Ödüllü Şiir Yarışmasına Katıl (YENİ)

Hoca Mesut'un Hayatı ve Şiirlerinden Örnekler

Ekleyen : Şahamettin Kuzucular , 04 Ağustos 2013 Pazar aaa Beğen



Hoca Mesud, 


Hoca Mesud Süheyl ü Nevbahar ve Ferhengnâme-i Sa’di


 14. Yüzyıl Divan Edebiyatının Türkçe yazan şairlerinden biri de Mesud bin Ahmed’dir. Süheyl ü Nevbahâr ve Ferhengnâme-i Sa dî adlı eserleriyle tanınan Hoca Mesud, bu devirde bilhassa mesnevi edebiyatının değerli simâları arasında yer almıştır. Hayatı hakkında yeterli bilgi yoktur. Babasının adının Ahmet olduğunu eserlerinden anlaşılır. M. Fuad Köprülü, Hoca Mesud'un Germiyan Beyliği'nde yaşayan  14. Yüzyılın ünlü şairi Şeyhoğlu'nun hocası olması ihtimalini dikkate alarak onun da Germiyan'da yaşamış olabileceğini ileri sürer. Tahsin Banguoğlu iseHoca Mesud'un Bursa ve Konya  gibi büyük şehirlerden uzak bir yerde hayat sürmüş olabileceği kanaatindedir. Kilisli Muallim Rifat Ferhengnâme- Sa’di Tercümesi neşrinde onu Emsiletü't-tasrif ve Kitâbü'l-İnbisat müellifi Şeyh Mes'ûd b. Osman-ı  Gülşehri ile Süheyl ü Nevbaharıbirleştirmek istemiş, ancak Mordtmann'ın  neşrinden sonra bu görüşünden vazgeçmiştir.[1]

Süheyl ü Nevbahâr adlı eserini 1350 yılında kaleme aldığı sırada artık çağının geçmiş ve kocamış bulunduğunu söylemesi bu tarihte ileri bir yaşta olduğunu gösterir.

Öte yandan Şeyhoğlu Mustafa 'nın 1400'de tamamladığı Kenzü'l-küberasında onu rahmetle anmasına dayanarak XIV. yüzyılın ikinci yarısında öldüğü söylenebilir. Âşık Çelebi Meşâirü'ş-şuarada I. Murad devrinden bahsederken adının Ahmed olduğunu ve Süheyl ü Nevbahâr'ın manzum tercümesini meydana getirdiğini kaydeder. J. H. Mordtmann, Farsçadan yaptığı tercümelerle tanınması ve Süheyl ü Nevbahâr'da olduğu gibi Kelîle ve Dimne tercümesinde de Farsça için "tat dili" ifadesinin kullanılmasından hareketle Hoca Mesud'un, Aydınoğlu Umur Bey adına KELİLİE VE DİMNE'’yi Farsçadan tercüme eden KUL MESUD'la aynı kişi olabileceğini söylemiş, Süheyl ü Nevbahâr'da bahsettiği Musevî, Ermeni ve Frenkler'i İzmir 'de görmüş olması ihtimali üzerinde durarak Aydınoğulları sarayında yaşamış olabileceğini ileri sürmüştür. [2]Diğer araştırmacılar ise kendisi için hiçbir zaman "kul" lakabını kullanmayan Hoca Mesud'un kimseye eser sunma âdetinin bulunmadığını ve Kul Mesud ile kıyas edilmeyecek derecede yüksek bir şair olduğunu söyleyerek bu görüşü reddetmişlerdir.

Bazı kaynaklar onun Şeyhoğlu'nun hocası olduğu nu belirtmiş ondan saygıyla söz etmişler onu üstat olarak kabul etmişlerdir. "Süheyl ü Nevbahar" adlı 5568 beyitten oluşan bir mesnevisi vardır.[3] İranlı şair Sadi’nin "Bostan" adlı eserinden seçtiği şiirleri de  Türkçe'ye çevirmiştir. Muhtaç da olsa bir şah katında yüz kızartmaktan uzak kalacağını ifade etmesi onun başkalarına minnet etmekten hoşlanmadığını göstermektedir. Büyük kimselerin soyundan geldiğini, kendisinin ise onların yolunda gitmediğini söyleyen Hoca Mesud ataları hakkında bilgi vermez. Eserlerinden İran edebiyatını yakından tanıdığı, Farsça ve Arapçayı iyi bildiği anlaşılmaktadır.

Firdevsi'nin Şehnamesi'n'den Süheyl ü Nevbahâr’a aldığı beyitler, ayrıca BOSTAN'ı tercüme etmesi Firdevsi ile SA'Dİ ŞİRAZİye hayran olduğunu göstermektedir. Şeyhoğlu Mustafa'nun Kenzü'l-küberâ'da "üstat" ve"hoca" diye bahsettiği Hoca Mesud'un eserlerinden seçtiği beyitlerle fikirlerini desteklemek istemesi, onun kendisinden istifade edilebilecek bir şahsiyet ve saygı duyulan bir âlim olduğunu ortaya koyması yanında Şeyhoğlu Mustafa'nın hocası olma ihtimalini de kuvvetlendirmektedir.[4]

 Hoca Mes'ud, Süheyl ü Nevbahar mesnevisinin beyit aralarına yerleştirdiği Gazellerle esere kendi edebi üslubunu ve şiirlerini katarak onu yalnızca bir tercüme eser görünümünden çıkarmıştır. Öte yandan Süheyl ü Nevbahar'ın asıl şairi bilinmediğinden ve eserin Farsça çeviri yaptığı eserin orijinali elde bulunmadığından Hoca Mes'ud'un çeviri sırasında eserin aslına ne ölçüde sadık kaldığı belli değildir.[5]

Hoca Mesud'un ayrıca İranlı ünlü mutasavvıf SA'Dİ ŞİRAZİ'nin BOSTAN VE GÜLİSTAN'nindan Bostan'ından seçerek Türkçeye çevirdiği Ferheng-name-i Sadi [6]adlı eseri bulunmaktadır. Bu eser edebi yönden Süheyl ü Nevbahar kadar önemli bir eser olmamakla birlikte İran Edebiyatının ünlü didaktik eserinin Türkçe ilk manzum çevirisi olması bakımından önemlidir.



Hoca Mesud'dan bir gazel

Toldur kadehi sun elüme kıl beni serhoş
Ger ağu ola yarüm adına idüven nûş.

Bu od ile kim aşkı yüregüme bırahdı 
Sanma ki damardağı kanum eylemeye cûş. 

Kirpiklerinün nazûk ohı sineme batdı, 
Sınamağiçün sun elüni demreni gör uş.

Yüzin göreli gitmeyiser yaş gözümden 
Lâbüd güneşe kim ki baha gözi ola yoş.

İy gönlüm alan âlem eğer kavga dolarsa 
Fikrüm evini eylemişem aşkın içün boş.

Her gice karanuda hayalün beni ister 
Koma yalınuz gelmeğe bir kimse bile koş.

Seni göreli gitdi benüm aklum u huşum. 
Her kim ki peri yüzini göre ola bîhûş.[7]




HOCA MESUT TAN BİR ŞİİR


Der-hikmet ve nasihat
Feèÿlün feèÿlün feèÿlün feèÿl

Eger diler olursa her bir kişi
Ki işleye Tañrı’ya yarar işi

İçüp óikmet ü maèrifet şerbetin
Bütün er oluban uşatsun putun

Ne dartup kişi kendüzin gördügi
HavÀya baúup gögsini gerdügi

Er ol ola kim èaybını gözedür
Yoú ol kim dil ayruòlara uzadur

......

Bunı böyle bilmek gerek èaúldan
Haber virilen böyledür naúlden[8]




FAYDALANILAN KAYNAKLAR

  • J.H.Mordtmann : Suheil und Nevbahar  Romontisches Gedicht des Mes'üd bin Ahmed Hannover 1925.
  • -Dehri Dilçin: Edebiyatımızda Atasözleri I. T.D.K.Y, İstanbul 1934.
  • —Ahmet Ateş: Mesnevi, İslam Ansiklopedisi, c: 8İst.1928.
  • —K.Rıdat Bilge Süheyl ü Nev-bahar'a Dair, Türkiyat Mecmuası.
  • — İ.Bilgen: Süheyl ü Nev-bahar(Metnin yazı çevirisi yazılış ve dil özellikleri)Hacettepe Ünv. Edb. Fak. Türk Dili ve Edb. Mezuniyet Tezi,1980.
  • —Mehmet CAN: Süheyl ü Nev-bahar(Mensur)Transkripsiyonlu Metin ve İndeks. İst. Ünv. Edb.Fak.Türk Dili ve Edb. Mezuniyet aaai 1980Türkiyat Mecmuası.
  • -F.Köprülü: Kitabiyat Tenkit ve Tahlilleri, Türkiyat Mecmuası, c.IIİ, sİ.1934.
  • -F. Köprülü: Türk Dili ve Edb. Hakkında Araştırmalar Kanaat Kitabevi,İst.1934.
  • — Selami Ece, Mensur Süheyl ü Nevbahar İnceleme Metin Sözlük, Aktif Yayınevi; İst, 2003
  • http://divanedebiyati.org/index.php?option=com_content&view=article&id=217
  • htp://www.aksaray.gov.tr/default_B0.aspx?content=1199
  • http://www.edebiyatsanat.com/roman/90-divan-sairleri/
  • http://www.tekplatform.com/edebiyat-turkce/277563-suheyl-u-nevbahar.html
  • Prof.Dr. Kemal YAVUZ (Ünite 1, 2, 4-7) Prof.Dr. Mustafa CANPOLAT (Ünite 3)T.C. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ YAYINI NO: 2434AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ YAYINI NO: 1414XIV.-XV. YÜZYILLAR TÜRKEDEBİYATI
  • http://www.aksaray.gov.tr/default_B0.aspx?content=1199





  • [1] K.Rıfat Bilge Süheyl ü Nev-bahar'a Dair, Türkiyat Mecmuası.
  • [2] http://www.edebiyadvesanatakademisi.com/edebiyad/404-hoca_mesud_suheyl_u_nevbahar_ve_ferhengn%C3%A2me_i_sa%E2%80%99di.html
  • [3] http://www.edebiyadvesanatakademisi.com/edebiyad/404-hoca_mesud_suheyl_u_nevbahar_ve_ferhengn%C3%A2me_i_sa%E2%80%99di.html
  • [4] http://divanedebiyati.org/index.php?option=com_content&view=article&id=217)
  • [5] .( http://www.edebiyatsanat.com/roman/90-divan-sairleri/)
  • [6] http://www.edebiyadvesanatakademisi.com/edebiyad/404-hoca_mesud_suheyl_u_nevbahar_ve_ferhengn%C3%A2me_i_sa%E2%80%99di.html
  • [7] http://www.aksaray.gov.tr/default_B0.aspx?content=1199
  • [8] Prof.Dr. Kemal YAVUZ (Ünite 1, 2, 4-7) Prof.Dr. Mustafa CANPOLAT (Ünite 3)T.C. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ YAYINI NO: 2434AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ YAYINI NO: 1414XIV.-XV. YÜZYILLAR TÜRKEDEBİYATI



İLGİLİ SAYFALAR

  • Hoca Mesud Süheyl ü Nevbahar ve Ferhengnâme-i Sa’di
  • Hoca Mesut'un Hayatı ve Şiirlerinden Örnekler İ
  • HAYALİ, HAYATI, SEÇKİN ŞİİRLERİ
  • TaşlıcalıYahya Hayatı Eserleri Şiirleri
  • Arap ve Fars Kültürü Dışındaki Divan Şiiri Mazmunları
  • Divan Şiirindeki Arabi Kaynaklı Mazmunlar ve Etkiler
  • Divan Edebiyatına Etki Eden Farisi Öğeler ve Mazmunlar
  • Divan Edebiyatına Etki Eden Farisi Öğeler ve Mazmunlar
  • Divan Şiirimizi Kuran Şairlerimiz Divan Şiirinin Oluşması
  • Necati Bey ( 15. yy ) Hayatı ve Şiirleri
  • NABİ, HAYATI VE EN GÜZEL GAZELLERİ
  • NAİLİ,:Hayatı, En Güzel Şiirleri
  • Fuzuli 'nin En Seçkin Şiirleri ( 16. yy )
  • BAKİ'DEN SEÇMELER
  • Neşati, Hayatı, Edebi Yönü
  • Ahmedi, Hayatı (14yy) Seçkin Şiirleri
  • Kadı Burhaneddin: En Güzel Şiirleri
  • Şeyhi ,Hayatı, Eserleri, Seçilmiş Şiirleri, 15 YY
  • Eşref: Hayatı ve Hicivleri
  • Ahmet Paşa, En Güzel Gazel ve Kasideleri( 15 yy)
  • NEDİM, HAYATI, EN SEÇKİN ŞİİRLERİ( 18 yy)
  • Şayh Galip, Seçkin Şiirleri, hayatı, Hüsn ü Aşk'
  • NEFİ, HAYATI, EN SEÇKİN GAZEL VE KASİDELERİ
  • ADNÎ, MAHMUD PAŞA,( 15.yy) HAYATI VE ŞİİRLERİ
  • Şeyhoğlu Mustafa-Hayatı-Hurşitname'si ve Özet
  • Şeyhülislam Yahya, Hayatı ve En Güzel Şiirleri
  • Necati Bey (15. yy ) Hayatı ve Şiirleri
  • Bağdatlı Ruhi, Hayatı, Edebi Yönü, Seçilmiş Şiirleri
  • Kanûnî ( Muhibbi ) Hayatı, Edebi Yönü ve Şiirleri
  • Yavuz Sultan Selim, Hayatı ve Şairliği
  • Şair Cem Sultan, Hayatı , Edebi Kişiliği
  • Avni- (Fatih), Hayatı , Edebi Kişiliği ve Şiirleri
  • Nahifi, Hayatı, Edebi Yönü, Şiirlerinden Seçmeler
  • Kadın Divan Şairleri

Edebiyat Dil bilim, Kültür, Folklor, Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, ve Araştırmalarınız bize başvurarak bu sitede Paylaşabilirsiniz.

 BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya s_kuzucular@hotmail.com



Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...