Merakî Nedir

Ekleyen : ESA , 16 Mart 2019 Cumartesi aaa Beğen 1
 
 
Merakî  Nedir
 
 
Osmanlıca yazılışı Meraki: مراقی
 
Arapça kökenli bir sıfat olan meraki  kelimesinin sözlüklerdeki anlamları:  kuruntu, vesvese içinde bulunan anlamına gelir.  Bu sözcük merdivenler, basamaklar anlamlarına gelen mirkat sözcüğü ile bir şeyi anlamak veya öğrenmek için duyulan istek, heves, bir şeyi yapma, edinme isteği, düşkünlük anlamlarına gelen merak kelimesi ile de alakalıdır.
 
Felatun Bey İle Rakım Efendi  adlı romanında bulunan Mustafa Meraki Efendi ile de karşımız çıktığı gibi merakî kelimesi eski devrilerde Afyon ve esrar düşkünlerine takılan bir lakap da olabilmektedir.
 
Meraki sözcüğü eski devrilerde tiryaki kelimesi ile eş anlamda kullanılan bir unvan ve lakap[1] olduğu gibi afyon ve tütün müptelalarını da ifade eden bir sözcük olmaktadır.  Divan şiirinde de bu şekilde karşımıza çıkmaktadır.
 
Eski şiirde afyon, şaraba katılan, sarhoşların sızmasını sağlayan “  afyona şarap attım” darbı meselini oluşturan, mercimek veya nohut büyüklüğünde yutulan keyif verici bir madde olarak anlatılır.  Şarabı bırakarak afyona başlamak dalgadan kaçarken girdaba düşmeye benzetilmiştir,  [2] ( bkz Şiirimizde Afyon içmek Mazmunu )
Meraki olarak ifade edilen afyon müptelalarının Ak sülümen ve süblime yutmak gibi ileri derecelere de varan düşkünlüklere kadar ulaştıkları hatta ramazan aylarında dahi afyon macunu yutarak yatmak gibi adetlerin de olduğu bilinmektedir.[3]  Afyon düşkünlerinin curadan adını verdikleri özel esrar ve afyon keselerin olduğu ve bu keseleri sürekli olarak yanlarında taşıdıkları, çanta şeklinde deriden yapılmış bir bu küçük esrar muhafazasının içine esrar veya afyon konulduğu   merakileri ifade eden özellikler olduğu bilinmektedir.
 
Mey değil meyhâneye varmak merâkımdır benim
Meclis-i mestânı görmek pek merâkımdır benim       Ezurumlu Emrah Şiirleri
 
Hâl-i dilber gibi sevdâ-yı hâb – gayr ile
Şimdi dillerde merâkî deyivermiş şöhret  Kalayi [4]
 
Ki bu surette merâkî görüür gerçi veli
Oldu alemde o bi-çare ne âkil ne deli
 
Olanlar mübtela –yı keyf-i halin arttırı dağın
Ki afyon harların gün gün gıdası artar eksilmez ( Seyyid VEHBİ)
 
Hayreti’nin dahi arttırmak için hayretini
Cüradanı getir abdal yine hayran olalım      Hayreti
 
[1]  A.TALAT Onay, Eski Edebiyatta Mazmunlar, MEB Yayınları, 1996,  s. 351
[3] M. Talat Onay, Edebiyatımızda Mazmunlar, MEB,  İstanbul 1996, shf 83
[4] A.TALAT Onay, Eski Edebiyatta Mazmunlar, MEB Yayınları, 1996,  s. 351


Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...