Dada, Dadaizm Dadacılık

Ekleyen : Şahamettin Kuzucular , 20 Eylül 2015 Pazar aaa Beğen


Dada, Dadaizm veya Dadacılık  I. Dünya Savaşı yıllarında başlamış olan  daha çok edebiyat ve resimde varlık gösteren savaş karşıtı bir grup, sanatçının ortaya koyduğu bier sanat akımıdır.

Bu snat akımı  aralarında Jean Arp, Richard Hülsenbeck, Tristan Tzara, Jacques Magnifico, Marcel Janco ve Emmy Hennings’in de aralarında bulunduğu svaşa karşı olan  bir grup genç sanatçının  1916 yılında  İsviçre’nin Zürich Kentinde  Hugo Ball’in açtığı kafede yaptıkları toplantı sonrasında kurdukları bir sanat akımı olarak tarihe geçer.

Savaşın mantıksızlığı, barbarlığı, sanat  ve gündelik hayattaki entelektüel katılığı, sanatın ve sanatçıların katı kuralcığın abir tepki ortaya koymaya çalışan bu genç kuşak sanatçılar, erotizme ve varolan sanatsal düzenlerin  toptan reddedilmesine varan inkar karşıtlığını sanatta eğemen yapmak , disiplin ve kurllar yerine doğal karmaşayı önermek istemişler ve bu düşüncelerini ifade eden bildirileni de aynı kafede ilan etmişlerdir.

İismlerinin ne olcağını tartışan bu geup içlerinden birisinin teklifi ile  sözlükte rastgele bir sayfa açmışlar ve karşılarına çıkan Dada  “Fransızca çocuk dilinde tahta at “ kelimesini topluluklarına ada olarak kabul etmişlerdir. Sanatçılar da akıma Dadaizm, kendilerine Dadaist,  yaptıkları işlere Dadacılık adını vermişlerdir.

I.Dünya savaşının  yarattığı kaos ortamında büyüyen umutsuz, şaşkın , üzgün paniklemiş ve bunalmış sanatçılarının savaş karşıtı görüşleri  onları “  hayatta ve sanatta  her şey anlamısızdır “ algısına ulaştırmış; sanattaki tüm kurallara karşıt olmak şekline de dönüşen görüşleri  dil ve estetik kurallar ile anlama da kaşrıçıkmaya götürmüş; onları anlatımda başıboş ve çağrışımlara dayalı bir yola sürüklemiştir.   Savaşa karşıt, topluma ve geleceğe güvensiz  hiçbir şeyin sağlam ve sürekli olmadığına inanan  bu sanatçılar,  toplumsal ve sanatsal ilkelere bir başkaldırı, her şeyin boş ve anlamsız olduğunu ortaya koymaya çlaışan, rastgeleci,  bir tutuma girmişlerdir.  Düzen ve sistem yerine rastgele ortaya çıkana değer veren Dadaistler rastgelelilk ile bilinmeyenin kendiliğinden ortaya çıktığını savunmuşlardır. İzleyeni veya okuyanı şaşrırmak sarsmak Dadaistlerin amacı olmuş,  resimde çivili ütüler, edebiyatta ağza alınmayacak küfürler  ve hiçbir anlam bağı olmayan rast gele seçilmiş sözcükler, heykelde i

İnsanlığın geleceğinden umutuszluğa düşmüş olan sanatçıları hiçbir şeyin sağlam ve sürekli olmadığı felsefesine inanan Birinci Dünya Savaşı’nın yarattığı buhran ile  bilişsel ve duyumsal dengelerini yitiren .Dadasitler  tepkilerini dile getirmek kamuoyunu şaşkınlığa düşürmek ve sarsmak istemişlerdi.  Kabul edilegelmiş  Her sisteme ve düzene karşı çıkan, akıl mantık sınırları içinde yaşamanın anlamsızlığını savunan  alışılmış estetik kalıpların hiçliğini savunan , sanatı ve kurallarını burjuva değerlerinin yarattığı iğrençlikler olarak gören Dadaistler yerleşik  anlam ve düzen kavramlarına karşı çıkarak dil ve biçimde yenilikler denemeye giriştirler. Özellikle  edebiyat , resim ve heykel alanlarında görüşlerini uygulamaya koyuldular.

Dadaist sanatçıların lideri konunlarında olan Tristian Tzara ve Breton’un arasında anlaşmazlık  çıkması üzerine Breton gruptan ayrılmış gerçeküstücü akımın ( Sürrealizmin )  manifestosonu hazırlamıştır.Yani tüm alamsılığına karşın Dadaşzmin pek çok sanat akımının da kaynağını teşkil etmiştir.

Çıkardıkları çok sayıda derginin içinde en önemlisi 1919-1924 arasında yayınlanan ve Andre Breton, Louis Aragon, Philippe Soupault, Paul Eluard ile Georges Ribemont-Dessaignes’in yazılarının yer aldığı "De Litterature" (dö Literatür)'dü. Dadacılık 1922 sonrasında etkinliğini yitirmeye başlamış Breton’un gruptan ayrılıp Sürrealizmin manifestosunu hazırlamasıyla Dadaizmin yerine Sürrealizm ortaya çıkmıştır. 

 


Dadaizmin Temsilcileri


  • Tristan Tzara
  • Jean Arp
  • Richard Hülsenbeck
  • Marcel Janco
  • Emmy Hennings


Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Furkan İba
11 Eylül 2019 Çarşamba 01:55:06
Yazı bilgilendirici, fakat şu yazım yanlışlarının düzeltilmesi gerektiğini düşünüyorum. İnsanın gözüne hiç de estetik olmayan bir görüntü sunuyor ve okurken akıcılığı engelliyor. Teşekkürler.

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...