Husrev-i Perviz ve Kendi Gelen Hazine


 
 
 
Husrev-i Perviz ve Kendi Gelen Hazine
 
Tarihi kaynaklarda adı II. Hüsrev ya da Kisra olarak geçen bu hükümdarın adı eski devirlere ait kaynaklarda Chosroes II, bazen Pervez da karşımıza çıkmaktadır.
 
Sasani İmparatorluğu'nun 590–628 yılları arasındaki hükümdarı olan Hüsrev-i Perviz  IV. Hürmüz'ün (579–590) oğlu ve I. Hüsrev'in (531–579) torunudur.
 
Kamus’u âlâm onun hakkında şunları yazmaktadır. “ İran- ı kadım mulukundan silsile-yi tiyan sülalesinden yirmi ikinci hükümdarı olup Hürmüz’ün oğlu meşhur Nuşirevan’ı Âdil’in  torunudur. Miladi 590 tarihinde Behram Çupin’in tarafından pederi iskadla kendisi tahta oturmuştur. Bizans İmpratoru Mevris’e (Mavrikios’) sığınan Hüsrev-i Perviz, İmparatorun kızı ile de evlenip Bizans impratorundan asker de temin ederek İran’a yürümüş ve Bizans İmparatorunun yardıma gönderdiği askerler ile Behram Çupin’i ülkeden kovmayı başarıp İran Tahtına oturmuştur.  “[1]
 
590 yılında meşhur İranlı komutan Behram Çupin, İran’a ilerleyen Göktürk ordusunu durdurmuş ve elde ettiği nüfuz sayesinde Sasani Hükümdarı Ormuzd’u tahttan indirip yerine tahta oturtmuş olan Behram Çupi’in ülkeden kaçması ile hükümdarlığını daha da perçinleştirmiştir.  
 
Kayınpederi olan Bizans İmparatoru  ( Mervis) Mavrikios’un Heraklıos tarafından öldürülmesini Roma ile savaş nedeni saymış,  , onun intikamını almak, Mavrikios'un oğlu Theodosius ‘uRoma İmparatorluğunun tahtına geçirmek için Bizans üzerine yürümüş[2]  ve Anadolu’yum bir hayli tahrip edip 613'te Şam'ı ve 614'te Yahudilerin işbirliğiyle Kudüs'ü ardından Mısır'ı ele geçirmiştir. [3]   Mescidi Aksa ‘yı da tahrip etmiş ve Hristiyanlar için çok önemli olan Kutsal Haç'ı da alıp götürmüştür.[4]
 
Bununla da kalmayan II Husrev İstanbul Boğazı kıyısına kadar ilerleyip Kadikoy'u (Kalkhedon'u) dahi feth etmiş, Avar Türkleri ile de ittifak kurup,  İstanbul’u da kuşatmak teşebbüsüne girişmişti.   Roma İmparatoru bunun üzerine başkenti İstanbul'dan Kartaca'ya dahi taşımayı düşünmüştür. Fakat 622 yılında İmparator Herakles’e yenilerek elde ettiği toprakları terk etmeye mecbur olur. [5]
 
 Husrev-i Perviz divan şiirinde ülkeler feth eden Mısır’a hatta İstanbul önlerine kadar önüne gelen her ülkeyi feth eden her zaman muzaffer olan bir hükümdar olarak anılırken bir de  Genc-i Bâd- Âver  ( kendi gelen hazine ) ile birlikte anılır.
 
Bâd âver’i ayağına getirdi rûzgar
Bir hatve eylemeden  cüst –ü cûy-u genc    Nazim . 
 
 Genc-i Bed- Âver efsanesi-  büyük bir ihtimalle -  II. Hüsrev’in Batı Roma üzerine yaptığı bu atak ile ilgilidir. . Genc-i Bâd- Âver  efsanesi,  İran destanlarında şu şekilde anlatılır.    Hüsrev, Rum Kayseri ( Batı Roma hükümdarı ) üzerine sefer düzenleyince, başkentinin ve tahtının ele geçirileceğinden korkan Kayser, hazinelerini gemilere yükletip sarp adalardan birinde saklamak istemişti.  Fakat gemiler yüklenip yola çıkınca büyük bir fırtına çıkmış,  rüzgar bu gemileri alarak Hüsrev’in ve ordusunun bulunduğu tarafta karaya vurdurmuştu.  Husrev’in adamları gemileri zapt etmiş ve içindeki hazineyi ele geçirmişlerdir. [6]
 
Sevahil-i çemene çıktı  genc-i bâd- âver
Yöneldi Husrev-i nevruz’a  devlet ü ikbal       Baki
( Bahar kayserinin hazineleri  olan çimenler  Hüsrev’in ülkesindeki sahillere çıktı. Böylece  Nevruz Hüsrev’e taht ve ikbal teveccüh etmiş  oldu. 
 
Ab-ı rûyun Husrevâ  dünya için bahr eyleme
Kuflu ahen nâmı bed- âverdir gencinenin     Naili
 
Bulunmuş bir hazine  Hüsrev-i Perviz zamanında
Ki genc-i şâygân derler, hazine dahi gencine                  Sünbülzade Vehbi
 
Hüsrev Divan edebiyatında her zaman muzaffer olan bir hükümdar olarak  Osmanlı hükümdarları ile kıyaslanan ama her defasında kıyaslandığı Osmanlı hükümdarının ellerine su dökemeyen bir hükümdar olarak anılır.
 
Bu hasen tarzuŋ kemâl ile hayâlatın görüp
Rahmiyâ tahsîn idüp Hüsrev ide ahsen baŋa          Bursalı Rahmi
 
Bu tarz-ı hâsı [böyle] Rahmiyâ ancak diye Hüsrev
Diyâr-ı Rûm içinde oldı bu tarz-ı ‘Acem peydâ    Bursalı Rahmi
 
 
Hulledallâh ki ol husrev-i seyyâre-‘abîd
Bir seher tâc-ı zer-endûdı geyüp şevketle         BEYÂNÎ - Enfî Ahmed Efendi Şiirleri
 
Piyâle husrev-i mülk-i gama tâc-ı Keyânîdür
Hum-ı mey pâdişâh-ı ‘aşka genc-i husrevânîdür       Baki'nin Şiirleri
 
 Kenz-i ‘aşkuñ dilde genc-i Husrevânîdür baña
Mâye-i nakd-i hayât-ı kâm-rânîdür bana                     Enfî Ahmed Efendi Şiirleri
 
Ol husrev-i zamânuñ la‘lini yâd iderseñ
Eş‘âr-ı âbdâruñ şîrîn olur arada             Ravzi Hayatı ve Edebi Yönü ( Edincik- 16. Yy )
 

İran Esatirleri İle İgili Konular ve Linklerimiz 

 
KAYNAKÇA 
 

[1] https://www.kamusulalam.com/osmanlica-ansiklopedi-madde-12324.html
[4]  Kisra II. Hüsrev Perviz , https://www.risaleinurenstitusu.org/index.asp?Section=Enstit, son erişim, 11-03- 2016
[5] https://www.kamusulalam.com/osmanlica-ansiklopedi-madde-12324.html

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış