Orhan Hançerlioğlu Hayatı ve Eserleri

Ekleyen : Şahamettin Kuzucular , 21 Mayıs 2012 Pazartesi aaa Beğen




 

 Orhan Hançerlioğlu

Yazıda “Orhan Hançerlioğlu ’nun  hakkında bilgiler, eserlerinin ana fikri,  kahramanları,  “ nin  “hayatı, “, diğer hikaye ve romanları, eserlerden alıntılar yer alır. Orhan Hançerlioğlu ’nun   Eserleri ve edebi kişiliği, eserleri hakkında yorumlar, aldığı ödüller,  tiyatro yazarlığı, eğitimi, öğretimi, ailesi,  Orhan Hançerlioğlu ’nun anlatım tekniği, yazarın bakış açısı, , çevrildiği diller, eserin basım yılı, basım hikâyesi, yazar ve eseri arasındaki, eserle yazarın biyografisi arasındaki alakalar incelenmiştir.

 

 Orhan Hançerlioğlu (d. 19 Ağustos 1916, İstanbul - ö. 9 Temmuz 1991, İstanbul) Felsefe ve ekonomik alanındaki sözlük çalışmalarıyla da tanınan Türk yazar ve araştırmacı, 

Yazar 19 Ağustos 1916 da İstanbul’da dünyaya geldi. 1935'te Şişli Terakki Lisesi’nden mezun oldu.1939 yılında İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni bitirdi. Meriç, Keşan ve Karaisalı’da kaymakamlık yaptı. İstanbul Belediye Müfettişi, Emniyet Şube Müdürü, İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatrosu Müdürlüğü yaptı. Otobüs ve Tünel İşletmeleri Hukuk Müdürlüğünde yapan yazar bu yıllarda
Edebiyat dünyasına şiirleri ile girmiş, edebiyata olan ilgisini çalışma yıllarında belli etmeye başlamıştı.  Yazar edebiyat hayatındaki ilk başarısını 1949 yılında gerçekleştirdi. Şadırvan Dergisinin açtığı bir yarışmada bir hikâyesi ile birinci olmuştu. 1949.
 
1953’ten sonra İETT’ye girerek Hukuk İşleri Müdürü olarak çalışmaya başlamıştı. [1] 1953 yılında İETT’de Hukuk İşleri Müdürü oldu. İETT’de görev yaptığı sürede İstanbul kent tarihi açısından önemli işlere imza attı. Kurumun hukuk işlerinin yanı sıra kültürel aktivitelerini de başarıyla yönlendirdi.[2] Bugün,  “ İETT Ünlüleri “  olarak bilinen çok sayıda sanatçı ve edebiyatçıya öğrencilik yıllarında yarı zamanlı iş imkânı sağlayarak eğitimlerine devam etmelerine yardımcı oldu. Bu isimler arasında Eski TBMM Başkanı Ferruh Bozbeyli Yaşar Kemal, Tuncel Kurtiz, Hıfzı Topuz ve Memduh Ün gibi ünlüler de yer almaktadır.[3]
Türkiye Büyük Mason Mahfili’nin büyük üstatı[4]  olan  1966-1968; Türkiye Süprem Konseyinin grand komandörü olan Orhan Hançerlioğlu   bu nedenle de etkin biri olabilmiş, devletin çeşitli kademelerine çeşitli insanları  yerleştirmeyi bu nedenle başarabilmişti. [5]
Bu nedenle birçok eserinde Mason oluşuna dair birçok işaret vermekten de çekinmemişti.  Örneğin Yedinvi Gün[6] adlı romanını işte bu yönde ve farklı bir teknikle yazmış;  eserinde Tevrat’tan Allah’ın dünyayı yarattığı 7 günle ilgili bölümlerden alıntılar da yaparak bu romanını yazmıştır.  Yedinci Gün Romanı  bir anlamda Mason  olduğuna dair edebi bir işaret olarak görülmelidir.
1951-1957 yılları arasında kısa sürede sekiz adet roman yazmayı başardı; bunların arasından 1955 tarihli Ali, Türk Dil Kurumu Ödülü kazandı. 1956 yılında "Ali" adlı romanıyla Türk Dil Kurumu Ödülü’nü kazanmıştır. [7]Orhan Hançerlioğlu 1956-58 yılları arasında TRT uzun dalga radyo yayınında akşam saatlerinde yer alan "Binbir gece masalları" adlı yayında masalları seslendirdi.[8]
 İETT’ de yirmi beş yıl görev yapan sanatçı 1978’deETT’den emekli oldu. [9]Emekli olduktan sonra bir süre yurtdışı geziler yaptı, Fransa, Almanya, Hollanda, İtalya, İsviçre gibi Avrupa ülkelerini gezdi. Türk Dil Kurumu'nda görev aldı.
Orhan Hançerlioğlu 9 Temmuz 1991’de İstanbul'da yaşamını yitirdi.
Orhan Hançerlioğlu Yard. Doç. Dr. Meral Demiryürek’in “ Roman İncelenmesinin Teorik Temelleri ve Uygulamaları Orhan Hançerlioğlu Hikâyeden Öte Romandan Beri “  (Akademik Kitaplar, İstanbul: 2010) isimli eseriyle okurlara yeniden tanıtıldı.[10]
Muammer Gürbüz tarafından hakkında bir doktora çalışması yapıldı. Orhan Hançerlioğlu ( hayatı, sanatı, eserleri )  İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı.
1993, Doktora Tezi.
H. Meral Erdem, AÜ DTCF'de  Orhan Hançerlioğlu'nun Roman ve Öykülerinde Tipler, adlı 1983 bir tez hazırlamıştır. 
 
 
SANATÇI KİŞİLİĞİ 

Sanat hayatına şiirle girmiş ve bir şiir kitabı çıkarmıştır.(Kıvılcım, 1936). Bazı dergilerde şiirleri de çıkan yazar şiirden hikâye alanına yönelir.  Bir hikâyesi Şadırvan dergisinin yarışmasında birincilik kazandıktan sonra 1946 Beş Sanat, Varlık, Yeditepe, Yenilik, Ataç ve Türk Dili dergilerinde yayınlanan eserleri adını duyurmuştur. Hançerlioğlu, eserlerinde insan davranışlarının toplumsal ve psikolojik nedenlerine irdeleyen öyküler ve romanları ile dikkati çekiyordu.
Hikâye yazarlığından roman geçen yazar 1951’den 1957’ye kadar her yıl bir roman çıkararak dikkat çeker. Orhan Hançerlioğlu’nun lk romanı 1951, son romanı ise 1960 yılında yayımlandı. Romanlarında genellikle kentlerde yaşayan insanların acılarını ele alan romancı, İlk romanı olan  "Karanlık Dünya" ile dördüncü romanı "Ekilmemiş Topraklar"’da Anadolu sorunlarını ele aldı. Diğer romanlarını ise büyük şehir yaşamlarından seçtiği hayat parçalarını ve kent insanlarının gündelik sorunlarını ele aldı. . Bu romanları büyük hikâye kapsamında ve romandan kısa ölçeklerde yazmıştı. Romanlarını büyük hikâye ölçüsünde daraltması ve her bir romanında başka bir teknik ve biçimsellik denemesine girişmesi, dikkati çeken özelliklerinden biri olmuştur.
 Kent insanının sorunlarını ele aldığı, İstanbul'da geçen romanlarından ilki “Büyük Balıklar” adlı romanıdır. Orhan Hançerlioğlu Anadolu'yla birlikte, kent insanının sorunlarına da eğilen bir yazar olarak görünür. Oyun, Kutu Kutu İçinde, Yedinci Gün İstanbul'u eksen alarak kent insanının değişik sorunlarına değindiği romanlarıdır.[11]

İlk romanı Karanlık Dünya’da idealist bir hâkimin bir Anadolu kasabasındaki mücadelesi anlatılır. Romanın sonunda kahramanın Anadolu’da kalmaya karar vermesi idealizmin vardığı noktayı ortaya koyar. Ekilmemiş Topraklar’ da fakir köylü ile devlet arasındaki çatışmayı işler. Büyük Balıklar İstanbul panoraması niteliğindedir. Değişik kesimlerden farklı insanların yaşama tarzları, zevkleri, bunalımları anlatılır. Oyun adlı eserinde Halim adındaki devlet memurunun gerçek dünya ile hayal dünyası arasındaki geliş gidişleri, insanın mutsuzluğu ve çaresizliği işlenir. Beşinci romanı Ali’de farklı bir anlatım tarzı vardır. Aynı isimde ve ayrı bende bir kişi toplumun değişik kesimlerindendir. Romanın her bölümü Ali’nin bir başka kişiliğini anlatacak şekilde düzenlenmiştir. Kutu Kutu İçinde iki kız arasında tercih yapmak durumunda olan Doğan’ın dünyası, çelişkileri ve endişeleri anlatılır. Romanda bir insanın toplumsal davranış değerleri ile kendi içerisindeki değerleri arasındaki çatışmalar anlatılır. Yedinci Gün’de büyük şehir insanının bunalımı, patlama noktasına gelişi anlatılıyor. Orhan Hançerlioğlu’nun son romanı Bordamıza Vuran Deniz’de Antep’ten çıkıp İstanbul’a yerleşen Hacı Cemalettin Efendi ailesinin yaşadıkları anlatılır. Bu romanda hem büyük şehirlere göç gibi bir konu işleniyor hem de bir aile tarihi gözler önüne serilir. [12]
Hançerlioğlu, hikâye ve  romanlarında  toplumu ve insanı psikolojik açıdan da irdeleyen bir yazar olarak dikkat çekmiştir.

Yazar 1957 yıllarından sonra sözlük çalışmalarına yönelmiş  [13] felsefe ve ekonomi konularında çalışmalara ağırlık vermiştir.  Felsefe alanında temel başvuru niteliğinde birçok kitap hazırlayan yazar, ruhbilim, felsefe, ekonomi, ticaret ve inanç sözlükleri gibi sözlükler hazırlamıştır. 1970’li yılların başından hayatının son dönemlerine kadar sürdürdüğü bu süreçte literatüre kazandırdığı eserler arasında en önemlileri Felsefe, İnanç ve Ekonomi sözlükleri ve de 1976-1980 yılları arasında 7 cilt olarak yayınlanan Felsefe Ansiklopedisi Kavramlar ve Akımlar adlı eserleridir.[14]  Kimileri Felsefe Sözlüğü adlı eserinde ağırlıklı olarak Marksist felsefecileri ele aldığını bu eserin felsefecilere değil de Felsefeye Marksist bir bakış “ içinde olan Marksist felsefecileri anlattığı, Marksizm ekseninde felsefi kavramları incelediği görüşündedir.
Felsefî ve sözlük çalışmalarıyla tanınan Hançerlioğlu, aslında bu çalışmalarına 1960 yılından sonra ağırlık vermiş; 1950-1960 yılları arasında birçok şiir, hikâye, roman ve tiyatro eseri kaleme almıştır. 1955 tarihinde “Ali ” adlı eseri ile Türk Dil Kurumu Ödülü kazanmıştır.
Düşün hayatımıza çok şey katan yazarın eserleri felsefi kaynak olmaları bakımından başucu kitabıdır.  Düşünce tarihini pratik, akıcı, roman havasında ve çok çok sade dille anlatmıştır.
“Hancerlioğlu demek; bilime, bilgiye, evrene ve düşünmeye sevgi ile baka bilmek demektir. Ve "öğrenmek benim mutluluğumdur" diyen yazar eminin bu mutluluğu okurlarına da tattırmıştır.”

ESERLERİ [15]

ŞİİR: 
  • Kıvılcım (1936) 
     
ROMAN: 
  • Karanlık Dünya (1951) 
  • Büyük Balıklar (1952) 
  • Oyun (1953) 
  • Ekilmemiş Topraklar (1954) 
  • Ali (1955) 
  • Kutu Kutu İçinde (1956) 
  • Yedinci Gün (1957) 
  • Bordamıza Vuran Deniz (1960) 
  • Başka Dünyalar (Karanlık Dünya, Oyun, Kutu Kutu İçinde romanlarının toplu baskısı, 1962) 
  • Bütün Romanları (2 cilt, 1981) 
ÖYKÜ: 
  • İnsansız Şehir (1953) 
İNCELEME: 
  • Erdem Açısından Düşünce Tarihi (1963) 
  • Mutluluk Düşüncesi (1965) 
  • Başlangıcından Bugüne Kadar Özgürlük Düşüncesi (1966) 
  • Felsefe Sözlüğü (1967) 
  • Düşünce Tarihi (1970) 
  • Ekonomi Sözlüğü (1972) 
  • İnanç Sözlüğü (1975) 
  • Felsefe Ansiklopedisi Kavramlar ve Akımlar (7 cilt, 1976-1980) 
  • Felsefe Ansiklopedisi Düşünürler Bölümü (2 cilt, 1985) 
  • Ticaret Sözlüğü (1982) 
  • Ruhbilim Sözlüğü (1988) 
ÖDÜLLERİ 
  • 1956 Türk Dil Kurumu Roman Ödülü, Ali ile 
 
KAYNAKÇA 
 
[1] http://tr.wikipedia.org/wiki/Orhan_Han%C3%A7erlio%C4%9Flu
[2] http://www.iett.gov.tr/tr/main/news/felsefeci-orhan-hancerlioglu
[3] Meral Demiryürek, Orhan Hançerlioğlu- Hikâyeden Öte Romandan Beri, Akademik Kitaplar, İstanbul 2010.
[4]  "Hançerlioğlu, Orhan". mason-mahfili.org.tr. 29 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi.
[7] Ansiklopedik Sözlük: Dil ve Genel Kültür Ansiklopedisi2 (2. bas.). Milliyet. 1967. s. 849. OCLC 164913574.tp
[8] ht://tr.wikipedia.org/wiki/Orhan_Han%C3%A7erlio%C4%9Flu
[9] Dr Aslan Tekin Edebiyatımızda İsimler, Elips Yayınları, Ank. 200 shf264
[10] Eren YILDIRIM, EDEBİYATTAN FELSEFEYE AÇILAN KAPI “ORHAN HANÇERLİOĞLU HİKÂYEDEN ÖTE ROMANDAN BERİ”http://turkishstudies.net/Makaleler/1
[11] Prof.Dr. Olcay ÖNERTOY, 1950 Kuşağı Romancılarımız, edebiyadvesanatakademisi.com/edebiyad/
[12] Ercan Akyol,1920-1960 ARASI TÜRK ROMANCILIĞI,Türkan Gündoğdu - EgeEdebiyat http://www.ege-edebiyat.org
[13] Dr Aslan Tekin Edebiyatımızda İsimler, Elips Yayınları, Ank. 200 shf264
[14] http://www.biyografi.info/kisi/orhan-hancerlioglu
[15] http://tr.wikipedia.org/wiki/Orhan_Han%C3%A7erlio%C4%9Flu

 

Edebiyat Dil bilim, Kültür, Folklor, Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, ve Araştırmalarınız bize başvurarak bu sitede Paylaşabilirsiniz.

 BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya s_kuzucular@hotmail.com 


 


Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...