OSMAN NEVRES DİVANI

Ekleyen : Şahamettin Kuzucular , 08 Kasım 2014 Cumartesi aaa Beğen

 

 

19. Yüzyıl Osmanlı sahası Türk edebiyatının temsilcilerinden ve “Encümen-i  Şuarâ” şairlerinden biri olan Osman Nevres, 1820 veya 1821 yılında Sakız’da  doğmuştur.[1]
 
“Encümen-i Şuara v” şairlerinden biri olan Osman Nevres 1360 hicriden sonra Encümen-i Şuara   şairleri arasına girmiş bu şairler arasında Remüyyii’l-asl Osman Nevres Efendi olarak da anılmış ve yer almıştır. [2]Osman Nevres Efendi Aslen Rum’dur. Sekiz-dokuz yaşlarında iken satın alınarak Bağdat Valisi Laz Ali Paşa’ya takdim edildiği Laz Ali Paşa’nın himayesinde oldukça iyi bir eğitim aldığı kendisine Farsça, şiir ve inşa dersleri verildiği bilinmektedir. Laz Ali Paşa’nın himayesinde ve daha sonra valilik kitabetinde göreve başlamıştır.[3]Ali Paşa’nın ölümü üzerine 1846 yılında İstanbul’a giderek Hariciye Mektûbî Kalemi’ne girmiştir. Askerî Mektebler Nazırı Abdülkerim Nadir Paşa, Irak ve Hicaz Müşirliği’ne tayin olunca, Nevres’i de yanında götürür. Paşanın maiyetinde kitabet göreviyle 1848- 1858 yılları arasında Bağdat, Diyarbakır, Halep, Musul ve Kerkük’ü dolaşır. 1858 yılı Eylül ayında mütemâyiz rütbesiyle Irak ve Hicaz Orduları Muhasebeciliği’ne tayin olunarak tekrar Bağdat’a döner.[4]
 
“1872’de İkinci Ordu-yı Hümâyun Müşirliği görevine getirilmesiyle Nevres’e de Ordu Muhasebeciliği vazifesi verilerek Paşayla birlikte Şumnu’ya gönderilir. Nadir Paşa’nın Şumnu’dan ayrılarak İstanbul’a dönmesinden kısa bir süre sonra, Nevres tekrar görevinden azledilir. Bağdat’taki şayialar gerekçe gösterilerek tekrar görevden alınması şairin sinirlerini tamamen tahrip etmiş olduğundan, İstanbul’a döndüğünde yarı meczup bir haldedir. Aklî dengesinin gittikçe bozulması üzerine Haydarpaşa Hastanesi’ne yatırılır. Tedavinin olumlu sonuç vermesi üzerine Nisan 1874’te Zabtiye Nezareti Mektubculuğu görevine tayini yapılır. Ara ara rahatsızlığı tekrar nükseden şair, 10 Şubat 1876’da ölür ve cenazesi Karacaahmet Mezarlığına kaldırılır.[5]
 
 
OSMAN NEVRES’İN DİVANI
DivanI  Nevres’in çok sayıda şiirlerinden oluşan br divanı vardır . Osman Nevres’in  Dîvân’ı ile beraber tespit edilebilmiş sekiz eseri vardır. Uzun yıllar Badat, Irak, Hicaz, Şumnu, Diyarbakır, İstanbul gibi muhtelif yerlerde vazife yapmış; buralarda yaşadıı sıkıntıları Dîvân’ında ve bazı eserlerinde dile getirmiştir.Divanındaki şirlerinden anlaşıldığına göre şairin sade sıcak içten bir dili vardır. [6] Ömrünün gurbetlerde geçmesi onun gurbet ve vatan şairi olmasına da vesile olmuş, Namık Kemal il eçatışmları ve tartışmaları edebiyat tarihimizde yer almıştır.
 
Osman Nevres’in  divanı  eski harflerle İstanbul da basılmıştır. Divanın ilk baskısı budur.  Osman Nevres, Divan, İstanbul 1290 [7]Daha sonra ise günümüz harfleri ile divanı  Osman Nevres’in divanı Bayram Ali Kaya tarafından incelenmiş ve  Osman Nevres ve Divanı / İnceleme- Metin adıyla 2010 yılında Ankara’da bastırılımıştır.
 
Çok sayıda gazel yazmış olan Nevres, V. M . Kocatürk’ün görüşlerinin aksini ispat edecekmiş gibi çok şöhret bulmuştur. Irak Türkleri arasında büyük bir şöhrete ulaşmış olan Nevres’in bazı gazelleri bu havâlide uzun hava tarzında okunur. Bâzı şiirleri de Kerkük’te tenzîle (İlâhî) formunda bestelenerek, tekke muhîtinde hâlen icrâ edilmektedir. [8]Tanbûrî Ali Efendi tarafından hüseynî makâmında yürük-semâî olarak bestelenen, “Senden bilirim yok bana bir fâide ey gül” ile “Kâr etmez âhım sen  gülizâre” gibi şarkıları bugün bile zevkle dinlenilmektedir. [9] Ziya Paşanın dostluğunu kazanan ve Paşa tarafından korunan şâirin divanı da yine onun marifetiyle bastırılmıştır. Namık Kemal’le aralarında bir münâkaşa meydana gelmiş, bu münakaşa daha sonra bir düşmanlık şekline dönüşerek, şâirin ölümüne kadar devam etmiştir.[10]
 
Divan-ı içinde Fuzuli’nin Leyla ile Mecnun mesnevisinden etkilenmiş bazı kısımlar da bulunmaktadır. [11]
 
Destan-ı Hayal : Genç hükümdarlar nasihta konulu eski şark hikayelerinin yer aldığı  küçük bir mesnevidir. Altı hikâyeden oluşan bir mesnevi olup müstakil olarak basılmış (1289), ayrıca Osman Nevre’in 1290 yılında eski harflerle bastırdığı  divanın 1290 baskısının için de yer  almıştır (s. 299-318).
 
 
GAZEL

Sînemde ger müessir bir dûd-ı âh olaydı
Ruh-sârıñı yakardım ger gökde mâh olaydı
 
Evvel seniñ elinden şekvâya ben giderdim
Âlemde ‘âşıkâna bir dâd-hâh olaydı
 
Zülfüñ görenlerin hep bahtı siyâh olurmuş
Tek zülfünü göreydim bahtım siyâh olaydı
 
Olmazdı kalb-i mahzûn tâ böyle zâr u mecnûn
Çeşmiñ kılaydı efsûn zülfüñ penâh olaydı
 
El çekdim ey vefâsız vaslın temettu‘undan
Rûyıña bâri bende tâb-ı nigâh olaydı
 
Kasd eylemek rakîbe kûyuñda pek günehmiş
Ben hasmım öldüreydim koy bir gün?h olaydı
 
Hattıñ Habeş kuluyla alsaydı Fas diyârın
Zülfün sevâd-ı Çîne tek pâdişâh olaydı
 
‘Ömrüm içinde senden ger bir vefâ göreydim
Râzı idim gâmıñla ‘ömrüm tebâh olaydı
 
Güçmüş murâda ermek Nevres vefâ yolunda
Ey kâş kûy-ı yâre bir başka râh olaydı[12]
 
 

  • [1]  Alim YILDIZ, OSMAN NEVRES’İN “OLAYDI” REDİFLİ GAZELİNE ŞERH eskidergi.cumhuriyet.edu.tr/makale/345.pdf
  • [2]  Dr. Lokman TURAN, 19. YÜZYıL DİVAN ŞİİRİNDE YENİLEŞME TEMAYÜLLERİ, A.Ü. Türkiyat AraştırmalarıEnstitüsü Dergisi Sayı 12 Erzurum 1999)
  • [3] Alim YILDIZ, OSMAN NEVRES’İN “OLAYDI” REDİFLİ GAZELİNE ŞERH eskidergi.cumhuriyet.edu.tr/makale/345.pdf
  • [4] ÖZGÜL, M. Kayahan, Osman Nevres Hayatı ve Eserleri, M.E.B. Yayınları, İstanbul 1999.
  • [5] Nevres’le ilgili geniş bilgi için bkz. M. Kayahan Özgül, Osman Nevres Hayatı ve Eserleri, M.E.B. Yayınları, İstanbul 1999.
  • [6] Sümeyye YILDIZ, OSMAN NEVRES’N GÜZELLEERE, ŞİİRE VE ŞAİRARE BAKIŞI http://www.sosyalarastirmalar.com/cilt5/cilt5sayi21_pdf/1
  • [7] Vildan Serdaroğlu [NEVRES, Osman -]cilt: 33; sayfa: 58
  • [8] Alim YILDIZ,agy,
  • [9] Alim YILDIZ,agy,
  • [10] Alim YILDIZ,agy,
  • [11] Alim YILDIZ,agy,
  • [12] Alim YILDIZ,agy,


Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...