Nâme Nedir Türk Şiirinde Name Konusu


Esa
19.5.2020


 Nâme Nedir Türk Şiirinde Name Konusu

 

Osmanlıca yazılışı: name nâme :  نامه

 

Nâme, Farsça kökenlidir. Sözlüklerdeki anlamları Mektub. Risale. Kitap. Şekillerindedir.

Name sözcüğü  başka kelimler ile tamlamalar kurmuştur. Saki-name, sur-name, muhabbet-name, name-i muhabbet, name-i seher, ramazan-name, sitayiş-name, hâr-name, ışk-name Sâkînâme,

Şehnâme, gazavatnâme, Hırrenâme, Zenannâme , deh-name, çeng-name, zafer-name, buyrukname, fetih-name, camansb-name, çengi-name, ruz-name, vs….

Mektup,  manası ile düşündüğümüz zaman eski devrilerde mektupların getirilip götürülmesi bambaşka ve detaylı konulardır. [1]Lakin eski devrilerde mektupların götürülmesi, sayrı, ulak, güvercin,[2] elçi vb olduğu ve çok çeşitli diğer şekillerde de yapıldığı bilinmektedir.  ( bkz r/kebuter-kebk-guvercin/55872- muhabere-guvercinle-haberlesme-ulak-tatar-posta-menzil/65924)

Âşık sevgilinin haline göre manalar çıkartmakta nameyi okumaktadır. Eski devrilerde fiziki manada gerçekten gönderilen mektupların içine, saç telinin konulması, gül yaprağının konulması, mektubun ucunun kıvrık olması, iple, bağlanması, mühürlenmesi, sarıkta görülmesi, kafa derisine yazılıp gönderilmesi [3] vb her biri başka manalara gelen detaylar olmaktadır.

Ayrıca türk şiirinde haberler getirip götüren çok sayıda soyut haberci de vardır.  Haberci kuşlar, bad-ı saba, esen yel, bulut vb sılaya, sevgiliye haber götüren ve getiren, name bırakan unsurladır. Rüzgâr ve yel, sıladan veya sevgiliden koku ve selam getirir. Bulutlar göz yaşı taşır, kuşlar ise sevgilinin yurdundan haber getirip götürür.  

Divân şairleri için mektup çok geniş anlamlardadır. Sevgilin yanaklarındaki tür, sevgilinin bakışı, saç, zülüfleri, gamzesi,  gülüşü,  âşık için bir mektuptur.

 

Di'ı elinden kimlere sunsun şikayet namesin

Gormez oldu Aşki-i divane divan yolların       Aşkı

 

Gönlüm gibi ey nâme gidüb yârda kaldun

Baş üzre yerün var ham-ı destârda kaldun  [1]       Naili Kadim


Bir name yazmışım dilden kan ile
Götür o canana ver bad-ı saba
Ağlatmasın beni yar efkarına
Meksetme yetişir er bad-ı saba   Artvin Türküleri

 

Bugün yine yârdan bir name geldi

Okudum namesin dil ateşlendi       Erzurumlu Aşık Sümmani

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış