Ödüllü Şiir Yarışmasına Katıl (YENİ)

Mühre Nedir Aharlama ve Mühreleme

Ekleyen : Şahamettin Kuzucular , 23 Mart 2020 Pazartesi aaa Beğen
 
 
Mühre Nedir Aharlama ve Mühreleme
 
 
Osmanlıca yazılışı :   مهره  mühre.
 
Bir çeşit yuvarlak ve pürüzsüz cam boncuk veya küredir.  Osmanlıca sözlüklerdeki anlamları: kâğıt vesaire  cilalamak için kullanılan biliûr top, cam boncuk, altın ve gümüş ezmek için kullanılan ve ekseriya yeşimden yapılan ucu kıvrıkça, havan tokmağı gibi bir âlet.[1]
 
 Ahar sözcüğü ise Farsça kökenlidir. Sözcüğün anlamı ise “kahvaltı, kuvvetli yemek ,parlatılmış çelik[2] anlamına gelmektedir.
 
 
Eski devrilerde hattatlar ve nakkaşlar hat, tezhip ve minyatür yapmak için özel kâğıtlar kullanıyorlardı. Bu kâğıtlar bildiğimiz kâğıtlardan farklı, daha kalın, parlak, neme karşı dayanıklı, özel cilalı, özel hazırlanmış yani aharlanmış ve mührelenmiş kâğıtlardı.
 
Normal kağıtlar nişasta ve yumurta akından yapılmış bir karışım ile aharlanır daha sonra da parlak ve cilalı hale gelmesi için de mühre denilen parlak ve pürüzsüz cam küre ile perdahlanır ve cilalanırdı.
 
Kâğıtların nişasta ve yumurta akıyla sıvanması ve perdahlanmasına aharlama, mühre denilen cam küre ile de cilalanmasına da  mührelemek deniyordu. “Ahar, kâğıt üzerinde parlak bir yüzey oluşturuyor, kâğıt üzerinde oluşan bu tabaka yazıların ıslak süngerle silinmesine ve kâğıdın zayi olmamasına hatta gerekirse yeniden kullanılmasına olanak sağlıyordu.  “[3] ( bkz Kâğıd Varak Parşömen Kâğıd-ı zer Aharlamak ve Mührelemek )
 
Saykal ise ahar yapan, parlatan,  perdahlama işini ve perdah kolası yapan kişi anlamlarındaydı.  Aharlanmamış kâğıt, mürekkebi dağıtıyor, aharlanmış kâğıt ise mürekkebi ve boyayı dağıtmadığı kâğıdı yıpratmadan silme ve düzeltme işlemlerinin yapılmasını sağlıyordu.
 
Eski devirlerde aharlamak ve mührelemek özel bir iş koluydu. Ebru sanatçılarının bu günde kullandığı aharlı ve mühreli kâğıtların hazırlanması kendi başına bir meslek koluydu. Eskiden üzerine yazı yazılan, minyatür, hat veya ebru yapılan kâğıtlar mührelenir idi. Mührelemek işi aharlanmış kâğıtların cam küre ile düzeltilmesi parlaklaştırılması ve cilalanması işlemiydi. Mühreleme işlemi boyamanın kalıcılığını sağlamak için de yapılırdı.
 
İki çeşit mühre vardı.
 
Çakmak mühre: Her iki yanında elle tutmak için kolu olan ağaçtan yapılmış ve içinde 10-12 cm. boyunda, 2-3 cm. eninde ve 7-8 mm. kalınlığında bir çakmak bulunan mühreydi.
Cam mühre: Yumurta biçiminde cam veya billurdan yapılmış mührelerdi. [4]
 
Divan şairlerinin bir kısmı aynı zamanda hattat ve nakkaştı. Veya hattat ve nakkaşlar da şiirler yazıyordu. Örneğin en ünlü nakkaşımız  Levni  aynı zamanda bir şairdi. ( bkz Levni Hayatı Minyatürleri ve Şairliği) Ayrıca divan şairleri divanları ya kendi elleri ile yazıyorlar yahut da bir hattata yazdırıyorlardı. Bu nedenle şairler mühre ve aharla iç içeydiler.


Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...