Nefes Değmek Nefese Uğramak ve Korunma Yolları


 

Nefes Değmek Nefese Uğramak Nedir

 

Nefes değmek veya nefese uğramak tabiri esasında bir ölçüde nazar değmek veya nazara uğramak ile pek yakın bir mana içermektedir. ( bkz Âfet-i Aynü'l Kemal Nedir Göz ve Nazar Değmesi )

Nazar kelimesi Arapçadan Türkçemize geçmiş, kötü niyetli gözün etki altında kalan kişiye verdiği zarar  demek olmaktadır. Nazar değmesine göz değmesi adı da verilir. Göz değen insan hastalanır, kazaya  uğrar veya başına o anda bir musibet gelir. Kem bakışlı, göğ gözlü, mavi, ela veya şehla gözlü insanların nazarlarının değdiğine inanılmıştır. [1]

Nefes değmesi de bir çeşit nazar değmesi olarak kabul edilir. Bir kişinin veya çoğun güzelliğini, marifetini, yeteneklerini görüp, ona haset edecek şekilde konuşmak bunun sonrasında o kişiye bir zarar gelmesi nefese uğramak, nefes değmesi olarak ifade edilir.

 

 Nefes Değmesinden Korunma Yolları

Günümüzde dahi bir kişinin güzelliğine, saadetine, becerilerine karşı beğeni veya gıpta ifade eden sözlerden sonrası maşallah denmesi de bu yüzdendir.  Bu şekildeki beğenileri veya gıpta ifade eden sözleri söyledikten sonra maşallah demek nefes veya göz değmesine engel olacaktır inancı vardır. Nefes  veya nazar değmesine engel olmak için söylene sözler arasında “yaradana kurban ,” kırk bir kere maşallah”, “tü tü “demek de vardır.

Nazar değmesinden ve kem gözden korunmak için halk inançlarında alınan pek çok tedbir vardır.  Kurşun dökmek, nazarlık takmak, üzerlik otu tüttürmek, kapılara, nal çakmak, nefes veya nazar değmesini def ettiğine inanılan, dualar okumak vb bu tedbirlerden bazılarıdır.

Felâk ve Nâs sûrelerini okumak, içinde nazar duaları veya çeşitli ayetlerin yazılı olduğu muskalar, sureler veya Kuran’ı kerimin olduğu hamaylılar, muskalar taşımak;  boyuna koltuk altına veya kullanılan eşyaların içine ( yastık, yatak, eşik altı, kapı üstü vb)  içinde  “mâşallah”, “bârekellah” yazan kolyeler asmak veya muskalar saklamak; duvarlara Kalem sûresinin 51. âyetini içeren levhalar asmak, Fatiha Suresi,Ayetü'l-Kürsî, Felâk ve Nas surelerini belirli sayılarda okumak tedbirlerden bazılarıdır.[2]

A.Talat Onay’ın verdiği bilgiye göre “ Nefes değenin elbisesinden veya ayakkabısından bir parça keserek nefes değene koklatmak “ da[3] bir tedbir olmaktadır.

Şiirlerimizde çeşitlil vesileler ile bu tip konulara değinilmiştir.

Âyine gibi herkese yüz vermesin ol mâh
Bir bağrı yanık aşığın uğrar nefesine Baki

Nikabın eylemesin ref görmedik çoktan
O nur –ı dideye  şayet nazar isabet eyler  ( Seyyid Vehbi)

Kemal-i hüsnü ya Rab mazhar-ı aynü’l kemal olsun
Beni giryan eden cevr ile ol ruşen i nazardır hep   ( Nu man Mahir)

( Beni bu derece ağlatıp inleten hep o güzeldir. Dilerim onun güzelliğine de  nazar değsin)

Açılmaz oldu çemenlerde çeş mi şehlası
Değerdi  nergise çeşm-i rüzgar nazar     Nedim  

Kim nazar etdi hemân ey büt-i gül-rû sana
Âşık-ı zâr oldu çün bülbül-i hoş-gû sana              Meşhuri d. Selânik

 

KAYNAKÇA 

[1] https://edebiyatvesanatakademisi.com/edebiyat-terimleri-mazmunlar/-fet-i-aynu-l-kemal-nedir-goz-ve-nazar-degmesi/70777
[2] https://edebiyatvesanatakademisi.com/edebiyat-terimleri-mazmunlar/nazar-etmek-olumlu-olumsuz-ve-siirlerimizde-nazar/69260
[3] A.Talat Onay, Eski Türk Edebiyatında Mazmunlar,  MEB, İst., 1996, s. 377

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış