Azl Nedir Aruz Vezninde Azl


Esa
9.12.2020

 

Azl Nedir Arzu Vezninde Azl

 

 Osmanlıca yazılışı: azl :  عزل

Azl kelimesi Arapça kökenlidir. Osmanlıca sözlüklerdeki sözlük anlamları:

  • Levmetmek, kınamak. Azarlamak.
  • Bir şeyi yerinden veya güruhundan veya işinden ayırmak. Birisini işinden veya makamından ayırmak.
  • Ayırma, uzaklaştırma.
  • Azil, atma, dökme, çıkarma.
  • Görevden alma.
  • işinden çıkarma, yol verme[1] manalarındadır.
  •  

Edebiyatta  Arzu Vezninde Azl 

Azl sözcüğü edebiyatta aruz vezni ile alakalı terim bir anlamda da kullanılır.

Aruz vezni tabiri olarak azl , sonu nun ( n ) harfi ile biten bir heceden önceki kısa sesliyi söylerken uzun okumak işlemine denir. [2] Bu durumda azl,   Osmanlıcadaki  “ nun “, günümüz Türkçesindeki “ n “  harfinden önceki sesli harfi  sesli olarak okurken imaleli  yani kısa sesliyi uzatarak, uzun sesli gibi okumak anlamına gelir. ( bkz  Aruz Terimleri: Takti -Vasl- Med -İmale- Zihaf -Kasr Nedir ve Örnekler )

Azl yapılırken hecenin  açılması veya kapatılması söz konusu değildir. Veya tefile nin o hecesini vezne uydurmak  için yapılan sesli  kısaltmak veya uzatmak işlemi değil, sadece okunurken o sesliyi kısa veya uzun okumaktır. Yani sesli okumadaki imale veya zihaftır denilebilir. Bu uygulamanın nun dan önceki seslerde yapılması uygun görülmüş diğerlerinde hata kabul edilmiştir.

Perîşan hâlin oldunm sormadın hâlî perîşanım
Gamından dirde düştüm kılmadın tedbirî  dermânım
 
Bu şiirdeki  perîşan , perîşanım, dermânım  kelimelerinde ki nun ( n) harfinden önceki sesler kısa oldukları hale okunurken uzun sesli gibi okunmaktadır.

İLGİLİ LİNKLER

 

Kaynakça 


[1] https://www.luggat.com/Azl/1/1
[2] Tahir’ül Mevlevi, Edebiyat Lüğati, İstan. 1973,  shf 21 



Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


1 Yorum
09.12.2020 - 21:08
Yüreğinize, emeğinize sağlık. Bilgilenmek ne güzel etkin bir okuma ile zihinlere ve yüreklere kazıdık. En derin saygı ve selamlarımla...