Ayş -ı Ahzar Nedir Kırda Gülşende Bezm


Esa
26.10.2020

 

 

AYŞ- I AHZAR

 

Ayş : Arpaç kökenli bir sözcüktür.  ‘ayş: yaşama, yaşayış, zevk, sefa, eğlence, 

Ahzar :  خضر : Hazer. Endişeler, ihtiyatlar, sebze, yeşillik anlamlarına da gelmektedir.

Ayş sözcüğü ile birçok tamlama kurulur:

Ayş u işret – Ayş u nuş: Yeme içme, içki içme:

Ayş u tarab: Çalıp söyleyerek eğlenme, 

Ayş –ı ahzar sözcüğü ise dünya nimetlerine kapılma,  yaşama, ekmek, gıda, zevkü sefa sürme anlamlarına gelir. Böylece divan şiirinde bahar aylarının fonunda yiyip içmek, eğlenceye dalmak, fonlarını süsleyen bir tabir olur.  Bu manası ile de işret, bezm, içki meclisi gibi kavramlarla yakın anlamda kullanılmış olur. ( bkz  İşret Nedir ve Edebiyatta İşret ) Lakin bu yiyip içme, kırda, bahçede bağda, doğa ortasında, çayırlık çimenlik yerlerde yapılan bir işret veya bezm alemi olmaktadır.

Böyle olunca doğada, glşende, çimende, bağda, kırda yapılan bu ayş u işret, ayş –ı ahzar haline gelir. Çünkü ahzar sözcüğü , ayş ve işretin, ayş -ı tarabın yeşillikler içinde yapılan şekli olmaktadır.  Bu nedenle ayş-ı ahzar, , gülşen, bağ, yeşillik anlamına gelen hızr sözcüklerinin ifade ettiği ortamlarda; işret, mey, tarab, saki, kadeh, şarap , eğlence gibi sözcüklerle birlikte kullanılır.

 

Deği mi ayş – ahzar ruz-ı Hızra karşı gülşende
Mey-i gulgunu içmek sebz- hattan pinhani      Vehbi[1]

Tüyü yeni bitmiş sevgli ile Hızr günlerinde  ( hıdırellez günü )  gülşende yiyip içmek  ve şarap içmek  ayş ı ahzar değil midir?

Bahr-ı Ahzar ne durur kulzüm-i cûdunda habâb.
Katre-i feyzi nedir ebr-i dür-efşân-ı kerem..  Ahmet Paşa

 Edebiyatta işret, bezm ve içki meclisi ile eş anlamlı kullanılmıştır. ( bkz  Bezm Nedir Meclis İşret ve Divan Şiirinde İçkili Eğlenceler )   İşretle ilgili  çok sayıda başlıkta bu konuyu açıkladığımız için detay bilgiler ilgili başlıklara bakınız.

İLGİLİ LİNKLERİMİZ
Bezm Nedir Meclis İşret ve Divan Şiirinde İçkili Eğlenceler
Dostkâni ve Dostkâni Muhabbet Şiirimizde Mahbub Meclisleri
Hammâr ( Meyhaneci ile Mürşit , Ayyaş ile Derviş ilişkisi )
MEYHANE NEDİR VE OSMANLIDA MEYHANE ADAPLARI VE EĞLENCELERİ
Câm ( kadeh- içki- peymane, sağar, ayak, dolu) )
HATT-I CÂM ( Hatt-ı Sağar)
Harabat ve Harabat Ehli
Harâbâti ( Mestâne- Ser- hoş)Sarhoş
 Cem ( Divan Şiirinde Cem ve Tüm Özellikleri )
 Câm-ı Cem, Câm-ı cihannüma, Câm- âlemnüma,  
AYİNE- İ İSKENDER ve AYİNE-İ ALEM NÜMA )
 Cemşid ü Hurşid 
Hammar ( Meyhaneci ile Mürşit , Ayyaş ile Derviş İlişkisi) T

KAYNAKÇA 

[1] A. Talat Onay, Eski Edebiyatta Mazmunlar, MEB Yayınları,  İst. 1996 shf 123

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış