Selatin-name Dasitan-ı Ali Osman ( Kemal )





 

Selatinname adlı eseri kimin yazdığı tartışma konusudur. Pek çok araştırmacı Selatiname’nin yazarı olarak Bergamalı Kemal Zerdi olarak bilinen  Sarıca Kemal ( Bergamalı Kemal Zerdi) ’i göstermektedir. Selatinname adlı eserin müellifi hakkında bilinen tek şey ise isminin Kemal olmasıdır. Araştırmacılar aynı tarihte yaşamış olan iki ayrı Kemal olduğu veya   Selatiname’nin yazarı olan Kemal’in de Sarıca Kemal olduğu konusunda tereddütler yaşamakta, ve tartışmalar yapmaktadırlar.

Bergamalı olan Sarıca kemal, Kemal Zerdi olarak da bilinmektedir.  Aslında bir şair olan Sarıca Kemal, ( ( d. Bergama, ?, Ölümü, Edirne, Hasköy 1475) tarihleri arasında yaşamıştır.  Kayıtlara göre  Bergamalı olarak gösterilmektedir. İyi bir eğitim gördüğü müderrisliğe kadar yükseldiği, Sarıca  lakabının yüzünün sarılığından dolayı aldığı [1]   Fatih Sultan Mehmed 'in sadrazamlarından Adni Mahmut Paşa ’ , tarafından  kölelerini ve iç oğlanlarını okutması için öğretmen olarak [2]tayin edildiği, Hasköy de müderrisken vefaat ettiği [3]hayatı hakkında bilinenler arasındadır.

Hayatına dair elimize ulaşan bilgilere göre Adni Mahmut Paşa ’nın ölümünden sonra inzivaya çekilmiş, Edirne Hasköy’deki çiftliğinde ziraatla uğraşmaya başlamıştır.  Hasköy’de bir medrese yaptırmış, bu medrese de ders vermiştir. Bu medresede ders verirken de 1475 yılında hayatını kaybetmiştir. [4]

Sarıca Kemal'in bir divançesi vardırç. Ayrıca Fazlullah Bin Abdullah'ın " Belagat " adlı eserini “Belagatname “ adı ile  tercüme etmiştir.[5]

Sarıca Kemal’in Edirne Hasköy de 1475 yılında ölmüş olması fakat Selatinname adlı tarih eserinin 1490 yılında II. Bayezıd’ın emri ile  Kemal adlı bir müellif tarafından yazılmış olması kaynakları çelişkiye düşürmektedir. Sarıca Kemal ile Selatinnameyi yazan Kemal adlı müellifin aynı kişi mi yarı kişiler mi oldukları yönünde farklı görüşler vardır.

Sarıca Kemal ve eserleri üzerinde duran Necdet Öztürkve  R. Anhegger’e göre Selatinname ile Belagat adlı eserin yazarının Bergamalaı Kemal Zerdi olarak bilinen Sarıca Kemal olmadığı, Kemal adlı başka bir müellife ait olduğu yönündedir.

  1. Anhegger 15. yüzyılda yaşayan ve aynı adı taşıyan bu iki yazarın farklı kişiler olduğu yolunda ikna edici görüşler ortaya koymuştur. “ Anhegger her iki Kemal’in de aşağı yukarı aynı zamanda yaşadıklarını ve ikisinin de gazel yazdıklarını, fakat ortak yanlarının bu kadarla kaldığını belirttikten sonra, Selatinname yazarı K.’in elimize geçmeyen Suzname ve Firasetname adlı eserlerini zikrettiği halde, Selatinname’den bir buçuk yıl önce bitirmiş olması gereken Belagat name’sinden bahsetmemiş olmasının dikkat çekici olduğunu söyler.  Anhegger’e göre, eğer bu eseri tercüme eden şahıs K. olsaydı bunu eserinde mutlaka zikretmiş olması gerekirdi. Ayrıca, Belagatname veziriazam Mahmud Paşa (ö. 879/1474) adına tercüme edildiği halde Selatinname’de Mahmud Paşa’ya özel bir önem verilmemiş olması da dikkat çekicidir.  “diyerek çağdaş olmalarına rağmen bu Kemal ‘in birlerinden farklı iki ayrı kişiler olduğuna dair deliller sunmaktadır.

Selatrinname’nin yazarı olan Kemal adlı  müellif, eserinde kendisini Kemal olarak tanıtmış, çağdaşı Bergamalı Sarıca Kemal (kemal-i zerd) ile karıştırılmış ve kimi araştırıcılar Selatinname yazarını bazen Kemal bazen de Sarıca Kemal olarak göstermişlerdir

 

SELATİNNAME

Selatinname, 15 yy da Sarıca Kemal’in çağdaşı olan Kemal adlı bir osmanlı tarihçisinin kaleme aldığı mesnevi tarzında yazılmış manzum bir  tarih kitabıdır.

Eser  1490 yılında II.Bayezid’in emriyle yazılmıştır.  Eser 3029 beyitten meydana gelir.  Dasitan-ı Ali Osman veya Selatin-name adıyla bilinen Türkçe  tarih kitabında yazar Osmanlı komutanlarının kahramanlıklarını över, özellikle Osmanlı Türklerinin Anadolu’ya gelmelerini ve Sultan Alaaddin ile karşılaşmalarını tasvir eder.

Eser, Osmanlı'nın kuruluşumdan 1299, 1490 yılına kadar olan dönemdeki  Osmanlı tarihini manzum olarak anlatmaktadır.

Eser, Necdet Öztürk tarafından neşredilmiştir. [6]
Prof Dr., Necdet Öztürk’ün hazırladığı ve günümüz Türkçesi ile yayımlanan eserin içindekiler kısmı ve serin içeriği şu şekildedir.

ÖNSÖZ.
BİBLİYOGRAFYA
KISALTMALAR
GİRİŞ
1. II. Bayezid Devri Siyasî Olaylarına Genel Bir Bakış
2. II. Bayezid Devri Osmanlı Tarih Yazıcılığı
A.Yazarı Bilinen Tarihler
1. Âşık Paşa-zade
2. Oruç b. Âdil
3. Mevlânâ Mehmed Neşrî
4. Kıvâmî
5. Mehmed b. Hacı Halîl el-Konevî
6. Bayatlı Mahmud-oğlu Hasan
7. Bihiştî
8. Mevlânâ Ruhî Çelebi

  1. Yazarı Bilinmeyen Tarihler (Anonim Tevârih-i Âl-i Osmanlar)
    KEMAL' İN HAYATI VE ESERLERİ
    a) Hayatı
    b) Eserleri
    c) Selâtîn-nâme'nin Kaynakları
    d) Selâtîn-nâme'nin Kaynak Değeri

SELÂTÎN-NÂME (Metin)

  1. Hâzâ Kitâb-ı Tevârîh
    2. Medh-i Resûl
    3. Medh-i Ebûbekr
    4. Medh-i Ömer
    5. Medh-i Osman
    6. Medh-i Ali
    7. Münâcât
    8. Medh-i pâdişâhî
    9. Âgaz-ı sühan Tevârîh-i Âl-i Osman 'ı beyan ider
    10. Nâm-ı gülşen-i Selâtîn-nâme [yâhûd] Tevârîh-i Âl-i Osman
    11. Dîbâce-i Tevârîh
    12. Er-tugrul vatan terk idüb geldügin beyan ider .
    13. Er-tugrul Sultan Alâeddîn'le buluşup cevâblaşdugın beyan [ider]
    14. Sultan Alâeddîn Tatar'la ceng itdügin beyan ider
    15. Er-tugrul Osman'a nasîhat itdügin beyan ider
    16. Sultan, Osman’a sancak virdügin beyan ider
    17. Osman düş gördügin beyan ider
    18. Hudâ’dan Osman'a beşâret oldugın beyan ider
    19. Osman’a Hacı Bekdaş geldügin beyan ider
    20. Sultan Alâeddîn fevt olup memleket Osman'a kaldugın beyan ider
    21. Pend-nâme
    22. Orhan beg oldugın beyan ider
    23. Feth-i Bursa
    24. Süleyman Paşa b. Orhan Rum-eli’ne geçdügin beyan ider
    25. Süleyman Paşa Lâz şâhı ile ceng itdügin beyan ider
    26. Feth-i Gelibolı ve Bolayır ve gayri yirler[i] beyan [ider]
    27. Mevt-i Süleyman Paşa
    28. Gazi Murâd Han tahta geçdügin beyan [ider]
    29. Feth-i Edrene
    30. Murâd Gazi Karaman’la buluşdugın beyan ider
    31. Gâzi Murâd Han Serf ile buluşduğın beyan ider
    32. Yıldırım Sultan tahta geçdügin beyan ider
    33. Yıldırım Sultan Edrene'de Serf’le buluşdugın beyan [ider]
    34. Feth-i memleket
    35. Feth-i memleket
    36. Yusuf Han ile Ahmed-i Celâyirî hünkâra geldügin beyan ider
    37. Türkmen Beg-oglı Bağdâd şâhı ile buluşdugın beyan ider
    38. Hikâyet-i tama`kâr
    39. Hikâyet-i tama`kârî vü kimyâkârî
    40. Sultan Yıldırım Temür elçisin habs itdügin beyan ider
    41. Ungurus pâdişâhile ceng itdügin beyan ider
    42. Feth-i Malatıyye
    43. Temür Rûm’a geldügin beyan ider
    44. Sultan Yıldırım leşker cem` itdügin beyan ider
    45. Temür hünkâr ile ceng itdügin beyan ider
    46. Tatar vü Germiyan hıyânet oldugın beyan ider
    47. Beyân-ı dil-âzârî
    48. Suâl u cevâb-ı Nûşirrevan
    49. Mîr Süleyman tahta geçdügin beyan ider
    50. Mîr Süleyman fevt olup iki karındaş kodugın beyan ider
    51. Sultan Tatar ile ceng itdügin beyan ider
    52. İki birâder birbirile ceng itdügin beyan ider
    53. Memleket sultana kaldugın beyan ider
    54. Sultan, Karaman'un iki oglın cengde tutdugın [beyan ider]
    55. Sûfî cengin beyan ider.
    56. İsfendiyâr hünkârile ceng itdügin beyan ider
    57. Feth-i İflak
    58. Ahvâl-i dehr
    59. Hikâyet-i Mecnûn
    60. Sultan Murâd Han karındaşile buluşdugın beyan ider
    61. Sultan Murâd Han tahta geçdügin beyan ider
    62. Sultan Murâd Han Ungurus'a geçdügin beyan ider
    63. Hünkâr Karaman'la ceng itdügin beyan ider
    64. Murâd Han İzladi’de küffâr ile buluşdugın beyan [ider]
    65. Sultan Murâd Han Varna'da küffârile ceng itdügin beyan [ider]
    66. Sultan Murâd Han Kos-ova'da Ungurus ile buluşdugın beyan [ider]
    67. Yanko kral oldugın beyan ider
    68. Sultan Murâd küffâr üzerine yürüdügin beyan ider
    69. Hikâyet-i Sultan Mahmûd
    70. Sultan Muhammed Gazi tahta geçdügin beyan ider
    71. Feth-i İstanbul
    72. İstanbul'ı hünkâr yagma buyurdugın beyan ider
    73. Medh-i kasr .
    74. Sultan Muhammed Sırf ve gayri yirleri feth itdügin beyan ider
    75. Feth-i Tırabozan
    76. Feth-i Karaman
    77. Sultan Muhammed Ungurus'un üç pâre kal`asın aldugın beyan [ider]
    78. Sultan Muhammed Uzun Hasan ile buluşdugın beyan ider
    79. Feth-i İskenderiye
    80. Hikâyet-i Mecnûn
    81. Kutbü's-selâtîn, ser-çeşme-i `âlem sultan ibn-i sultan
    82. Sultân-ı `âlem Kara-Boğdan'ı feth itdügin beyan ider
    83. Sultân-ı `âlem binâlar yapdugın beyan ider
    84. Medh-i sultan
    85. Medh-i agalar
    86. Suâl-cevâb
    87. Yârân katına gelüp suâl-cevâb oldugın beyan [ider]
    88. Hâlüme münâsib hikâyet beyan olunur
  2. Niyâz-ı Bârî ta`âlâ hatm-i kitâb
    90. Medh-i kadı-`askerler
    91. Medh-i paşalar
    92. Medh-i Davud Paşa
    93. Medh-i İbrâhîm Paşa
    94. Medh-i Ali Paşa
    95. Medh-i İskender Paşa
    96. Medh-i Nişancı Paşa.
    97. [Medh-i] Rum-eli defterdâr[ı]
    98. Medh-i Anatolı defterdârı D İ Z İ N [7]

 

Sitemizdeki Tevarihler Gazanameler Gazavatnameler Zafername ve Selimnameler 

  1. Nişancı Ahmet Feridun Bey Kanunnâme ve Miftâh-ı Cennet
  2. Tursun Bey Tarihi-i Ebu’l Feth-Sultan Mehmet Han,
  3. Tevârîh-i Âl-i Osmân ( Behişti Târîhi ) Behişti Ahmet SinanÇelebi
  4. Âşıkpaşazade Hayatı ve Tevarih-i Ali Osman
  5. Dâstân ve Tevârîh-i Mülûk-i Âl-i Osman- Bu tevârîhi çün eyledüm
  6. Dâstân ve Tevârîh-i Mülûk-i Âl-i Osman'dan
  7. Hadîdî Tevarih-i âl-i Osman
  8. İlk Osmanlı Tarih Eserleri Yahşi Fakih Ahmedi Saray Takvimleri Ve Anonim Tevarih-I Ali Osmanlar
  9. Kemalpaşazade ( İbn-i Kemal) TEVARİH- İ AL'İ OSMAN
  10. Lütfi Paşa Tevarih-i Al’i Osman Ve Asafname
  11. Matrâkçı Nasûh Mecmâu't-Tevârîh
  12. Oruç Bey Tarihi Tevarih’i Ali Osman
  13. Ramazan-zade Nişancı Mehmed Paşa Tevarih i Ali Osman
  14. Ruhi Tarihi- Tevârîh-i Âl-i Osmân

KAYNAKÇA

  • [1] Sarıca Kemal Maddesi, Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi, C. V, shf. 409-410,  2004,
  • [2] Prof. Dr.Necdet Öztürk, https://www.ottomanhistorians.com/database/html/kemal.html
  • [3]  https://www.edebiyadvesanatakademisi.com/Edebiyat.aspx?id=725
  • [4] https://www.edebiyadvesanatakademisi.com/Edebiyat.aspx?id=1198
  • [5] https://www.edebiyadvesanatakademisi.com/Edebiyat.aspx?id=1198
  • [6] Necdet Öztürk, Selatin - Name (1299-1490) (XV. Yüzyıl Tarihçilerinden Kemal) Türk Tarih Kurumu Yayınları / On Sekizinci Dizi, İstanbul 2008
  • [7] https://www.ttk.gov.tr/index.php?Page=Yayinlar&KitapNo=44

 

 

 

 
Bu içeriğe henüz katkı yapılmamış

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış