AHMED SÂRBÂN ( Hayrabolu. Ö. 1545-46 )

Ekleyen : Şahamettin Kuzucular , 08 Kasım 2016 Salı aaa Beğen 1
 
 
AHMED SÂRBÂN ( Hayrabolu. Ö. 1545-46 )

Bayramiyye tarîkatıına mensup divan şairi ve yazarı
 
Hayrabolu'da doğdu. Doğum târihi kesin olarak belli değildir.  1545-46 (H.952)' de Hayrabolu’da vefat etmiştir. 
Çocukluğu ve tahsil hayatı hakkında da fazla bir bilgi bulunmaz.  Hayatı hakkındaki bilgilerin tamamı ise zâde Atâî’nin verdiği bilgilere dayanmaktadır.  Bilinenler küçük yaşta ilim öğrenmeye başladığı, şeklindedir. Sarban olarak anılması ile ilgili olarak değişirk rivayetler vardır. Bunlardan ilki memleketinde devecilik yaptığı için “Sarban” lakabıyla meşhur olduğu şeklindedir. Belki de bu nedenle veya yeniçeri Ocağında 26. Ortaya Deveci olarak kaydolmuştur.  Sarban lakabını Deveci ortasına kaydolduğu,  için aldığına dair rivayetler de vardır.
 
Yeni çeri ocağındaki kaydolduğu ortada çalışkanlığı ve zekâsı sâyesinde Devecibaşılığa kadar yükselmiş, Kânûnî Sultan Süleymân’ın   1533-34 [1]senesinde gerçekleştirdiği  Irayken seferine Sârbânbaşı, deveci başı,  olarak katılmıştır. Sarban lakabını alması ile ilgili en akla yatkın izah Irak Seferi sırasında Devecibaşı rütbesi ile sefere katılmış olmasıdır.

Nevizâde Atâî’nin verdiği bilgilere göre , bu sefer esnasında Karaman da  Pîr Ali Sultan adındaki şeyh ile tanışmıştır.  Bu tanışma sırasında Pir Ali Sultan, dünya malına zevkine ve eğlencelerine düşkün bir olarak gördüğü Ahmet Sarban’a  “Sen dünya alakası ile paslanmaya layık bir kimse değilsin; sen bir cevhersin, dünyanın süsüne ve alayişine gönül verme! ” demiş, bunun üzerine Ahmed Sârbân sefer dönüşü görevinden ayrılarak kendisini tamamen Pîr Ali Sultan'ın sohbetlerine vermiş ve sefer dönüşü ordudan ayrılarak onun dergâhında mürit olmuştur. [2]
Kaynaklara göre Ahmet Sarban  “ seyrü sülûk döneminde Ahmedî ve Kaygusuz mahlasıyla çok sayıda şiir söylemiştir.   Seyr-i Sulukunu tamamladıktan sonra Pîr Ali Aksarâyî’nin oğlu İsmâil Ma‘şûkî’nin  İstanbul’da idam edilip Boğaz’ın sularına atılmasından sonra   Bayramî Melâmîleri’nin  kutbiyyet makamına   Sârbân Ahmed geçmiştir .[3][4]
Bu dergâhlarda uzun müddet kaldıktan sonra  ve hocası Pîr Ali Aksarâyî’nin vefatından sonra Hayrabolu'ya gelmiş,   talebeler yetiştirtirmiş, ve  Hayrabolu'da adına yaptırılan türbenin hazîresine defnedilmiştir.
Bayramî Melâmî silsilesi  Ahmet Sarban’ın müridlerinden Hüsâmeddin Ankaravî tarafından sürdürülmüştür.[5]
 
 
ESERLERİ
 
Divan: Şiirleri ve divanı, Dukakinzâde Ahmed Bey ile karıştırılmıştır. [6] Fakat “Ehl-i beyt muhabbetiyle dolu yaklaşık 3000 beyit ihtiva eden  bu divanın seyrü sülûk görmüş sûfî bir şaire ait olması gerekir.  “ Bir görüşe göre de Sârbân Ahmed’in asıl adı Dukakinzâde Ahmed’dir. Böyle bir karışıklık olmakla beraber Hüseyin Süzer
Ahmed Sârbân veya Dukakinzâde Ahmed Bey adına kayıtlı divan nüshaları üzerine bir doktora tezi hazırlanmıştır (Süzer, 1994). Ayrıca divanın Üsküdar Hacı Selim Ağa Kütüphanesi’nde bulunan iki nüshası üzerine bir yüksek lisans tezi (Kayabaşı, 1995) hazırlanmıştır (Azamat 2009: 132-133). Divanında arifane ilahiler ve aşıkane şiirler vardır.
Ayrıca müritlerine gönderdiği bazı mektupları vardır.[7]
Mektûbât: Çeşitli yazma kütüphanelerde nüshaları mevcuttur. Ahmed Sârbân Efendi bu mektuplarında hâlde, sözde, işte ve her durumda İslamiyete uymayı; talebelerinin birlik ve beraberliğini, iyi ahlakı, doğru itikadı, Bayrami-Melami adabını ve erkânını, Ehl-i Beyt sevgisini, veli dostlara ve evliyaya muhabbeti ve bunların hâllerini bildirmekte ve ihlası, takvayı tavsiye etmektedir. [8]
 
 
 
[1] DOÇ. DR. HÜSEYİN GÖNEL - ŞABAN ER, AHMEDÎ/ KAYGUSUZ, Sârbân Ahmed, http://www.turkedebiyatiisimlersozlugu.com/index.php?sayfa=detay&detay=6407
[2] Atâî, Zeyl-i Şekāik, s. 65, 70; Olanlar Şeyhi İbrahim Efendi, Dîvan, İÜ Ktp., TY, nr. 333, s. 78;
[3] Azamat, Nihat (2009). “Sârbân Ahmed”. İslam Ansiklopedisi. C.36. İstanbul: TDV Yay.
[4] Sarı Abdullah Efendi, Semerâtü’l-fuâd, İstanbul 1288, s. 252-256; Sun‘ullah Gaybî, Sohbetnâme, Süleymaniye Ktp., Hacı Mahmud Efendi, nr. 3137, vr. 12a, 35a
[5] Azamat, Nihat (2009). “Sârbân Ahmed”. İslam Ansiklopedisi. C.36. İstanbul: TDV Yay.
[6] Azamat, Nihat (2009). “Sârbân Ahmed”. İslam Ansiklopedisi. C.36. İstanbul: TDV Yay.
[7] DOÇ. DR. HÜSEYİN GÖNEL - ŞABAN ER, AHMEDÎ/ KAYGUSUZ, Sârbân Ahmed, http://www.turkedebiyatiisimlersozlugu.com/index.php?sayfa=detay&detay=6407
[8] DOÇ. DR. HÜSEYİN GÖNEL - ŞABAN ER, AHMEDÎ/ KAYGUSUZ, Sârbân Ahmed, http://www.turkedebiyatiisimlersozlugu.com/index.php?sayfa=detay&detay=6407


Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...