Nâire Nedir


Esa
14.5.2020


Nâire Nedir

 

Osmanlıca yazılışı: نائره - Nâire

Nâire  , Arapça kökenli bir sözcüktür. Arapçada “ nevr “ ( nr) kökünden gelir,  ateş anlamına gelen nâr,  yanan, parlayan anlamına gelen Na’ir , ateş alev, parlamak anlamına gelen na’ire sözcükleri de  ( neyr, nr ) kökünden gelmektedir.

Edebiyatta Terim Anlamıyla Na’ire

Kafiyede mezîd’den sonra gelen harf veya harfler topluluklarına naire  denir. Naire  genellikle kafiyeden sonra gelen ikimleler de oluşur.Mezid sözcüğü aruz vezninde ve kafiye bilgisinde de bir terim olarak kullanılır.  


Zamanımız sühân- efrûzdur zebânımızın

Zebânımız hikem – âmûzudur zamân ınımızın

Beytinde kafiyelerin en sonundaki ( n )  meziddir. [1] ( BKZ mezîd-nedir-ve-aruz-vezninde-mezîd/ )

Naire, Arap harfleri esasına göre redifi oluşturan harflerden dördüncü ve sonraki harflerin tamamını oluşturur. Eski devirde  eski kafiyeciler [2] kafiyeleri  revi ( kafiyede son harf) te’sis, ( reviden önceki harf)  dahil,  ( revi ile te’sis arasındaki harf) ,  ridf, ( reviden önce bulunan  elif, vav, y  imla harflerinden biri) )kayd (  revinin üst tarafında bulunan harf, mukayyed)  huruc ( vasıldan sonra gelen harf)   Mezid,( huruçtan sonra gelen harf)  Naire ( mezidden sonra gelen harftir.[3]

Her kafiyede redif olmadığı gibi naire de olmayabilir.

 

Cem' oldu bezm-i sohbete yaran birer birer

Canı aldı dest-i işrete rindan birer birer     Nâbî[4]

 

Şaşmada hûş yârlar mestinize

Kendiniz düşmensiniz hestinize [5]

Tahir’ül Mevlevi, yukarıdaki beyitte hestinze ve mestinize sözcüklerindeki son harf olan “ e “ yi na’ire olarak göstermiş ama bu örnekte naire olarak gösterdiği son harf, redifin son harfi olduğundan izahatta bir tezat ortaya çıkmıştır. [6]

 

KAFİYE İLE İLGİLİ LİNKLER

Murabba-kâfiye-b-redif-u-vasl-u-hurûc-u-mezîd-n-c-h-rev-vu-elif/48231

cinasli-kafiye-nedir-cinasli-kafiye-mani-bayati-mahni-ornekleri/66241

kafiye-ve-redif-nedir-kafiyenin-ozellikleri/64

/tam-kafiye-nedir-ve-tam-kafiye-ornekleri/66225

/tunc-kafiye-nedir-ve-zengin-kafiye-ornekleri/66240

/yarim-kafiye-nedir-ve-yarim-kafiye-ornekleri/66224

/zengin-kafiye-nedir-ve-zengin-kafiye-ornekleri/66226

 



[4] İskender Pala, Ansiklopedik Divan Şiiri Sözlüğü, NAİRE MADDESİ

[5] Tahir’ül Mevlevi, Edebiyat Lüğati, MEB, 1973. S. 113

[6] Tahir’ül Mevlevi, Edebiyat Lüğati, MEB, 1973. S. 113

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış