Ödüllü Şiir Yarışmasına Katıl (YENİ)

Ağaz- ı Destan - Ağız ve Aksan

Ekleyen : Adem , 12 Haziran 2015 Cuma aaa Beğen
 

Ağaz- ı Destan

Destana ve hikayeye başlamayı ifade eden bir tabirdir.   Destan anlatıcılarının veya mesnevi yazarlarının esas konuya geçmeden önce yaptıkları giriş olarak da ifade edilebilir. Halk hikaye ve destan anlatma geleneğindeki  giriş faslı ile yazılı edebiyattaki giriş faslı olarak ifade etmek de mümkündür.

Bu giriş faslı yazılı ve sözlü edebiyatta yapısal olarak bir hayli farklıdır. Mesnevilerde  sebeb-i teliften sonra gelen  asıl konuya giriş bölümüne denir. Bu bölüme Agâz-ı dâstân , dîbace-i hikaye, ibtidâ-yı dâstân, ibtidâ-yı manzume, matla-ı destan, ağaz-ı kıssa,, âgâz-ı kitap tabirleri de kullanılmıştır.

Menakıpnamalerde ve çeşitli  tarih, destan ve hikaye anlatan nesir kitaplarınbda " Raviyan-ı ahbar ve münakalan-ı  asar rivayet ederler kim....” şeklinde  kalıp cümlelerle başlayan kıısm    ağaz – destan bölümüdür.

 

Hoca Mesud Süheyl ü Nevbahar'dan Agaz-ı Dasitan Bölümü

İşit sana bir hoş hikayat qılam
Agar Tangrıdan uş inayat bulam

Ki saglıq bagışlaya fursat vira
Tamam aylam akliga ruhsat vira

Qatumda banüm varıdı bir kitab
Oqırdum anı dayima bî-hisab

Didüm gar ola Tanrınun yarısı
Bu qamu kitab ki var parsî

.....

 

 

 

AĞIZ – AKSAN

Ağız  veya  aksan bir anadile bağlı  bir şive içinde o ses ve söyleyiş  farklılığına denir.  Aksan ve Ağız  biir ülkenin çeşitli bölge, il veya ilçelerinde sadece sözcüklerin söyleyişlerinde oluşan küçük ses değişimlerini ifade eder.  Yani ağız şivenin alt koludur.

Ege ağızlarında  yazı dilindeki biliyorum  kelimesi konuşma dilinde biliyom şeklinde telaffuz edilmektedir. Ağızdaki değişimler seslerle sınırlı kalmıştıur. Örneğin Karadeniz ağzında "g" sesinin "c" gibi çıkarıldığı görülür: "Celdum", "cittum".

Dillerin standart yazı dili  ve çeşitli yörelerinde konuşulan aksanları da vardır.   Ağızlar ve aksanlar , coğrafya ve sosyolojik etkiler ve diğer yörsel faktörler yüzünden oluşmaktadır.  Ağızlarda dilbilgisi ve kelime farklılıkları bulunmaz, Ancak belirli sayıdaki sesler  standart yazı dilindeki özelliklerinden az bucuk farklı olarak telaffuz edilmektedir. Ülkemizdeki Türkçe’nin Rumeli, Karadeniz, Erzurum ve Kars ağızları belli başı ağızlarıdır.


  • [1] http://edebiyadvesanatakademisi.com/Edebiyat.aspx?id=823
  • [2] Dr Aslan Tekin Edebiyatımızda Terimler, ANK. 2006 . Shf 9
  • [3] Tahir ül Mevlevi Edebiyat Lüğati Enderun Kiiiiitapev, İst. 1973 shf 19

 

 



Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...