları tarafından her yıl bir şair ya da yazara verilen edebiyat ödülü haline geldi.

İlk ödül 2008 yılında Gülten Akın'a verilmiştir. Ödül, 15.000 TL tutarında maddi destek ve bir heykelcikten oluşur.  Ödül heykelciği Handan Börüteçene tarafından tasarlanmıştır.[6] Ödül her yıl, seçici kurulun öykü, şiir ya da deneme alanındaki tüm eserleri değerlendirmesi sonucunda, yaşamakta olan ve son üç sene içinde bir yapıtı yayınlanmış olan bir şair ya da yazara verilir. Ödülü bir kez alan kişiye tekrar ödül verilmez. Seçici kurul altı üye ile Can Yayınları'nın temsilcisinden oluşur.

Edebi kişiliği

Erdal Öz. Yazı serüveni okulun Petek adlı duvar gazetesinde çıkan bu şiirle başladı.  [7] Edebiyat dünyasına, İstanbul’da üniversite öğrencisi arkadaşlarıyla çıkardığı a dergisiyle adım attı. Edebiyat yaşamına şiirle girdi.  Rastgele isimli ilk şiiri İstanbul’daki Kaynak dergisinde 1952’de yayınlandı.  Seçilmiş Hikâyeler Dergisi, Varlık, Yenilik, Yeditepe, Pazar Postası, a, Değişim, Emek, Cumhuriyet gibi dergi ve gazetelerde şiirlerinin yanı sıra öykü ve eleştirileri de yayınlandı. “a” dergisinin kurucuları arasında yer aldı. “Sigarayı bırakmak kadar zordu" diye tanımladığı bir kararla, şiirden vazgeçtiğinde ise yıl 1960'tı. [8]

Öz’ün ilk  öykü kitabı ‘Yorgunlar’ a dergisi yayınlarından çıkmıştı. Cezaevi günleri daha sonra "Kanayan" (1973), "Yaralısın" (1973) adlı kitaplara dönüştü.

Deniz Gezmiş ve arkadaşlarını, '68 kuşağını genç kuşağa tanıtan "Gülünün Solduğu Akşam" (1986) da o günleri anlatmıştır. "Kitaptan kopamayışının sonuçlarından biri" olarak nitelendirdiği yayıncılığı tutukluluk yıllarından önce Ankara'da bir sinemanın girişindeki Sergi Kitabevi ile başladı.

Havada Kar Sesi Var (1987) adlı öykü kitabı, Allı Turnam (1976) adlı gezi izlenimleri ve Odalarda (1995) adlı yeniden elden geçirilmiş romanı, Sular Ne Güzelse (1997) adlı öykü kitabı çıktı. , Sular Ne Güzelse adlı kitabıyla 1998 Sait Faik Öykü Ödülü'nü aldı.

1975-1981 yılları arasında Arkadaş Kitaplar adlı `çocuk edebiyatı dizisini yönetti. 1981 yılında Can Yayınları'nı kurdu. Çocuklar için de iki kitap yazdı: Kırmızı Balon (1990) ve Alçacıktan Kar Yağar (1982).

Eserlerinde toplum yaşamının bireylerin iç dünyasına etkilerini duygusal bir üslupla yansıttı. 1970 sonrasında toplumsal gerçekçi çizgiye yöneldi. 12 Mart döneminde hukuk dışı uygulamalarla karşılaşan tutukluların yaşamlarından yalın kesitler verdi. Baskı karşısında bireylerin yalnızlığını, direncini, umudunu etkin bir duyarlılıkla işledi.  1970 sonrasında toplumsal gerçekçi çizgiye yöneldi. 12 Mart döneminde hukuk dışı uygulamalarla karşılaşan tutukluların yaşamlarından yalın kesitler verdi. Baskı karşısında bireylerin yalnızlığını, direncini, umudunu etkin bir duyarlılıkla işledi.

Eserleri

Roman

  • Odalarda (1960)
  • Yaralısın (1974)
  • Deniz Gezmiş Anlatıyor (1976)
  • Gülünün Solduğu Akşam (1986)
  • Odalarda (Elden geçirilmiş - 1995)
  • Defterimde Kuş Sesleri (2003)

Öykü

  • Yorgunlar (1960)
  • Kanayan (1973)
  • Havada Kar Sesi Var (Yorgunlar’dan dört öykü ile birlikte, 1987)
  • Sular Ne Güzelse (1997)
  • Cam Kırıkları (2001)

Gezi yazısı

  • Ihlamurlar (1994)
  • Allı Turnam (1998)

Çocuk kitapları

  • Dedem Korkut Öyküleri (1979)
  • Alçacıktan Kar Yağar (1981)
  • Kırmızı Balon (1990)
  • Babam Resim Yaptı

Ödülleri

  • Yaralısın ile 1975 Orhan Kemal Roman Armağanı
  • Sular Ne Güzelse ile 1998 Sait Faik Öykü Armağanı
  • Cam Kırıkları ile 2001 Sedat Simavi Öykü Armağan

ROMANCILAR İLE İLGİLİ BAŞLIKLAR VE LİNKLERİ

KAYNAKÇA

  •  
  • [1] https://tr.wikipedia.org/wiki/Erdal_%C3%96z
  • [2] https://tr.wikipedia.org/wiki/Can_Yay%C4%B1nlar%C4%B1
  • [3] Filiz Aygündüz , “Erdal Öz “7 Mayıs 2006, Milliyet,
  • [4] Turhan FEYİZOĞLU, Erdal Öz Ağabeyin Ardından, nedir.antoloji.com/erdal-oz/,Son erişim, 02-12-2013
  • [5] Orhan Pamuk, “Beni Erdal Öz keşfetti “ 8 Mayıs 2006, Milliyet, KONUK YAZAR
  • [6] https://tr.wikipedia.org/wiki/Erdal_%C3%96z_Edebiyat_%C3%96d%C3%BCl%C3%BC
  • [7] Filiz Aygündüz , “Erdal Öz “7 Mayıs 2006, Milliyet,
  • [8] Filiz Aygündüz , “Erdal Öz “7 Mayıs 2006, Milliyet,
  •  

Edebiyat, Dil bilim, Kültür, Folklor, Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, ve Araştırmalarınız bize başvurarak bu sitede Paylaşabilirsiniz.

 

  BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya s_kuzucular@hotmail.com

Bu içeriğe henüz katkı yapılmamış

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış