MEVT VE MEVTA NEDİR? DİVAN VE HALK ŞİİRİNDE MEVT

Ekleyen : ESA , 02 Aralık 2019 Pazartesi aaa Beğen
 
MEVT VE MEVTA NEDİR?  DİVAN VE HALK ŞİİRİNDE MEVT
 
 
Mevt Osmanlıca yazılışı: Mevt   موت  
 
Mevt, Arapça kökenli bir kelimedir ve ölüm anlamına gelir.  Ölü, ölmüş, insan cesedi, cenaze,  ölüler anlamlarına gelen Mevta sözcüğü de mevt sözcüğü ile aynı kökten gelmektedir.  Osmanlıca yazılışı mevta   موتا.
 
Osmanlı Türkçesinde mevt ile ilgi birçok tamlamam vardır. Bunlardan en önemlileri ise Melek-ül mevta , MEVT-İ AHMER, Melek’ül Mevt , Ve’l Ba’sü ba’de’l-mevt  tamlamalarıdır.
 
Melek-ül mevta   can alan, mevta eden melek anlamı ile  ölüm meleği Azrail’i ifade etmektedir. Melek-ül-mevt: Osmanlıca yazılışı : موت  ملك   (ölüm meleği) : Azrail. ( bkz Melek’ül Mevt Nedir Özellikleri ) MEVT-İ AHMER ise kanlı ölüm anlamlarındadır.
“Ve’l Ba’sü ba’de’l-mevt", ise ölümden sonra bir daha ölmemek üzere dirilmek anlamındadır.
 
Mevt sözcüğü doğal olarak mersiyelerde, ölenlerin ölüm tarihlerini düşüren manzumelerde, ölüm konusunu işleyen şiirlerde kullanılır.
 
 Niçe girdi destine cellâd-ı mevtüñ Sâmı gör
 Dâmına düşdi ecel sayyâdınuñ Behrâmı gör   MOSTARLI HASAN ZİY’Π
 
Ol kamer kim gün gibi şekl-i müdevver baglamış 
Lâle gibi ruhlarında la’l-i ahmer bağlamış                   Hamdullah Hamdi (d. 1449 - ö. 1503) Şiirleri
 
Sebz hât âb-ı hayatı la’linin ihyâsıdır.
Mevt-i ahmer gamze-i hûn – rîzinin îmâsıdır   Mehmet Paşa  ( Salih Paşazade )
 
Hâl-i ahmer sanma katl eylerken ol kâtil beni
Cübbesine sıçramış bir katre kanumdur benüm   EMRÎ ( D. Edirne?, Ö. Edirne 1575 )
 
Mevt, mevta , Melek-ül mevta , MEVT-İ AHMER, Melek’ül Mevt , Ve’l Ba’sü ba’de’l-mevt    sözcükleri ve tabirleri sanıldığının aksine halk şiirimizde de çok sık karşımıza çıkmaktadır.
 
Mevtimden sakınıp eyle merhamet
İnceltip canımı üzme sevdiğim
Canımı tenimde gel eyle rahat
Zülfünü gerdana düzme sevdiğim   Everekli Seyrani
 
Melekülmevt gelir bir gün
Bir kimse edemez imdat.
Geçirme vaktim gamla
Elinde var mı bir senet.   Deliktaşlı Ruhsati 
 
Velbağsü bağdel-mevt günler gelince
Hıfzet bizi nar-ı mirandan sakla
Bin ayak bir kalıba mahşer olunca
Korkutma canımı ziyandan sakla    HEKİMHANLI AŞIK ESİRİ Şiirleri
 
Ol melek-ül mevta canlar alıcı
Kıymazdım sevdiğim kıydın yarabbi
Müzeyyen otağdan ehl-i perdeden
Üryan teneşire soydun yarabbi          Aşık Cesimi  Artvin
 
Akibet mevtime sebep olursun
Can alıcı kıya kıya bakan yar
Azrail misali canlar alırsın
Pençe vurup tatlı canı alan yar     Kırşehirli Aşık Said
 
Sağlar ölüye der Hak rahmet etsin 
Kimse kurtulamaz mevtin elinden 
Emir büyük yerden gelenler gitsin 
Hiç kimse kurtulmaz mevtin elinden  Haydar Bektaş Âşık( Çorum-1894-1966)
 
Selam olsun bizden size ey mevtalar
Söyleyin orda herkes için mut var mıdır
Ecelle yarım kalır burda hep sevdalar
Dünyada yar olmayan orda bize yar mıdır 
 
 
 
 


Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...