Nahid Sırrı Örik Hayatı ve Edebi Yönü


 



Nahit Sırrı Örik

(1895–1960)Yazar ve üst düzey bir devlet görevlisinin oğlu olan Nahit Sırrı Örik, özel dersler alarak yetişti. Afitab-ı Maarif Rüştiyesi'ni bitirdi ve Galatasaray Sultaniyesi'ne başladı ancak okulu yarım bıraktı. Sekiz yıl boyunca Avrupa'nın çeşitli kentlerinde Paris, Viyana, Roma, Berlin ve Kopenhag'da yaşadı. 1928'de Cumhuriyet gazetesinde çalışmaya başladı.
 
Bir süre Ankara'ya giderek Milli Eğitim Bakanlığı'nda çeviriler yaptı daha sonra da çeşitli gazeteler için fırka yazarlığı görevini yürüttü. İlk hikâyesi, 'Zeyneb, la Courtisane' adıyla 1927 yılında yayınlandı. Paris'te yayınlanan Les Oeuvres dergisinde çıkan bu hikâye ile edebiyat dünyasına adım atan Örik, yapıtlarının çoğunda çocukluk anılarını konu etti. Anı, deneme, gezi, roman ve oyun gibi edebiyatın çeşitli türlerinde eserler veren yazar 1957'de 'Sultan Hamit Düşerken' adlı romanıyla ünlendi. İkinci Meşrutiyet'in ilanından Hareket Ordusu'nun İstanbul'a gelişire kadar geçen dokuz aylık südre ekseninde dönemin toplumsal ve siyasal sorunlarının anlatıldığı bu eser, 1975 yılında 'Abdülhamit Düşerken' adıyla basıldı. Yapıtlarında Osmanlı geleneğinden kopmaya çalışarak Tanzimat sonrası bürokratların yeni yaşamını yansıtır.
 
Hikâyeleri: Kırmızı ve Siyah (1929), Sanatkârlar (1932), Eski Resimler (1933)
Roman: Eve Düşen Yıldırım (1934), Kıskanmak (1946)


Yayımlandıktan çok sonra gündeme gelen roman, 1976’daki sadeleştirilmiş ikinci baskısından sonra Kemal Bekir Özmanav tarafından Düşüş adıyla oyunlaştırıldı. Öykü, oyun, gezi notları ve inceleme kitapları bulunan Nahit Sırrı, Milli Eğitim Bakanlığı’na yirmiye yakın kitap çevirmiş, konularını yakın tarihten alan tefrika romanlar da yazmıştır. 

Divan sahibi Oltulu Ahmet Nafiz Paşa'nın torunu ve Hukuk Mektebi hocası, rüsûmât müdir-i mütercimi, Şûrâ-yı Devlet Âzâsı, Shakespeare'den iki oyun çevirmiş Hasan Sırrı Bey'in oğlu olan Nahid Sırrı Örik, 22 Mayıs 1895 tarihinde İstanbul'da doğdu. Özel dersler aldıktan sonra Beşiktaş'taki Âfitab-ı Maarif Rüşdiyesi'nde okudu ve mezun oldu. Sırayla bir İngiliz, bir Fransız Mektebine devam etti. Galatasaray Mekteb-i Sultani'sine girdi. Ancak hiçbirini tamamlamadı. Bir müddet Mekteb-i Hukuk'un derslerine katıldı ve burayı da yarım bıraktı (1913).

I. Dünya Savaşı'nın ikinci yılında yurt dışına çıkarak Tiflis, Berlin, Paris, Viyana, Roma ve Kopenhag vd. Batı kentlerinde yaşayan Nahid Sırrı (1915), Cumhuriyet'in ilânından sonra 1928 yılında Türkiye'ye geri döndü. Yurduna dönüşünden hemen sonra Cumhuriyet gazetesinde yazmaya başladı. Ardından Ankara'ya yerleşti ve Milli Eğitim Bakanlığı'nda çevirmen olarak işe girdi. Bu şehirde 1933 yılında Yaşar Nabi ile birlikte Varlık Dergisi'ni çıkardı. Babasının 1933'teki ölümünün ardından İstanbul'a döndü. Ölümüne kadar çeşitli gazetelerde köşe yazarlığı yapmayı sürdüren Nahid Sırrı'nın Anadolu gezileri sırasında yazdığı makaleler de farklı dergi ve gazetelerde yayınlandı.
18 Ocak 1960 tarihinde İstanbul'da öldü.


EDEBİYATÇI KİMLİĞİ 

Onu beğenen yazarların başında gelen Selim İleri, Nahit Sırrı Örik hakkında şöyle bir değerlendirmede bulunur. " Eserleriyle hiçbir zaman furya konusu olmamış ama kendi sadik okurunu bulmuş bir yazar olan " Nahit Sırrı Örik, -eşcinsel bir kimliği olması nedeniyle kadın karakterler yaratmasında başarı gösterdiği düşüncesini doğuran zamanında da fazla sükse yapmamış bir roman ve hikâyecimiz olarak anılmaktadır.

İlk öyküsü 1927’de “ Zeyneb, la Courtisane” adıyla Paris’te çıkarken Les Oeuvres Libres dergisinde yayımlandı. Nahit Sırrı, öykü ve romanlarında, iki dönem arasında sıkışıp kalmış insanları, nostaljik bir tavır içine girmeden, nesnel, yalın ve ironik bir dille anlattı. Nahid Sırrı Örik eserlerinde bazı konulara özel olarak değinmiştir. Bunlardan biri siyasi güçler ve bunları elde etme çalışmaları, hırslardır.

Özellikle Meşrutiyet’in ilanından Hareket Ordusu’nun İstanbul’a gelişi ve II. Abdülhamit’in tahttan indirilişine değin uzanan tarihsel süreci konu edindiği Sultan Hamid Düşerken adlı romanıyla başarılı bir “tarihsel roman” örneği verdi.

Örik özellikle tarihe çok düşkündür. Tarihi anlatırken yalı, konak betimlemelerini ve kadın karakterini çok başarılı yansıtmıştır. Tarihe bu kadar bağlı kalması ve zaman zaman övercesine betimlemesi, Örik'in Osmanlı geçmişini geride bırakmaya çalışan bir toplum tarafından ve bu toplumun edebiyatçıları tarafından geri planda kalmasına neden olur. Bunda kendisinin eşcinselliği de etkilidir. Yusuf Ziya Ortaç kendisi hakkında "Kırıtarak gelirken uzaktan Nahid Sırrı / Sanırım pantolonlu ceketli bir kız gelir" diye yazmıştır.

Etkileri 

Nahid Sırrı Örik, Selim İleri'yi çok etkilemiştir. Yazar, "Cemil Şevket Bey, Aynalı Dolaba İki El Revolver" romanındaki erkek karakteri Örik'ten esinlenerek yaratmıştı. Bahriye Çeri ise kendisi hakkında "Bir Cihan Kaynanası: Nahid Sırrı Örik" adlı bir kitap yayınlamıştır. "Eve Düşen Yıldırım" adlı eseri Show Tv ekranlarında diziye uyarlanmıştır.

Kemal Bekir, Örik'in Sultan Hamid Düşerken isimli romanını 1976 yılında Düşüş ismiyle oyunlaştırdı. Eser, 2002 yılında ise Ziya Öztan tarafından Abdülhamit Düşerken adıyla filme çekildi. 2009'da Zeki Demirkubuz tarafından Kıskanmak isimli romanı aynı isimle çekildi. Nergis Öztürk, Seniha rolündeki performansıyla 46. Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde en iyi kadın oyuncu ödülünü kazandı.
 

İLGİLİ LİNKLER 


Romanları 

  • Kıskanmak (1946)
  • Sultan Hamid Düşerken (1957)
  • Yıldız Olmak Kolay Mı? (2006)

Oyunlar
 

  • Sönmeyen Ateş (1933)
  • Muharrir (1934)
  • Alınyazısı (1952)

İnceleme 

  • Edebiyat ve Sanat Bahisleri (1932)
  • Tarihi Çehreler Etrafında (1933)
  • Roman ve Hikaye Hakkında Bir Kalem Denemesi (1933)
  • Hayat ile Kitaplar (1956)
  • Gezi Notları [değiştir]
  • Anadolu (1939)
  • Bir Edirne Seyahatnamesi (1941)
  • Kayseri-Kırşehir-Kastamonu. (1955)
  • Hatıraları [değiştir]
  • Eski Zaman Kadınları Arasında (1958)

ROMANCILAR İLE İLGİLİ BAŞLIKLAR VE LİNKLERİ


Kaynaklar

  • Örik, Nahid Sırrı. San'atkarlar. Oğlak Yayıncılık, 2008. ISBN 978-975-329-641-0 Giriş bölümü
  • Özgül, M. Kayhan. Yine Yeniden. (Nahid Sırrı Örik'in San'atkârlar isimli kitabının önsözünden). Oğlak Yayınları, 2009. Sayfa 24. ISBN 978-975-329-641-0.
  • https://tr.wikipedia.org/wiki/Nahid_S%C4%B1rr%C4%B1_%C3%96rik

 

Edebiyat Dil bilim, Kültür, Folklor, Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, ve Araştırmalarınız bize başvurarak bu sitede Paylaşabilirsiniz.

 BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya s_kuzucular@hotmail.com 


 
Bu içeriğe henüz katkı yapılmamış

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış