Ödüllü Şiir Yarışmasına Katıl (YENİ)

Hazf ve Mahzuf Nedir

Ekleyen : ESA , 20 Mart 2020 Cuma aaa Beğen
 
 
Hazf – Mahzuf - Nedir
 
 Osmanlıca yazılışı hazf :  حذف
 
Hazf sözcüğü Arapça kökenlidir. Osmanlıcaya da bu dilden girmiştir. Sözlük anlamlarının yanı sıra eski edebiyatta noktasız harflerden teşekkül etmiş yazı anlamındadır.
 
Sözlüklerdeki anlamları: “Aradan çıkarma, çıkarılma. Yok, etme, silme, ortadan kaldırma, giderme, düşürme.  Selâm ve tahiyyatı uzatmayıp kısa kesmek. Mahvetmek. Vurmak. Atmak. Parmağıyla taş atma.Bir maksat gözeterek bir manayı ifade eden kelimeyi zikretmeyip işaret yoluyla gösterme” [1] “Giderme, kaldırma" anlamlarındadır.
 
Edebiyatta Hazf
 
Hazf sözcüğü ayırma, aradan çıkarma sözcük anlamları ile alakadar olarak eski edebiyata da kullanılan bir terimdir.  Terim manası ile düşündüğümüzde hazf  “ bir ifadedeki bazı sözleri kaldırma, aradan çıkarma veya noktasız harflerle manzum veya mensur yazı yazma anlamına gelir.  
 
Tariflerden de anlaşılacağı gibi edebiyatta terim anlamlı ile iki türlü hazf vardır.  Bunlardan birisi sözün kısaltılmasıdır. Yani bu tür bir hazf:   bir cümleden veya bir ifadeden bazı sözlerin aradan çıkarılarak sözün kısaltılması olmaktadır. Eğer bir cümle boyutundaki bir ifade tek bir kelime ile söylenirse eskiler buna hazf- u takdir demişlerdir.
 
Diğer türlü hazf ise noktasız harfler ile yazılmış, manzum veya nesir yazılar olmaktadır. Bu durumda harfleri noktasız olan yazı anlamına gelmektedir. Noktasız harflerle yazılmış yazılara mahzuf da denmiştir. “Mahzuf sözcüğünün sözlüklerdeki anlamları: Yerinden düşürülmüş. Kaldırılmış. Hazfolunmuş. Silinmiş; var olup da söylenmemiş lafız. Kaldırılmış, gizli tutulmuş.  Çıkarılan, kaldırılan. Anlamlarındadır.”[2] ( bkz Mahzuf Nedir)
 
Noktasız harflerle meydana getirilen söz için de bu tabir kullanılmış noktasız sözler ile noktasız manzum ve nesir yazılara Bî-nukat ve tecrid de denmiş,  mahzuf için mücerred tabiri de kullanılmıştır.
 
Hazf aynı zamanda söylenmesi icab etmeyen sözün cümleye alınması anlamına da gelir. Cümleye alınması icab edilen söze ise zikir denir.
 
Tahir’ül Mevlevi,  eski şair ve yazarlarımızın ne kadar sözcük bildiklerini göstermek veya  marifetlerini ortaya koymak maksadı ile noktasız  şiirler yazmaya gayret ettikleri , böyle yazılar yazmayı fazilet göstermek derecesinde gördüklerini  ifade etmektedir. [3]
 
 
 
 
[1] https://www.luggat.com/hazf/1/1
[3] Tahir’ül Mevlevi, Edebiyat Lüğati, Enderun, 1970, shf. 51


Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...