Osmanlı ve Osmanlı Kadın


Esa
12.06.2021

Osmanlı ve Osmanlı Kadın

Osmanlı kadın tabiri sözlüklerde “ bulunduğu topluluğu yöneten, kendisinden çekinilen, saygı gören kadın”, “Otoriter kadın”, “   ahlaklı, dürüst, adabı muaşereti bilen ve güvenilir”, “ kılık kıyafetine özen gösteren, ağırbaşlı, güzel ahlaklı ve güvenilir”  şeklinde tarif edilir. Bu nedenlerle eski Türklerdeki “ kutlu Hatun” sözcüğünün Osmanlı devrindeki “ Osmanlı kadın “ imajına dönüştüğü rahatça söylenebilir.

Osmanlı kadın tabiri “saygın, karakterinden taviz vermeyen, mert, korkusuz kadınlar” için kullanılmıştır. Osmanlı tabiri zamanla anlam bayağılaşmasına uğrasa da” Osmanlı Kadın” tabiri anlam bayağılaşmasına uğramadan kalmıştır.  

Bir abâ puş-u yavuz atlı vü Bağdat pûşili
Alevî – kîş- ü dervîş- dil-i Osmanlı güzel  Şeyh Galip [1]

Kahramânı-ı niğehi gibi Celâlî meşrep
Bir levaendâne revişli , keleş Osmanlı güzel Neş’et [2]

Osmanlı, genel bir tabir olmasına rağmen gerileme döneminden evvel Türk halkı Osmanlı derken Türk’ü kastediyordu. Osmanlı çağrışımı Anadolu da ve Türk halkının zihninde kahraman, cesur, lafını sözünü esirgemeyen, iyi ata binen stilize edilmiş bir imajı ifade etmekteydi.

Buna mukabil, Osmanlı sözcüğünün, Osmanlıların gerileme döneminde Yörükler, efeler hatta Türk ahali arasında gide gide anlam bayağılaşmasına uğradığı da bir gerçektir.

Özellikle Yavuz Selim zamanından itibaren Türkmen beyliklerinin tümüyle ortadan kaldırılması, Safevi Osmanlı savaşları, mezhep çatışmaları, Celali isyanları, Osmanlı idarecilerinin çoğunlukla devşirmelerden seçilmesi,  gerileme ve dağılma dönemlerinde göçer Türkmenleri yerleşik hayata geçirme zorlamaları vb Osmanlı imajının özellikle Türkmenler, Yörükler ve Celaliler nezdinde anlam kötüleşmesine uğramasına yol açmıştır. Bu nedenle Osmanlı imajı Türkmenlerin gözünde bir hayli düşmüştür.

Şalvarı şaltak Osmanlı
Eğeri kaltak Osmanlı
Ekende yoğ, dikende yoğ
Yiyende ortak Osmanlı…  Dadaloğlu

Dadaloğlu’nun bu dörtlüğündeki Osmanlı imajının Efeler, göçer Türkmenler ve kırsal kesimde yaşayanların ortak düşüncesi haline geldiği söylenebilir. Bu nedenle Osmanlı imajının Tanzimat’a doğru kaypak, güvenilmez, zalim, gaddar anlamlarına gelecek şekilde bayağılaştığı da bir gerçektir. Osmanlı imajının Türkler arasında bu denli kötü hale gelmesinin diğer bir nedeni Osmanlıcılık düşüncesi olduğu da açıktır. Rum, Yahudi, Sırp gayrimüslim bütün tebaaya Osmanlı denmesi Türkleri öfkelendirmeye başlamış, Türkçülük düşünceleri dile gelmeye başladıktan sonra da Türk halkı kendisini Osmanlı saymamaya, kendisini Türk olarak Osmanlıdan ayırt etmeye başlamıştır.

Tanzimat Döneminde hükümetin de adı Osmanlı Hükümeti olduğu için Osmanlı sözcüğü Türk ahali arasında “kallaş, kalleş, ikiyüzlü “ anlamlarına gelecek kadar bayağılaşmıştır.  Efeler ve Türkmenler arasında “ Osmanlıya inan olmaz “, Osmanlıya güvenilmez”  sözünün yaygınlaştığı bariz bir şekilde de bellidir.

KAYNAKÇA 

[1] A. Talat Onay, Eski Türk Edebiyatında Mazmunlar, MEB, 1996, s. 389
[2] A. Talat Onay, Eski Türk Edebiyatında Mazmunlar, MEB, 1996, s. 389

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış