Gülmece Farce Fars Nedir


Esa
14.11.2020

 

Gülmece Farce Fars Nedir

 

Gülmece  sözcüğünün  Osmanlıcadaki anlamı mizahtır. Kelimenin   Fransızcadaki tam karşılığı ise “humour” kelimesidir. Fakat  “gülmece”, mizah kelimesini bir edebiyat terimi olarak düşündüğümüzde   kelimenin Fransızcadaki karşılığı “ Farce” kelimesidir. Bu kelime kısa güldürü şeklindeki  tiyatro oyunlarının terimi olarak  dilimizde “ Fars” şeklinde  kullanılmaktadır.

Fransızca kökenli FarceFars kelimesi edebiyatta bir terim olarak  “Sanat değeri olmayan kaba saba komedi” , dolma, doldurma anlamındadır. Fars, tiyatro da bir terim olarak kaba güldürü niteliğindeki bir komedi türüdür. İlk önceleri dramların ve tragedyaların sahne aralarına eklenen halk tipi diyaloglarla oynanan dini oyunlar iken[1] daha sonra sadece bu amaçla oynanan müstakil oyunlar haline de gelmiştir.

Fars türü oyunlar sadece güldürmeyi amaçlayan, bu bakımdan estetik ve sanatsal kaygıları da göz ardı eden az sayıda kişilerle oynanan komedilerdir. Yer yer şarkı , müzik ve dans ile de süslenebilir. Nitekim geleneksel tiyatrolarımızda da bu unsurlara rastlanır. “Batı edebiyatındaki fars tip oyunlar bizdeki tuluat tiyatrolarının bir benzeri olduğu için tuluat tiyatromuza bir hayli benzeyen özellikler taşırlar. Fars'ın içeriği gündelik hayattaki salak, kılıksız, acayip kişilerin yol açtıkları gülünç durumlara dayanır. Fakat Farsların güldürürken düşündürme amacı yoktur ve tek amacı ne şekilde olursa olsun izleyiciyi güldürmektir. Bu nedenle tiplemelerde, kılık kıyafetlerde, olaylarda rastlantılarda vb aşırıya kaçılmaktan  hatta saçmalıklara başvurmaktan da çekinilmez.  “[2] Farsların Batı edebiyatındaki bu yönlerine benzer nitelikleri geleneksel tiyatro türlerimiz olan Köy seyirlik oyunları, Karagöz, Meddah, Kukla tiyatrolarımızda da görmek mümkündür.

Gülmece sözcüğü ise Fransızcadan dilimize girmiş olan Fars kelimesine karşılık gelecek şekilde üretilmiş bir sözcüktür.  Gülmek anlamına  gelen  Gül fiil köküne, fiillerden isim yapan – mece- maca, yapım eki ilavesi ile üretilmiştir. ( Bul- maca, bildir- mece , köşe kap- maca)

Gülmece kelimesinin  anlamı  ise sözlüklerde şu şekilde tarif edilir:”  Eğlendirme, güldürme ve bir kimsenin davranışına incitmeden takılma amacını güden ince alay, mizah, humor. 2. ed. Gerçeğin güldürücü yanlarını ortaya koyan edebiyat türü, mizah, ironi.”

Şu halde  fars olarak da adlandırılabilecek, kısa  mizah konulu oyunlara   gülmece denmektedir. Mizah, hayatın güldürücü yönünü ortaya çıkaran, güldürürken düşündüren  bir sanat  uygulamasıdır. İnsanı gülmeye sevk eden resim, karikatür, oyun,  fıkra, konuşma ve yazı mizah olarak  değerlendirilebilir.  Bu nedenlerle  gülmece  kelimesi    güldürücü fıkralar, yazılar, hikâyeler  ve karikatürler için de kullanılan yaygın bir tabir haline gelmiştir. 

19 yy. kadar geleneksel halk tiyatrolarımızın tamamı gülmece amaçlıdır. Köy seyirlik oyunları, Karagöz, Meddah, Kukla tiyatrolarındaki genel maksat salt olarak güldürüdür. Bu bakımdan geleneksel tiyatrolarımız gülmece açısından köklü ve zengin bir kökene sahiptir.

 

İLGİLİ BAŞLIKLARIMIZ VE LİNKLERİ,

KAYNAKÇA 

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış