Hilat ve Kaftan Nedir


Esa
4.11.2020

 

Hil’at ve Kaftan Nedir

Osmanlıca yazılışı:  hil'at :  خلعت.

Sözlüklerdeki anlamları: “ padişah veya vezir tarafından takdir edilen, beğenilen kimseye giydirilen süslü elbise, kaftan”

Hil'at-i fâhire :  Övünç duyulan , çok değerli olan kaftan

 Hil’at, Kaftanın diğer adıdır. Kaftandan farkı  taltif, hediye  ve üst bir makama gelenlere üst makama geldiğinin ifade edecek bir kostüm, nişane olarak verilmesidir. Kaftan (Farsça ), üste giyilen,  Kumaş tan yapılan, uzun, süslü ve astarsız elbise, hilat manasına gelir.  Kaftan Çoğu ipekten yapılan, bir çeşit uzun, süslü üst giysisi

Kaftan  ve Hil’at değerli kumaş veya Kürk ten yapılmış giysilerdir.  Hil’at giydirmek ise , Kaftan vermek anlamında dır.  Ödül mahiyetinde kaftan hilat giydirme, Padişah ve Veziri azamların, vezirliğe veya beylerbeyliğine getirilen üst düzeydeki  devlet adamlarına   üstün hizmetle ödüllendirme işlevi, nişanesi olarak  kullanılmıştır.

Saraya mensup olanların giydiği kaftanlar, kemha, çuha,, atlas, seraser gibi sadece padişah ailesine mahsus kişilerin giyebileceği  çok değerli, altın , sırma işlemeli ve altın teller ve ipeklerle dokunmuş kumaşlardan yapılmış tır. [1]Hil’at olarak giydirilen kaftanlar da bu denli değerlidir. Bu kumaşlardan yapılmış kaftanların  halk tarafından giyilmesi yasaklanmıştır. Kaftanların samur kürklü olanları  da vardır

I.Murat zamanında başlayan düzenlemelerle çeşitli düzeydeki memurlara çeşitli renk ve biçimlerde elbise ve kaftan giyme zorunluluğu getirtilmiş, Yıldırım Bayezid zamanında  da  çeşitli askeri sınıflara çeşitli giysiler ve başlıklar giydirme  uygulaması başlamıştır. Bu   ileriki devrilerde daha da ileri giderek her sınıf, her meslek, her zümre, her kademe ve rütbeye  göre vb giysi, başlık ve  renk kullanma eğilimini arttırmıştır. [2]Saray halkını ve hanedan üyelerini halktan ayırmak için de  uygulamalar yapılmış, saray halkı ve hanedan üyeleri için ayrı kumaşlar yapılmaya başlanmış, kaftanlar ve hilatların kumaşları da bu sınıflandırmaların içine girmişlerdir.

Göŋül ehl-i bekâ oldıgıçün genc-i fenâ ister
Gerekmez hil’at-ı şâhî mücerred bir kabâ ister     Bursalı Rahmi 

Çınar sana sırtın verip oturan
Pöhrenk ile sularını getiren
Yoksulların işlerini bitiren
Samur kürklü koca beyler nic'oldu         Dadaloğlu

Kaftan ve hilat giymek   divan şiirinde diğer elbiseler gibi tasavvufi, mecazi ve  gerçek  anlamlarında da kullanılmıştır.

Zeyn itdi penbelerle ser-â-ser vücûdumı
Hil'at geyürdi san bana bu şehriyâr dâğ                 Hayreti 

Câme-i tenden sıkıldı şimdi cân-ı nâ-tüvân
Hil`at-i in` âm-ı halkı kendüye eyler mi bâr   Şeyhülislam Yahya Hayatı Divanı ve Şiirleri

 KAYNAKÇA

 

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış