Dârâ III.Darius Kimdir ve İskender


 
 
 
 

Dârâ

İran hükümdarlık sülalelerinden  Keyaniyanların  dokuzuncu ve sonuncu Hükümdarıdır.  İran tarihinde Dara adını taşıyan pek çok hükümdar olmasına rağmen Bu hükümdar Büyük İskender ile yaptığı İssos Savaşında( bkz İssos Savaşı Nasıl ve Nerede Yapılmıştır.   yenilen ve  daha sonra  İskender (İskender-i Zülkarneyn ) takibinden kurtulamayarak ölen Keyanilerin sonuncusu, Darab'ın oğlu  olan hükümdar Dârâ’dır.  ( bkz  İssos Savaşına Kadar İskenderun Ovası Tarihi )

Dârâ, babası hükümdar Dahrap’tan sonra babasının yerine tahta geçmiş, İran’da on iki yıl hüküm sürdükten sonra, Önce Pozantı, sonra Tarsus, Daha sonra İssos ‘ta İskender’e mağlup olmuş ( MÖ. 333 )  ve İskender’in önünden kaçmıştır. İskender, Anadolu, Suriye ve Mısır’ı ele geçirdikten sonra   Dara, İskender ile   sulh ve anlaşma teklif etmiş ve İskender  İran’a yürüyerek i Erbil'de meydana gelen büyük muharebede Dara  yeniden mağlup olmuş bu defa kaçamayarak  yakalanıp öldürülmüştür. (M.Ö. 330).

Dârâ-, İran tarihinde ve destanlarında adı sık geçen gücün ve kudretin timsali olarak gösterilen büyük bir hükümdardır.    Firdevsî Tusi ve Şehname’de “ İskender, Rum Hükümdarı Filip’i (Feylekos) yenen ve onun kızı ile evlenen İran Hükümdarı Dârâ’nın oğlu olup kusursuz ve en büyük insanî meziyetlere sahip bir hükümdar olarak görünür. Her girdiği savaşta galip gelen İskender’in tek amacı hiçbir menfaat beklemeden dünyayı hâkimiyeti altına almaktır. Son derecede âdil ve bilge bir hükümdardır.” [1]  Yine

Şehnâme'ye göre Dâra, İskender ile aynı babadan olma anneleri farklı iki kardeştir. Şehname'nin Dara ile İskender'i kardeş yapmaya çalışmasını anlamak zor olsa da  elbetteki bu bilgi tarihi gerçekler açısından yanlıştır. ( bkz Firdevsi'nin Şehnamesi Konuları Önemi ve Etkileri )

Dâra,  İskender’le yaptığı İssos savaşından[2] sonra gücü tükenmiş iktidarını ve nüfuzunu yitirmiş bir hükümdar olarak,  İskender’le yaptığı savaş münasebeti, gücü ve zenginliği nedenleri ile Divan şairimizde isimi sık geçen Acem hükümdarlarından biridir. Diav şiirinde ve İran Esatirlerinde  Ekber, Keykubad  olarak da anılmaktadır.

Dara Keyanilerin en büyük en önemli ama maalesef de en sonuncu hükümdarıdır. Onu İskender’e mağlup olması ile Keyanilerin de İran’daki saltanatı sona ermiştir. İran esatirlerine göre  Dârâ, İskender'in bir hilesi sonucu mabeyincisi tarafından zehirlenerek öldürülmüş, Hatta ölürken İskender’e kızı Ruşeng (Roxane) ile evlenmesini ve ailesini koruyup gözetmesini vasiyet etmiştir.[3]

İskender’in İstilasına uğrayan iran Uzun müddet Makedon  hükümranlığına tabi kalacak anacak Sasaniyanlar zamanında egemenlik kurarak eski güçlerine kavuşacaklardır.

Dara, divan şiirimizde isimi zikredilen iran Hükümdarlarından biridir.  Ama Dara, divan şairlerimiz tarafından garbın, şarkın, doğunun, batını, karaların ve denizlerin hükümdarı olarak bilinir. Divan şairlerimiz Büyük İskender ile Zülkarneyn’i bir birlerine karıştırmalarına rağmen  Dara’nın İskender’e mağlup olduğu bilgisine  de sahiptirler.

Sultan- ı garb u şehenşah –ı bahr u berr
Dârâ- yı dehr  Şah Süleyman’ı kâmrân      Baki'    

Belki dârât-ı Sikender’le felek bir bendesin
Görse farketmezdi İskender midir Dârâ mıdır”    Nefi 

Hakkâ ki zîb ü zînet-i ikbâl ü câh idi
Şâh-ı Sikender-efser ü Dârâ-sipâh idi           Baki'    

Cān virüb aṣılursa bu miskīn selāsilüñ
Bir ḳılını memālik·i Dārāya virmezin            Necati Bey [4]

Var fenâ deştin temâşâ it açup ‘ibret gözin
Nice İskender türâb olmış nice Dârâ yatur          Bursalı Rahmi 

Ser-keş olma tâc-ı devletdür melâhat hüsrevâ
Nice Dârâlar serinden gâh olur efser düşer         Bursalı Rahmi 

Gider mi zulmet-i gam dideden bi-sagâr u sahbâ
Çerâg-ı şule-bahş-ı meclis-i Dârâ vü Keydür bu            Neşati 


Kãsr-ı  işret tahtımız oldu kadehler tacımız
Biz bu Âlem bezm-gâhında  aceb Dârâlarız          Ubeydi Abdurrahman Çelebi ( 16. yy)[5]


Tevârîh-i Cem ü İskender itmez hâtırum hergiz
Meger câm-ı cihân-bîn eyleye anı yine rûşen               Avni Fatih Sultan Mehmet

Mîr Sülmân Şâh İskender-der ü Dârây-rây (tc II/2)
N’ola Dârâ ki_idemez eyle ki_ol_ider rây rây        Ahmedi Hayatı ve Edebi Kişiliği ( 14. yy )

  •  

İran Esatirleri İle İgili Konular ve Linklerimiz 

 KAYNAKÇA

 

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış