Nev- Niyaz Talip Nedir -Beyitlerle-


Esa
22.10.2020

 

 

Nev- Niyaz

 

 Farsça نو  nev “yeni”   yeni, son zamanlarda çıkmış, taze, körpe anlamlarına gelen bir sözcüktür. Nev önüne getirildiği sözcüklerden ilk veya yeni anlamlı terkipler, tamlamalar kurar. Nev-bahar:  ilkbahar, nevruz:  yeni gün,  nev- niyaz: işe yeni giren, tarz-ı nev : yeni tarz.

Niyâz : نياز  sözcüğü de Farsça kökenlidir. Dilek, yakarma, yalvarma, yakarış, dua, hâcet, ihtiyaç anlamlarına gelir.  Bu nedenle nev-niyāz “dileği yeni olan”,  yeni dileyen, ilk kez dileyen anlamlarına gelmiş olmaktadır.

Nev – Niyaz sözcüğü tasavvufta   tasavvufa girmeyi ilk kez dileyen dergaha katılmaya karar veren , dergaha yeni katılan derviş, anlamı ile talip  sözcüğü ile eş anlamlı olacak şekilde kullanılan bir sözcüktür. Dergâha katılmak için başvuranlara veya katılmayı dileyenlere Ahiler, yiğit;  bazı tarikatlar talip, Mevleviler de genellikle nev – niyaz demişlerdir.  Kısaca nev- niyaz: Bir işe yeni başlayan. Tarikata yeni gelen yeni giren dervişe, talibe [Bilhassa Mevlevî dervişi]: verilen addır. [1]

Divan şiirinden nev- niyaz sözcüğü yukarıda izah ettiğimiz anlamlarında tasavvufa yeni dahil olan, dergaha girmek için başvuran anlamlarında kullanılmıştır.  Ancak nev- niyaz sözcüğünü nev – niyazı afitab şeklinde imalı anlamlarda da çok sık kullanıldığı görülür. Bu tip kullanımların günümüz sosyal hayatına izahı biraz zor olmaktadır.

Cûş edinmiş kûşe-i nâzı o şûh-u işvebâz
Ben de bir şâh-ı serîr-i hüsne oldum nev- niyâz.   Kastamonulu Sadi

Buldun ise kendine bir nev-i niyaz üftade sen
Ben de buldum kendime bir afitâb-ı nev- niyaz.   Kastamonulu Sadi

Sen yine bir nev- niyâz âşık mı peydâ eyledin
Kûyuna yer yer dökülmüş âb- ı rûlar var idi.    Nedim

Şimdi girişme dersini taklîde başlamış
Bilmez niyâz-ı aşıkı ol nev- niyâz-ı naz     Halim Giray. [2]


KAYNAK.ÇA

[1] http://www.lugatim.com/s/nevniyaz#:~:text=1.,2.%20i.%20tasavvuf.
[2] A. T. Onay, Eski Türk Edebiyatında Mazmunlar, MEB, 1996, S. 380

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış