Opera Nedir Özellikleri Türleri Tarihçesi


 

 

Opera Nedir

 

Opera sözcüğü İtalyanca kökenlidir. İtalyanca   Lat opus  sözcüğünden türemiştir.[1] Opus kelimesi İtalyancadaki “eser “anlamına gelen “eris “sözcüğünün çoğulu olmaktadır. Lat opus “ yapıt “ , iş, eser [2]anlamına gelir.

Opera , operain musica , yani müzikli opera deyiminden türemiştir. Opera “din dışı müzikli tiyatro”, solocular, koro ve orkestra için hazırlanan din dışı müzikli dramatik oyun, “ Şiir ile müziğin birleşmesinden doğan opera, yani müzikli sahne eseri ,olarak tanımlanır.

Müzikli tiyatrolarda vaka ve oyunun teması, müzik, dans, hareket, jest, mimik ve tavırların oluşturduğu bir birliktelik ile canlandırılır.  “Müzikteki yüksek duyum ve çağrışım gücünden yararlanmak suretiyle şiire güçlü bir ifade olanağı bahşetme sanatı”  olarak şekillenen Opera, temsil ve dans da içeren müzikal bir tiyatro türü olarak şekillenir.”Konuları ses, tiyatro artistlerince söylenir ve uygulanırken; müzik ile konuyu dile getirmektedir. “[3] Opera, tiyatro ve müziğin dengelenmesi, trajedi ve dramın bazı özelliklerinden faydalanılarak yeni bir oyun türü ortaya çıkarılması amaçlarıyla ortaya çıkmıştır.  Opera, şiir, şarkı, dans, bale, dekor, kostüm, resim, mimarlık, şan ve oyunculuk sanatlarının ortaklaşa icrası olan müzikal oyun türüdür.

Opera sözcüğü aslında pek çok çeşide ayrılan müzikli tiyatroların genel bir adı olmaktadır. Operakomik , Opera-Ballet , favola, drama per musica, drama giocoso, opera seria, opera buffa  lirik tragedya[4] gibi alt türleri de bulunur.

Opera türü ilk kez İtalya’da şekillenmiş tragedyalardaki aryaların, koroların soloların, balenin, marşların bir öykü ile bütünleştirilerek müzikli bir oyun haline getirilmesi ile ortaya çıkmıştır. İlk örnekleri Roma ve Floransa’da görülen opera Rönesans döneminin sonlarına doğru İtalya’da ortaya çıkmıştır.  İlk örneklerini 17. Yy başlarında Orfeo ve Arianna[5] adlı iki İtalyan sanatçı ortaya koymuşlardır.

Zamanla , Pergolesi, Bellini, Rossini, Donizetti gibi  büyük İtalyan bestekarların yetenekleri ile gelişen operalar Verdi  ve Puccini’ye rağmen önemini yitirmeye başlamış [6]ancak  Fransa, Almanya ve İngiltere de  yeni ekoller oluşturarak Gluck, Mozart, Beethoven gibi sanatçıların elinde yücelmiş, Strauus gibi sanatçılarında katkıları ile Batı kültürünün tümünde 20. Yy. ın ilk başlarına kadar önemini sürdürmüştür.

 

Dramatik bir müzikal olarak şekillenen operalar dramın müzikli tiyatroya dönüştürülmesi şeklinde oluşmuş, daha sonra gülünç olayların da yer alabildiği daha ziyade halka yönelik bir müzikli tiyatro oyunu haline çevrilmiştir. Operalar konu, dekor, kostüm gibi her yönden  daha çok yüksek kesimin zevkine hitap eden bestelenmiş bir oyun olmaktadır. Opera, Rönesans döneminde tragedyaların beste, orkestra ve dans grupları ile destelenerek yeniden uyarlanmış halidir.[7]

Opera, ihtişamlı opera binalarda oynanmış Rönesanstan günümüze batı kültürünün en önemli ve gösterişli sanatlarından birisi olmuştur. Sahne, kostüm, dekor, ışık, mimari, şiirselliği vb ile tüm sanatların icrasında ve sunumunda yer aldığı bu görkemli oyun, her yönden elit kesimlerin göz zevki,ne uygun hazırlanmıştır. Operalar, bu nedenle çok yüksek maliyetli oyunlar olmuşlardır. 

İtalya’da doğan opera Almanya, Fransa ve İngiltere de ekoller yaratmış pek çok bestekârın yorumu ile değişik versiyonları da ortaya çıkmıştır.

Konularını tarihi olaylardan, mitoloji, efsane veya sosyal hayattan alan operalardaki diyalogların pek çoğu bestelenmiş ve eğitimli müzisyenlerin okuduğu müzikal sözler şeklindedir. Operalar koro ve solo diyalogların olduğu bir türdür. Operalar, dans bale, dekor, kostüm ışık, unsurlarını da barındıran bir müzikaldir.  

Operalar, bir orkestra, koro , oyuncu, dansçı, balerinler ile birlikte müzikli , danslı ve bestelenmiş sözler eşliğinde sahnelenir. Operaların belli bir dramatik konusu vardır. Bu konu müzik, dans, koro, ve orkestra eşliğinde izleyicilere aktarılır.  Bazı operalar şiir gibi söylenen ve konuyu anlatan libretto  denilen birinci bölüm,  tamamı müzikal olan ikinci bölümden oluşabilir.  Operalar yazılı bir metne dayanan,   tiyatro oyuncuları şarkıcılar, dansçılar ve orkestra eşliğinde icra edilen bir müzikli oyundur. Operaların yazılı metnine de “Libretto” denilir.

Opera genellikle beste halinde aktarılan konuşmalardan oluşur. Operalar Bunların genellikle bir giriş parçası (uvertür) ile başlar.  Daha sonra müzikal konuşmalar ile devam eder. Bu konuşmalar tek bir kişinin duygu ve düşüncelerini yansıtan aryalar,  iki üç dört veya daha fazla kişinin konuşmaları ile aktarılan, düet, terzet, kuartet, kentet ile aktarılır. Operalarda oyuncuların sözlerini konuşur gibi bir şarkı ile söylemesine ise resitatif denir.  “Koro ise oyundaki kamu vicdanının sesini ortaya koyar”. Oyun içinde yer yer orkestra bölümleri geçitleri de bulunur. Oyun içine bale ve dans gösterileri de dâhil olabilir.

Operalarda müzik türleri ayrı parçalar halinde sunulabileceği gibi müzik bir perde boyunca kesintisiz olarak da devam edebilmektedir.

  1. yy dan itibaren operalara, caz müziği de girmeye başlamış[8], operalar romantik konulara da yönelmiştir.

KAYNAKÇA 

[1] Meydan Larousse, Opera maddesi, Milliyet , C. 17, s. 8855
[2] https://www.etimolojiturkce.com/kelime/opera
[3] Yasemin Saygın, https://bilgihanem.com/opera-nedir/
[4] Meydan Larousse, Opera maddesi, Milliyet , C. 17, s. 8855
[5] https://tr.wikipedia.org/wiki/Opera#:~:text=Operada%20ilk
[6] https://tr.wikipedia.org/wiki/Opera#:~:text=Operada%20ilk
[7] https://edebiyatvesanatakademisi.com/yazi-turleri/muzikli-tiyatro-opera-operet-bale-revu-skec/98
[8] https://tr.wikipedia.org/wiki/Opera

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış