İotepe Antik Kenti- Alanya- Gazipaşa


Esa
7.10.2013

İoatepe, Antalya il sınırları sdahilinde, Alanya ilçesi yakınlarındaki antik bir Kommegene kentidir.  Bölge halkı arasında bu antik şehrin adı Aytap olarak bilinmektedir.

İotape antik kenti Alanya’nın 33 kilometre doğusunda, Gazipaşa yolu üzerinde, Akdeniz kıyısında bir burun üzerinde ve kıyılarında yerleşim düzeni oluşturmuş bir antik kenttir.  Kent daha önceden adı Kaiser Trajan olan daha eski bir kentin yerinme kurulmuştur.[1] Şehri o zamanlar Selevkoslar devletinin kralı olan ANTİOKHOS yeniden inşa etmiş ve Kral IV. Antiokhos kurduğu bu kente karısı İOTAPE’nin adını vermiştir. [2]  Selevkolsar ve Kommegenalarda kurdukları şehirlere krallarının veya karılarının adlarını verme âdeti bulunmaktadır. Zugma Belkıs, Antakya, Salauke , Epiphaniea  vb. kentleri de Selevkosların kurdukları ve aynı şekilde adlandırdıkları antik kentlerden bazılarıdır.

Bu bakımdan bir Kilikya kıyı şehri olan İotape'nin adı M.S. 38-72 yılları arasında yaşamış Selevkos ve Kommagene Kralı IV. Antiochus'un karısı Iotape'den gelmektedir. Romalılar MÖ 60 yıllarında yöreye hâkim olmuş, İoateope kenti de bu yıllarda Romalıların egemenliğine girmiştir. Roma İmparatorları Trajan'dan Valerian'a kadar antik çağda kent kendi adına sikke bastırmıştır. [3]

Roma imparatorluğu dağıldıktan sonra Bizans döneminde de varlığını sürdüren kentin Arap İstilaları ile tahrip olmaya başladığı Selçukluların Anadolu’ya egemen olmasından sonra terk edilip önemini yitirdiği anlaşılmaktadır. Anadolu Selçukluların Alanya’yı önemli bir liman kenti haline getirmeleri ile kentin önemini tamamen yitirdiği anlaşılmaktadır.

ANTİK KENT VE KALINTILARI 

Kent doğu ve batı İoatepe şeklinde iki bölümde ele alına bilir. Doğu kent Gazipaşa yönüne, batı kent ise Alanya yönüne bakmaktadır.

Antik Kentin akropolü denize doğru uzanan yüksekçe bir burun üzerinde kurulmuştur. Yarımada şeklindeki yüksek bir tepe üzerine kurulmuş olan kentin kalesi ve Akropolü surlar ile çevrilmiştir.  Bu Surlar, bir kale görüntüsü vererek akropolü çevrelemiştir. Zaten şehrin üzerinde bulunduğu bu burun doğal bir kale görüntüsü yaratmaktadır. Bu doğal kale bir de surlar ile tahkim edilerek kuvvetlendirilmiş olur. Bu tarihi şehir kayalık ve dik yamaçlı bir bölge üzerindedir.  Akropolün Güneyinde deniz kıyısından 50X100 m ebadında küçük ve doğal bir limanı vardır.[4] Akropolün karaya bağlandığı vadide antik bir cadde vardır. Bu cadde Akropolü limana bağlayan bir caddedir. “ Caddenin iki yanında üç basamaktan oluşan krepis bulunduğu ve bunların arasında yer yer heykeller olduğu kaidelerden anlaşılmaktadır. Heykellerin yazıtları, kentin başarılı sporcularından ve hayırsever insanlarından söz etmektedir.”[5]

Akropolün bulunduğu yüksek burnun Alanya tarafında ise bu gün de özelliğini muhafaza etmekte olan oldukça güzel bir koy bulunur. Bu güzel koyun kuzey batısı tarihi kalıntıların en yoğun olduğu bölge özelliği taşır. Bu tarihi yapılar kuzeyden güneye doğru akan bir derenin yakalarına doğru uzanmaktadır.  Bu derenin iki yakasında oluşan küçük tepecikler üzerinde kentin en önemli yapıları inşa edilmiştir.  Bu hali ile şehir Akropolün bulunduğu büyük yalıyar ile bu derenin iki yakasına doğru uzanan bir şehir görüntüsü ihtiva etmektedir. Kentin yapıları büyük ölçüde tahrip olmuştur. Bu derenin Gazipaşa yönünde (Doğu) bugün bile özelliklerini kaybetmemiş anıt mezarlar bulunmaktadır. .Anıt mezarların olduğu tarafta hamam olduğu zannedilen bir yapının kalıntıları vardır. Kentin ayakta kalabilen en belirgin yapısı bu hamamdır Bu Hamama ait kanalizasyon sistemi halen görülebilecek şekildedir. Bu ana kanal yolu hamamdan çıkan suların o taş borulardan denize akıtıldığı sanılmaktadır. İçme suyu ise sarnıçlar ve sarnıçlara su taşıyan kanal ile temin edildiği düşünülmektedir. Kentte su sarnıçları da bulunmaktadır. Hamam yapı planı bakımından bölgedeki diğer hamamlar ile benzerlik göstermektedir

Akropolün doğusundaki koyda üç nefli, dikdörtgen planlı bir bazilika vardır. Kentteki tek nefli küçük kilise kalıntısında ise Hagios Georgios Stratelates'in betimlendiği fresko izleri görülmektedir.[6] Bu kilisenin iki girişi bulunmaktadır. Aziz Georgios'un freski  bir hücre içerisinde bulunmaktadır.

Kentin en önemli yapılarından bir diğeri de İmparator Trajanus için yapılmış olan kilisedir. Bu kilisenin varlığı kentin Bizans döneminde de önemini koruduğunu gösterir. Bu kilise D400 Karayolunun hemen doğu yönündedir. [7]

Antik kentin ortasından geçen Antalya-Mersin karayolunun güneyinde 8 x 12.5 m. ölçüsünde bir tapınak kalıntısı bulunmaktadır.[8] Kentin kuzeyinde kalan kalıntılar daha çok nekropol alanındaki mezar yapılarından, evlerden ve bir bölümü ayakta kalabilen sur kalıntılarından oluşmaktadır.

İotape antik kentine ait nekropolü-  anıtsal mezarlık alanı – kentin kuzeyinde ve doğudaki tepeler üzerindedir. Nekropolde anıt mezarların yanı sıra tonoz örtülü küçük mezarlarda bulunur.  Sit alanı olan kentin sırtları yoğun yapılaşma tehdidi altındadır

Antik liman kalıntılarının bulunduğu küçük koy, özellikle yaz aylarında Alanya'dan hareket eden guletlerin uğrak yeridir. Antik kentin güneyinde denize girilebilecek bir de kumsal bulunmaktadır.[9]

Dosya:Iotape (Aytap), Turkey.jpg

https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Iotape_(Aytap),_Turkey.jpg



KAYNAKÇA 

  • [1] https://www.alaturka.info/tr/akdeniz-boelgesi/alanya/iotape-aytap
  • [2] https://www.alanya.tv/tr/AlanyaTarihiYerler/AntikKentler-%C5%9Eehirler/IotapeAytapTarihiLiman%C4%B1/
  • [3] Antalya Kültür Envanteri, (Alanya),2003, sf. 44-45;
  • [4] Alanya Tarihi , Müzeleri ve Ören Yerleri, Alanya Müze Müdürlüğü, 1998,1. basım. sf.12.
  • [5] https://tr.wikipedia.org/wiki/Iotape
  • [6] https://www.kulturvarliklari.gov.tr/TR,44881/iotape.html
  • [7] https://tr.wikipedia.org/wiki/Iotape
  • [8] https://www.kulturvarliklari.gov.tr/TR,44881/iotape.html
  • [9] https://turizmindeksi.com/tr/gz_icerik.asp?id=404

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış