Mecusi Nedir Ateşe Tapan ve Aşığın Gönlü


 
 
 
Mecusi – Ateşe Tapan ve Aşığın Gönlü
 
Mecusi, Osmanlıca yazılışı :   مجوسى
 
Mecusi kelimesinin sözlüklerdeki anlamları: Mecusi dinine mensup olan kimse, Ateşperest,  ateşgede ateşe tapan şekillerindedir.
 

 

Mecusilik inancını kabul edenlere “Mecusi”, rahiplerine de “Muz” veya Arapların tabiri ile “ Maguş” da  denmiştir. Mecusilik eş anlamı ile Zerdüş dinidir.  Arapça kökenli olan Mecusi sözcüğünü Farsçadaki karşılığı ise Gebr’ dir.  Yani Zerdüştlük dinine inananlara Araplar, Mecusi, İranlılar Gebr de demişlerdir.  Bu inançlara sahip olanlara ataşe tapanlar manasında olmak üzere ateşgede de denmiştir.  ( bkz Gebr ve Ateşgede ( Mecusi- Ateşetapan)

 İran da ortaya çıkan Ön Asya, Hindistan ve civarına doğru da yayılan Zerdüştlük dini ateşe taptıkları için tapınaklarında sürekli olarak söndürülmeyen bir ateş yakan insanlardır.  Bu din M.Ö.  551 yıllarında -Zerdüşt  (Zarathoustra) denilen bir kimse tarafından kurulmuş,  Zerdüşt ‘ün yazmış olduğu Zend ve Avesta adlı kitap da bu dine mensup kimselerin rehberi kabul edilmiştir. ( bkz  Ehrimen Ehremen Angra Menyu-Zerdüşt İblisi )

 Mecusiler ateşin en saf hali  ve ateşin aslı olarak kabul ettikleri ateşe,   Güneş’e ve yıldızlara tapmışlardır. Güneş onlar için en büyük tanrıdır.  Ateşe taptıkları için ateşgede  adını verdikleri tapınaklarında hiçbir zaman sönmemesi için uğraştıkları ateşgahları bulunur. Bakü’de bir Zerdüş  “Ateşgah”  (Ateşgede Nedir Mecusi Mabedi Aşığın gönlü ) ’ının  olduğu bilindiği gibi  A.T. Onay’ın belirttiğine göre  “Hindistan ‘ın Bombay kentinin kuzeyindeki Daman’da bulunan mecusilerin 1400 yıldır söndürmeden yanmasını sürdürdükleri bir  ateşgah daha vardır.”  [1][2] Ateşgahlar mecusilerin  hiç sönmeyen ateşlerinin olduğu kutsal tapınaklarıdır.  

Zerdüştler  iki tanrının olduğunu tasarlamışlar,  tanrının birinin iyilik ve güzellik tanrısı olan aydınlıklarda yaşayan  Ahura Mazda ( Hürmüz ) diğerinin ise karanlıklarda yaşayan, ateşin kötülüğün, belanın  ve zulmün tanrısı olan Ehrimen’in olduğuna inanmışlardır. [3] Zerdüşler yani Mecusuiler Kötülük ve  ateş  tanrısı olan  (  Ehrimen Ehremen Angra Menyu-Zerdüşt İblisi ) Ehrimen’in Hürmüz’ün  kurduğu dünyaya saldırarak kötülüğü yaymaya başladığına inanmışlardır. Bu inançlarına göre kötülüklerin azılı iblisi olan Ehrimen sürekli olarak  iyilik tanrısı Hürmüz -  Hürmüz - Ahura Mazda  ile bir savaş halindedir.

 Bir gün hapsolduğu kuyudan çıkacak olan Ehrimen  iyilik tanrısı olan Ahura Mazda’ya,  ( Hürmüz) galip gelecektir. Kötülük tanrısı  ve Şeytan’ın bir benzeri olan   Zerdüşt iblisi “Angra Menyu”’nun    devler, cadılar,  Asmuğ  ve perilerin önderi  olarak dünyayı ele geçireceği er geç kötülüğün âleme hâkim olacağına inanan   Gebrler  yani Mecusiler -   sonuç olarak  “Ganag Menog” olarak da ifade ettikleri  Ehrimen’e tapmaya başlamışlardır. [4] ( bkzEhrimen Ehremen – Angra Menyu- Zerdüşt İblisi )

“Angra Menyu” adı ile de bilinen  Ehrimen, Hint mitolojilerinde  tanrıya karşı savaşacak kadar büyük güçleri olan iblisin Zerdüşt dinine geçmiş halidir.

Maguşlar sihir yapabilme, hadisleri ve rüyaları yorumlayabilme ve astrolojik öngörülerde bulunabilmeleriyle  de ün yapmışlardır

Mecusiler ölülerini gömmedikleri, hususi yaptırılan kulelerde sakladıkları ve ölüleri akbabalara yedirdiklerine dair rivayetler de vardır. Eski edebiyatta, Mecusi, Gebr,  atşegede ve  ateşgah kelimeleri ile karşımıza çıkar. ( bkz  Gebr Nedir Ateşgede Mecusi Ateşetapan )

Divan şairleri sevgilin zülüflerini, bakışlarındaki ifadeleri, sevgilin gönülde  yaktığı firakı, sevgiyle duyulan özlemin şiddetini  vb Mecusi ateşlerine benzetmişlerdir.  Ateş, şekil itibari ile de sevgilin saçlarına zülüflerine de benzetilmiştir. Divan şiirinde ateş-gede  aşığın gönlü, aşığın maşukuna olan bitmeyen aşkı, aşığın sürekli olarak yanan gönlündeki aşk ateşini  ifade eder.

Mecusi ve Gebr sözcüğü Hint Hintli kelimeleri ile birlikte anılmışlar, Mecusiler, Hintli ve Hindistan ile ilişkilendirilmiştir. ( bkz    Gebr Nedir Ateşgede Mecusi Ateşetapan )

Be hakk—Kirdgâr-ı mün’im ü bahşende  kim lüftfu
Mürebbi müselmân u yehûd  u gebr ü tersâdır.                Nefi


Nimetler bahşeden  yargılayıcı  Allah hakkı için ki o zatın lütfu  Müslümanı, Yahudi’yi  Mecusi ve Hristiyan’ı besleyip yetiştiricidir.

Derun’un Nabiyâ, âyine-i ruhsar- ı râz eyle
Dilin tennur ateş hane-i  suz – gudaz eyle     ( Nabi)

Ey Nabi içindekileri aynanın yüzüne sır çektiği gibi sırlarını dışındakilere gösterme, o ateşi kalbinde sakla. Kalbini   - mecusilerin ölülerini yaktığı gibi - aşk ateşlenesinde yanan bir fırın gibi yakıp dur.

Şule-i aşk- ı hevayı dildir efzun eyleyen
Bâdzen bâl-i semenderdir bu  ateşhaneye    ( Nedim)

Aşkın alevlerini büyüten aşkın iştiyakıdır. Gönlüm ise bu ateşhanede ateşin üzerinde yürüyen bir kertenkele ( semender) gibidir. ( Gönlüm de bu ateşi ister, yanmaktan şikâyet etmez)

Sirâyet etti hükm-i nâre dûdundan cüdâ düşdi
Dil-i âteş-gede mânende-i gül-zâr u bâğ oldı              BAHÂYÎ, Mehmed Efendi 

Mest olup uyurken öpmüş  la’li cananı rakip
Ehremenler hatemi almış Süleyman bî haber.        Baki

İLGİLİ LİNKLERİMİZ



 KAYNAKÇA 

[1] A.t. Onay, Eski Türk Edebiyatında Mazmunlar, MEB, 1996- s. 237
[2] Şahamettin KuzucularGebr ve Ateşgede ( Mecusi- Ateşetapan)https://edebiyatvesanatakademisi.com
[3] Şahamettin KuzucularEhrimen Ehremen – Angra Menyu- Zerdüşt İblisihttps://edebiyatvesanatakademisi.com/

[4] Şahamettin KuzucularEhrimen Ehremen – Angra Menyu- Zerdüşt İblisihttps://edebiyatvesanatakademisi.com/



Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


3 Yorum
19.12.2018 - 17:29
Zerdüşt kelimesi Anadolu'nun bazı kesimlerin de sarhoş veya serseri (başı boş) gibi anlamlada da kullanılır. Fakat sizin bu paylaşımınız bunun pekte doğru olmadığını gösteriyor. Zira kişi sarhoş olup günahkar olabilir fakat (müslüman sa) dinsiz demek o kişiye yanlış olur.

24.12.2018 - 02:04
Orhanbey yanlış biliyorsunuz,Anadolunun bir köyünde doğup,büyüdüm,yaylacılık kültürü olan,ve geleneklerini iyi takip ettiğim Anadoluda (Şarhoş,serseri,başıboş,iş güç tutmayana BERDUŞ derler ZERDÜŞT değil.

24.12.2018 - 04:09
Süleyman bey şayet yanlış tanımlama yaptıysam düzeltme yaptığınız için teşekkür ederim. Fakat her ne kadar yaygın olarak BERDUŞ kullanılsada ZERDÜŞT te kullanılıyor diye biliyorum. Selamlar