İc’âz Nedir ( Mucizevi Eser Yazmak )


Esa
2.4.2020
 
İc’âz  Nedir
 
Osmanlıca yazılışı :  i'caz - اعجاز
 
İ’câz  Kelimesinin Kökeni:
 
İ’caz kelimesi  Arapça kökenlidir. İ’caz,  a’cz, m’uciz ve m’ucize sözcükleri aynı kökten gelmektedir.  Bu kelimelerin kökeni Arpaça aciz bırakan anlamında  ( cz) köküdür. muˁciza ͭ معجزة 
“Arapça  acz kökünden gelen i’câz; mucize göstererek aciz kılmakla bağlantılı bir sözcüktür.” [1]
 
İ’câz  Kelimesinin Sözlük Anlamları
 
 Âciz bırakmak. Acze düşürmek, şaşırtma [2] Mucize göstererek muhatabı cevap veremez duruma düşürme, başkalarını aciz bırakma demektir.
 
Edebiyatta  İ’caz   ( Mucize Eser )
 
Edbiyatta i’caz , mu'cize derecesinde yüksek eser meydana getirmek demektir.  Bu yönü ile sözlüklerde : Benzerini yapmada herkesi acze düşürmek. (Kamus-i Osman şeklinde açıklanır.
 
Edebiyatta “ az sözle çok mana ifade etmek” anlamındaki    ايجاز   İc'âz  sanatı ile[3], yüksek düzeyli eser yazmak anlamındaki i'caz – اعجاز ı bir birlerine karıştırmamak lazımdır. Bu sözcüklerin Osmanlıca yazımlarına dikkat edilirse fark daha da bariz gözükür. ( bkz İcâz Nedir Ve İcâz Sanatı)
 
Mucize derecesinde eser meydana getirmeye edebiyatta İ^caz denirken bu rip bir eser yazan kişiye de “ İ’caz perver “ denmektedir. [4] Örneğin Şeyh Galip’in neredeyese çocukken yazdığı Hüsn-ü Aşk  i’caz derecesinde güzel bir serdir. Bu durumda Şeyh Galip’te İ’caz Perver bir yazar olmaktadır.
 
Hadd-i i'câz, derece-i i’câz: güzel söylemenin son haddi.
 
 
[1] Dr. Mine MENGİ , DİVAN ŞİİRİ ESTETİĞİ AÇISINDAN İ’CÂZ, A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi Sayı 39, Erzurum 2009 Prof. Dr. Hüseyin AYAN Özel Sayısı    
[2] https://www.osmanice.com/osmanlica-12209-nedir-ne-demek.html
[4] Tahir’ül Mevlevi, Edebiyat Lüğat Enderun, 1973, s. 59
 

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış