Ödüllü Şiir Yarışmasına Katıl (YENİ)

Ahmet Rıdvan Hayatı ve Hamsesi ( 16 yy )

Ekleyen : Şahamettin Kuzucular , 14 Temmuz 2012 Cumartesi aaa Beğen
 
 
 
 
 

Ahmet Rıdvan


 

 


(XVI. yy.): Şair. Ohrili olduğuna dair kuvvetli şüphler vardır.  "Tütünsüz" veya "Bîduhan" lâkabıyla anılır. II. Bayezid, Yavuz Selim ve Kanunî devirlerinde yaşamış, defterdarlık ve sancak beyliği yapmıştır. Doğum ve ölüm tarihi kesin olarak bilinmeyen hayatı hakkında detaylı bilgilere sahip olmadığımız şairin  1528-1538 tarihleri arasında Edirne'de öldüğü sanılmaktadır. . Edirne'de Ağaçpazarı semtinde kendi adıyla anılan bir medresesi bulunduğu kaynaklarda geçer.

Ahmed Rıdvan’ın hayatı tam anlamıyla aydınlanmış değildir. 1502’de bitirdiği Hüsrev ü Şirin’in baş tarafındaki bazı beyitlerden onun bu sıralar gençlere öğüt verecek yaşta, yaşlanmış biri olduğunu göstermektedir. Moton kalesi alındığında (906/1500) elden ayaktan düşecek kadar yaşlı olmadığı anlaşılmaktadır. Şairin yine Hüsrev ü Şirin’deki bazı ipucu beyitleri, onun bu eseri yazdığı yıllarda kırk yaşın üstünde olduğunu düşündürmektedir. Hadım Ali Paşa’ya yazdığı bir kasidesindeki beyitlerinde sılaya gitmenin vacip olduğunu söyledikten sonra Ohri’nin verilmesini istemesi onun  Ohrili bir şair olabileceğini  düşündürmektedir.[1]

Ahmed Rıdvan’ın Dimetoka’daki Ahmed Fakihlü (Eceköy) köyünü evlatlık vakfı yaptığı bu vakfiyeden, ayrıca şairin defterdar olduğunu öğreniyoruz. Bu köyün Ahmed Rıdvan’a Sultan II. Bayezid tarafından verildiği, 890/1485 yılından başlayarak tapu defterinde kaydedilmiştir. [2]

Şairin, Anadolu’da görev yaptığı yerlerle ilgili birtakım bilgileri de divanındaki  kasidelerden çıkarılabilmektedir. Şair, bazı şiirlerinde  eski dostları olduğunu söylediği Hadım Ali Paşa, Koca Mustafa Paşa ve Yahya Paşa’dan, makam ve mevki sahibi olduktan sonra, kendisine yakınlık göstermedikleri için Sultan II. Bayezid’e dert yanar. Ayrıca kasidede Karahisar, Hamid, Teke, Karaman ve Ankara’da görev yaptığını da söylemektedir: (O. Kemal TAVUKÇU, AHMED RIDVAN’IN HÜSREV Ü ŞÎRÎN) 

Ahmed Rıdvan, Sultan Bayezid’in son zamanlarında oğulları Ahmed ve Selim arasında çıkan çatışmalarda, padişahın şehzadesi Ahmed’in tarafını tutmuş ve Heft-peyker adlı mesneviyi onun adına yazmıştır. Yavuz Sultan Selim’in tahta geçmesinden sonra şairin ona hitaben yazdığı kasidelerde yer alan bazı beyitlerden onun bir süre açığa alınmış olduğu anlaşılmaktadır. Ancak kendisine Sultan Bayezid tarafından verilen köy, bu dönemde de kendi adına kayıtlıdır.( İsmail Ünver, “, 1986, s. 75)  Bu köy Kanuni Sultan Süleyman döneminde (935/1528-29) de onun adına kayıtlıdır. Ayrıca bu dönemin tezkirecilerinden Sehi Bey’in onu “Padişah sancağını çeker ağır dirliklü beg idi”, Latifi’nin “Ümeradandur”. diye anmaları, şairin Yavuz zamanında açığa alınmış olsa bile Kanuni döneminde tekrar sancakbeyi olduğunu göstermektedir.

 

Ahmed Rıdvan hamse sahibi divan şairlerimizdendir. 27.000 beyit tutarında altı mesnevîsi ile bir divanı vardır. (O. Kemal TAVUKÇU, AHMED RIDVAN’IN HÜSREV Ü ŞÎRÎN) 

Şairin ölüm tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Ancak Ahmed Fakihlü köyünün Kanuni dönemindeki tapu kaydından hareketle 935/1528-29 yılında sağ olduğunu söyleyebiliriz. Eserini 945/1538-39 yılında bitiren Sehi ise ondan rahmetle söz etmektedir. [3]

Eserleri: Divan, İskendernâme, Leylâ ve Mecnûn, Hüsrev ü Şîrîn, Rıdvâniye, Mahsenü'l-Esrâr, Heftpeyker.İsmail Ünver, 'Ahmed Rıdvan'ın Hayatı, Eserleri ve Edebî Şahsiyeti' başlıklı doçentlik tezi hazırlamıştır (1982).O. Kemal TAVUKÇU ise İsmail Ünver'in adı geçen eseri ile Ahmet Rıdavan hakkında yazdığı diğer makaleler ve çalışmların da değerlendirerek bir kitap hazırlamıştır, Bu eserini Kültür Baknlığı yayımlamıştır (O. Kemal TAVUKÇU, AHMED RIDVAN’IN HÜSREV Ü ŞÎRÎN) 




ESERLERİ VE HAMSESİ 

DİVAN: 

Ahmed Rıdvan ve eserleri üzerine bir doçentlik tezi20 hazırlamış olan İsmail Ünver, şairi ve eserlerini incelediği yukarıda zikrettiğimiz makalesinde divana sonradan eklenen bu manzumeleri de ilgili nazım şekli içerisine almış ve bu şekilde değerlendirmiştir.(5)  Ünver, Divan’ın üç bölümden oluştuğunu tespit etmiştir: Divan. Kaside, mesnevi, terkibibend. gazel ve kıta olmak üzere toplam 1044 şiir ile altmış sekiz beyitten ibaret bu eserin bilinen tek yazması Türk Dil Kurumu Kütüphanesi' ndedir  



2. İskender-nâme

Ahmed Rıdvan’ın ilk mesnevisidir. Eser 1499 yılında bitirilmiştir. Ahmed Rıdvan’ın ilk İskender-nâme’yi yazan Ahmedi (ö. 1412-13)’ye uyduğu görülmektedir. Eser tahminen 8300 beyittir. İskender-nâme’nin konusu, Makedonyalı Büyük İskender’in Ab-ı hayat suyunu bulan doğu mitolojilerindeki İskender ile karışmış olan efsaneleşmiş hayatını anlatır. [4]Eserin sonunda Osmanlı tarihi ile ilgili bir bölüm de vardır. (Ünver, a.g.m., s. 99-103.)



3. Leylâ vü Mecnun
Leyla vü Mecnun, Ahmet Rıdvan tarafundan 1499 ile 1502 yılları arasında yazılmıştır. (O. Kemal TAVUKÇU, a.g.e.)  Ahmed Rıdvan’ın Leyla vü Mecnun’u II. Bayezid’e sunmuş olabileceği anlaşılmaktadır.( O. Kemal TAVUKÇU, a.g.e) Eserin 4000-4250 beyit arasında olduğu tahmin edilmektedir. Şair Nizami’den tercüme ettiği anlaşılan eserini orijinal kılabilmek için beserine Nizami’de bulunmayan bazı ayrıntılar katmış, ikinci derecedeki bazı kahramanların isimlerini değiştirmiştir.( O. Kemal TAVUKÇU, a.g.e) 



4. Rıdvâniyye
 Rıdvan’ın dini ve ahlaki öğütler ve hikâyelerden oluşan bu küçük mesnevisinin bitiş tarihi 1508-1509 dir. Şairin eserin sonundaki ifadelerinden onu bir veli olarak tasvir ettiği Sultan II. Bayezid’e ithaf ettiği anlaşılır. (Ünver, a.g.m., s. 103-105.) 



6. Heft-peyker
Mesnevi ilk önce II. Bayezid’in şehzadesi Ahmed adına yazılmış, daha sonra Selim’in padişah olmasıyla, bu isim Selim’e dönüştürülmeye çalışılmıştır.  Ünver, Hayâtî adına kayıtlı olan bu eserlerin de aslında Ahmed Rıdvan’a ait olduğunu düşünmektedir (. bkz. Ünver, a.g.m., s. 93-95; 121.) Şair, Nizami’nin aynı adlı eserinden kısaltarak tercüme ettiği bu eserinde, yine Nizami ile aynı vezni “fe’ilâtün mefâ’ilün fe’ilün” kullanmıştır. (Ünver, a.g.m., s. 112-113) Heftpeyker. Nizamînin Behrâmnâme adlı mesnevisinin serbest teracümesidir. Sâsânî hükümdarlarından Behrâm' ın av ve çeşitli eğlencelerle geaçen günlerini anlatan 4174 beyitlik bu mesnevinin 917-918  tarihleri arasında kaleme alındığı tahmin edilmektedir. (Ünver, a.g.m., s. 121-124.) 



7. Hüsrev ü Şirin

İlk kez, Nizami tarafından kaleme alınan Hüsrev ü Şirin'i  Ahmed Rıdvan’ da yazmış, Rıdvan eserini yazarken Nizami ve Şeyhi’nin yazdığı Hüsrev-i Şirinlerden yararlanmıştır.  Eserdeki bir beyitten hareketle Ahmet Rıdvan'ın bu eseri M. 1502’de kaleme aldığı  eseri  II. Bayezid' takdim ettiği anlaşılmaktadır. Eser 6308 beyittir. Fakat eserin bazı bölümlerinin eksik olduğu veya sayfaların eksildiği sanılmaktadır. (O. Kemal TAVUKÇU, a.g.e.) 

Şairin bunlardan başka 104 beyitlik Kasîde-i Bür' e Tercümesi [5]ayrıca Câmiu'n-nezâir [15 ] ile diğer bazı şiir ve nazire mecmualarında da manzumeleri bulunmaktadır.

Ahmed Rıdvan. Mesnevilerinde Ahmedî ve Şeyhî gibi Türk şairleriyle İranlı Nizâmî'yi örnek almış, ancak hamse sahibi olması sebebiyle Türk mesneviciliğindeki gelişmeyi tesbit açısından önemli bir isim olmuştur. 


KAYNAK: İ. Ünver, O. Kemal TAVUKÇU




KAYNAKÇA
 

 
  • [1] O. Kemal TAVUKÇU, AHMED RIDVAN’IN HÜSREV Ü ŞÎRÎN MESNEVÎSİ,T. C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI
  • [2] KÜTÜPHANELER VE YAYIMLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ e-posta: yayimlar@kulturturizm.gov.tr
  • [3] İsmail Ünver, “Ahmed-i Rıdvan”, TTK-Belleten, L/196, 1986, s. 75
  • [4] İsmail Ünver, “Ahmed Rıdvan”, TTK Belleten, L/196, 1986, s. 73-125.
  • [5] http://www.uslanmam.com/dini-bilgiler/1305604-ahmed-ridvan-hamse-sahibi-divan-sairi-dogum-tarihi-belli-degildir-kendi-ifaadesinden.html

 

 

 

 

 

 

 

İLGİLİ SAYFALAR

  • HAYALİ, HAYATI, SEÇKİN ŞİİRLERİ
  • Taşlıcalı Yahya Hayatı Eserleri Şiirleri
  • Necati Bey ( 15. yy ) Hayatı ve Şiirleri
  • NABİ, HAYATI VE EN GÜZEL GAZELLERİ
  • NAİLİ,:Hayatı, En Güzel Şiirleri
  • Fuzuli 'nin En Seçkin Şiirleri ( 16. yy )
  • BAKİ'DEN SEÇMELER
  • Neşati, Hayatı, Edebi Yönü
  • Ahmedi, Hayatı (14yy) Seçkin Şiirleri
  • Kadı Burhaneddin: En Güzel Şiirleri
  • Şeyhi ,Hayatı, Eserleri, Seçilmiş Şiirleri, 15 YY
  • Eşref: Hayatı ve Hicivleri
  • Ahmet Paşa, En Güzel Gazel ve Kasideleri( 15 yy)
  • NEDİM, HAYATI, EN SEÇKİN ŞİİRLERİ( 18 yy)
  • Şayh Galip, Seçkin Şiirleri, hayatı, Hüsn ü Aşk'
  • NEFİ, HAYATI, EN SEÇKİN GAZEL VE KASİDELERİ
  • ADNÎ, MAHMUD PAŞA,( 15.yy) HAYATI VE ŞİİRLERİ
  • Şeyhoğlu Mustafa-Hayatı-Hurşitname'si ve Özet
  • Şeyhülislam Yahya, Hayatı ve En Güzel Şiirleri
  • Necati Bey (15. yy ) Hayatı ve Şiirleri
  • Bağdatlı Ruhi, Hayatı, Edebi Yönü, Seçilmiş Şiirleri
  • Kanûnî ( Muhibbi ) Hayatı, Edebi Yönü ve Şiirleri
  • Yavuz Sultan Selim, Hayatı ve Şairliği
  • Şair Cem Sultan, Hayatı , Edebi Kişiliği
  • Avni- (Fatih), Hayatı , Edebi Kişiliği ve Şiirleri
  • Nahifi, Hayatı, Edebi Yönü, Şiirlerinden Seçmeler
  • Kadın Divan Şairleri

Edebiyat Dil bilim, Kültür, Folklor, Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, ve Araştırmalarınız bize başvurarak bu sitede Paylaşabilirsiniz.

 BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya s_kuzucular@hotmail.com



 

 

 



Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...