DEMİRCİ KAVA GAVE DESTANI

Ekleyen : Şahamettin Kuzucular , 16 Haziran 2011 Perşembe aaa Beğen
 
http://www.okubakim.com/images/stories/kurdes.jpg


 

GAVE- KAVA - DESTANI ÖZETİ VE  HAKKINDA TESPİTLER

Demirci Gave veya Kawa destanı ile ilgili en önemli kaynaklar Firdevsi'nin Şehnames, Taberi' Tarihi ve Zerdüştlüğün kutsal kitabı olan Avesta'dır. Avesta kitabı Zerdüşt dininin öğretileri, Dehhak'ın zulmu ve   Gave Destanı açısından önemli bir kaynaktır.

Dehhak ve Gave destanı hakkında bilgi veren kaynaklar arasında  bazı farklılıklar bulunmakatdır. Gave ve Dahhak destanı bu üç kaynakta birbirlerinden biraz farklı olarak anlatılmıştır. Buna rağmen her üç kaynakta da anlatılanlar arasında elbetteki çok büyük benzerlikler bulunmaktadır. Bu yazımızda Şehnamedeki Gave ve Dahhak bölümleri geniş şekilde özetlenecek Avesta ve Taberi tarihinde anlatılan Varyantları  arasındaki benzerlik ve farklılıklara değinilmeye çalışılacaktır. Destanlar hakkında fikir edinilmesi için Firdevsi'nin Şehnamesinin daha kolay temin edilip bakılabileceği için bu eserdeki anlatılara daha geniş yer verilmiştir.

Gave ve Dahhak destanının üç varyantındaki temel  olaylar : Dahhak''ın zalim bir hükümdar haline gelişi, Dahhak'ın omuzlarındaki ( yara- yılan veya şeytanın öpmesi sonucu oluşan çıbanların ) yılanların verdiği eziyetten Dahakk'ı kurtarmak için hergün iki gencin kafasının kesilerek bu yılanlara veya çıbanlara sürülmesi, kafası kesilmek için gelen iki gençten birinin yerlerine koyun kesilmesi, böylece iki gençten birinin kurtulması, kurtulan gençlerin bir dağda toplanması ve bunların çoğalması ile Kürtlerin ortaya çıkması, Demirci Gave'nin hayatta kalan son ve tek oğlunu vermek istememesi, Dahhak'ın ğ Gave -Kawa  tarafından öldürülmesi, bunun sonucunda halkın bunu sevinçle karşılayıp her atrafa ateşler yakarak kutlaması ve 'u tahta geçirmesidir. Her üç desatanda da bu unsurlar temel noktaları teşkil etmektedir.

Destan hakkında en eski bilgi Avesta'da bulunmaktadır. Fars Mitolojisinde  ve Perslere ait Zehak- veya Zahhak adıyla anılan ve omuzlarında yılan bulunan kabartmalar bulunmaktadır. Bu kabartmalardan birisi de AZERBAYCAN müzesinde sergilenmektedir. Bu kabartmanın varlığı dahi bu destan'nın çok çok eski bir kökeninin olduğuna delalet teşkil etmektedir. ( Bkz.http://uk.ask.com/wiki/Azerbaijan_Museum)
 

 

Avesta kitabındaki bu en eski varyantta ve diğerlerinde ateşlerin yakılması ve Dehhak'ın Gave tarafından öldürülmesinin 21 Mart Nevruz gününe denk gelmesi Zerdüştlük inancı ile çok yakından alakalıdır.

Zend-i Avesta , Eski İran dini olan Zerdüştçülüğün mukaddes kitabıdır.  Avesta kitabı Zerdüt   dininin kurucusu olan Zerdüşt'ün " Gatalar" adını verdiği dörtlüklerinin bir araya toplanarak oluşturulduğu kitabının adıdır. Zerdüştlüğün kutsal kitabı olan Avesta da Zerdüştlük dinine ait öğretilerin yanı sıra Dahhak'ın zulmü ve Demirci Gave veya Farsça  yazılışından Türkçe'ye yapılan çeviriye uygun olarak Demirci Gave hakkında da bilgiler bulunmaktadır. Bu dörtlükler Avesta´da toplanmıştır. Bu yazılar, Zerdüşt´ün neye inandığını ve Zerdüştçülüğün temellerini anlatan tek belgedir. Avesta'nın yazı dilinde "zaray"-sarı manasında  Osmanlıca ile ortak kelimelerin de bulunması ilginçtir. 21 kitaptan oluştuğu bilinen Avesta'dan günümüze sadece Yasna, Visparad ve Vendidad (veya Videvdat) kalmıştır. Büyük Büyük İskender'in  Persleri yenerek İran'ı işgal etmesi üzerine ortaya çıkan tahribatlar ve kargaşa ortamında Avesta'nın diğer 18 kitabının kaybolduğu sanılmaktadır. ( http://tr.wikipedia.org/wiki/avesta)

Nevruz günü ile ateş yakma motiflerinin Zerdüştlük dini için ne derece önemli unsurlar olduğunu anlayabilmek için Zerdüştlüğün öğretilerine bakmak yeterlidir. Zerdüştlük hakkında Vikipedia Özgür Ansiklopedi’sinin Zerdüştlük maddesinden alınan aşağıdaki alıntılar bu konuya dair hiçbir yoruma gerek bırakmayacaktır.

Vikipedia da Zerdüştlük dini hakkında şu bilgiler sıralanmıştır:
 

"Zerdüştlük dini, ilk tek tanrılı dindir. Bu inancın tanrısı Ahura Mazda’dır (kelime anlamı en büyük bilge).Zerdüşt Espantaman bu dinin peygamberidir ve dünyada ilk kez doğaüstü bir tanrının varlığından bahsetmiştir. Tarihte en eski tek tanrılı inanç olan Farsların İslamiyet’ten önceki inançları olarak kabul edilmektedir. Zerdüştlük, tek tanrı olan Ahura Mazda inanışını öğretir. Doğal elementleri kutsal sayar ve bu elementlerin (su, toprak, hava, ateş) kirletilmesinden sakınılmasını savunur. Bununla ilişkili olarak ateşe, aydinliğa veya güneşe bakılarak ibadet edilir. Bu inanç Zerdust Espenteman tarafindan getirilmiştir. Halk dilinde ise Zerdüşt, yaşayan yıldız olarak nitelendirilir. Zerdüşt dininin yaratıcısı olan üç peygamberden bahsedilir. I. Zerdüşt yaklaşık olarak M.Ö 3000 yıllarında yaşayan Mahabat, II. Zerdüşt yaklaşık olarak M.Ö 2040 yıllarında yaşayan Haşeng (bunun Hz. İbrahim de olduğu söylenir), III. Zerdüşt ise M.Ö 660 yaşayan Zerdüşt'ün kendisidir. Zerdüşt'ün kurduğu dinin adına Mazdeizm denilir. Zerdüşt Mazdeizm'le tek tanrılığa yönelirken, egemenlerin gücüyle bütünleşen çok tanrılığı aşar ve tanrıyı egemenlerden alarak, insanlığın özlemleriyle birleştiren bir güce dönüştürür. Soran, sorgulayan tanrının kötülükleri affetmeyeceğine inanır, bu nedenle kötülüklere karşı savaşımını bir tanrı emri olarak öne sürer.Zerdüşt inancı, dünyanın alti evreden oluştuğuna inanır. Birinci dönemde iyilik ve kötülük ortaya çıkar. İkinci evrede dünya karanlığa, felakete ve kötülüklere gömülür. Üçüncü evrede iyilik ve kötülük mücadelesinde iyilik kazanır Zerdüşt halklara doğruyu, adaleti göstererek karanlığı ve aydınlığı birbirinden ayrıştırır. Dördüncü evrede ise her tür kötülük ve karanlık kaybolacak, dünyaya barış ve kardeşlik hakim olacaktır. Zerdüştlük dinine göre ateş İnsanda, hayvanda, bitkilerde, gökte ve yerde görmek mümkündür. En kutsal olan ateş ise, Tanrı Ahura Mazda ile insan arasındaki ateştir." ( http://tr.wikipedia.org/wiki/Zerdüştlük )

Vikipedia'nın zerdüştlük maddesindeki açıklamalara göre:

" Ateş'in Zerdüştlük inancında üç anlamı vardır. " Ev ateşi "yani ocak ateşi, İkincisi" kurbat ateşi" (sürekli yanıp kötülükleri uzaklaştıran ateş). üçüncüsü ise "suç ve günahları yakan" ateştir. Bu sebepten Ateşin üzerinden atlayarak temize çıkmak ve günahlardan arınmak inancının Zerdüş dininden kalma bir gelenek olduğu düşünülmektedir. Zerdüştlük inancında ateşe su dökmek yasaklanmıştır. Zerdüştlere göre Ateş Ahura Mazda'nın oğludur. Avesta'nın Gatha bölümünde belirtildiğine göre dini inanç alanında şarkı ve şiirlerin önemli bir yeri olduğu görülür. Zerdüştlerin Cenneti şarkılı bir yer olarak değerlendirdiği dikkate alınırsa bunun önemi daha iyi kavranabilecektir. ( http://tr.wikipedia.org/wiki/Zerdüştlük )

Demircinin adı  Türkçeye çevrilirken Farsçaya uygun olarak okunduğunda Gave olarak yazılmalıdır. Kimi kaynaklar ise Kava veya Kawa şeklinde yazılmaktadır. Zalim hükümdar olarak anlatılan Dahhak'ın adı değişik kaynaklarda Dehak veya Dehhak şeklinde de yazılmaktadır. Daha eski metinlerle , Perslere ait kabartmalarda ise adı Zahak veya Zahhak şeklinde okunabilmektedir.Zahak veya Zahhak, Pers dilinde çift başlı yılan anlamına gelmektedir.
 

Destanın Avesta'dan alınmış olan halini göz önünde bulundurarak destanı şu şekilde özetleyebiliriz.

Bundan çok eski zamanlar öncesinde, daha yeryüzünde kimsenin olmadığı dönemlerde Zervan isimli tanrının iki oğlu olmuştur. Birinin adı Hürmüzdür ve bereket ve ışık saçan anlamına gelmektedir. Diğerininki ise ise Ehrimandır ve kötülük ve kıtlık saçan anlamındadır. Fırat ve Dicle’nin yaşam bulduğu, Ahura Mazda’nın kutsadığı topraklarda Hürmüz hep iyinin ve uygarlığın temsilcisi, Ehriman da onun karşıtı olmuştur



Hürmüz, dünyada kendisini temsil etmesi için Zerdüşt’ü gönderir ve yüreğini sevgi ile doldurur. Zerdüşt ise buna karşılık oğullarını ve kızlarını Hürmüz’e hediye eder. Ehriman bu durumu kıskanır ve yüzyıllar boyunca sürecek olan iyilerle savaşına başlar. . Ehriman bazen gökten ateşler yağdırır bazen fırtınalar koparır ve iyiliğe ve iyilere hep zulm eder.  "O zamanlar çölde yetişmiş bir yiğit vardı. Aynı zamanda hükümdar olan bu dini temiz adamın, şöhrete tapan DAHHAK adlı bir oğlu vardı. Çok kötü huylu idi. Pehlev dilinde ona Biyaresp (onbin at) derlerdi. Bir gün şeytan onu azdırdı. Babasını öldürmesine ortak oldu. Böylece zalim Dahhak  babasının tahtını elde etti." (Firdevsi Şehname, Çeviren,Necati Lugal, Meb.Yay. Devlet Kitapları Müd. Ank., 1967 )



Avesta'dan alınmış olması gereken ve vikipedi de anlatılan  bu kısım şu şekildedir." . EHRİMAN  bazen gökten ateşler yağdırır bazen fırtınalar koparır ve iyiliğe ve iyilere hep zulm eder. En sonunda da içindeki nefreti ve kötülük zehrini zalim Kral Dehhak’ın beynine akıtır ve onu bir bela olarak Asur ve Med halkının üzerine salar." (  http://tr.wikipedia.org/wiki/Demirci_Kawa_Efsanesi )

 
 
 

File:Zahhak castle stucco 2.JPG

Dahhak- Zahhak- Pers kabartma- Azerbaijan Museum, Tabriz (Iran). Dahhak, Hint - Fars dillerinde yılan, çift ejder , çift başlı ejder anlamına gelmektedir.


 

En sonunda da içindeki nefreti ve kötülük zehrini zalim Kral Dehak’ın beynine akıtır ve onu bir bela olarak halkın üzerine salar. Zalim Dehhak halkının kanını emerken beynindeki zehir bir ura dönüşür ve onu ölümcül bir hastalığın pençesine düşürür.  "Şeytan da onu omuzundan öpüp kayboldu. Dahhak'ın omuzlarında iki tane kara yılan çıktı. Şeytan bu sefer hekim kıyafetine girdi. Dahhak'a "Onları sakın kesme, insan beyni yedir, belki ölürler. Başka çare yok," dedi. (.Firdevsi Şehname, Çeviren,Necati Lugal, Meb.Yay. Devlet Kitapları Müd. Ank., 1967 97-100)



Dahhak,Bişdadiler'in, büyük hükümdar Cem (Cemşit-i Hurşit) 'den sonra İran ve Turan tahtına oturup ülkelere tasallut eden beşinci hükümdarıydı...
(Şahamettin Kuzucular, sehname-ve-taberide-cem-cemsit-i-hursit-edebiyadvesanatakademisi.com/divan-nesri/.html21 Mart günü tahta çıkan Güneş’in ve ateşin oğlu Cem (Cemşit-i Hurşit), bu günü bayram ( Nevruz) ilan etmiş, hertarafa ateşler yakılmış, beratları yenilemiş, içkiyi serbest bırakmış... ve sekiz yüz sene tahtta kalmıştır. Sonraları zulmetmeye başlayan Cem’i ise Dahhak tahtan indirmiştir. (Şahamettin Kuzucular, sehname-ve-taberide-cem-cemsit-i-hursit-edebiyadvesanatakademisi.com/divan-nesri/.html)

Cem'in tahtan indirilişi Şehname de şu şekilde anlatılmaktadır: "Bundan sonra İran'da karışıklık çıktı. Herkes Cemşid'e itaatten vazgeçti. Çünkü o kötülüğe meyletti. Her yerde bir padişah çıktı. İran'ın süvarileri Dahhak'ı padişah kabul ettiler. Dahhak da Cemşid'i ele geçirip iki parça etti, yeryüzünü onun şerrinden kurtardı. Cemşid'in Şehrinaz ile Evrünaz adlı iki kızkardeşini de kendisine karı olarak aldı." (Firdevsi, Şehname,a.g.e., sf. 101-103)



Dehhak'ın tahta çıkışı ve hastalanması Taberi' tarihinde ve Taberi' tarihini farklı yorumlayan diğer kaynaklarda biraz farklı anlatılmaktadır.



"Dehak’ın bildiği tek şey kötülük etmektir. Zalim Dehak halkının kanını emerken beynindeki zehir bir ura dönüşür ve onu ölümcül bir hastalığın pençesine düşürür. Dehak acılar içinde kıvranırak yataklara düşer ve hastalığına bir türlü çare bulanamaz. Dönemin doktorları acılarının dinmesi ve yarasının kapanması ve hastalaığıjnın iyileşmesi için yaraya genç ve çocukların beyinlerinin sürülmesini önerirler. Böylece kürtlerin yaşadığı coğrafyada aylarca hatta yıllarca süren bir katliam başlar; her gün zorla anne babalarındna alınan iki gencin kafası kesilip beyinleri merhem olarak Dehak’ın yarasına sürülür. Bu katliam sürerken, sıra Med halkının çocuklarına gelir. Gençler öldükçe Fırat’ın, Dicle’nin, Mezrabotan’ın hali perişan ve içler acısıdır. Halk çaresiz ve güçsüz düşmüştür. Gençler katledilirken sıra bir gün daha önce bu şekilde 17 oğlunu kaybetmiş olan Kawa adındaki demircinin en küçük oğluna gelmiştir." ( http://tr.wikipedia.org/wiki/Demirci_Kawa_Efsanesi )

 

Dahhak destanları Dahhak'ın omuzlarından kaynaklanan acının sebebini, yılan, çıban veya yara gibi üç farklı şekilde açıklamaktadırlar. Firdevsi'nin Şehnamesinde Dehhak'ın omuzlarında çift başlı yılan çıkmıştır. Bu üç farklı anlatımda ortak olan şey Dehhak'ın omzundan çıkan acının kaynağının sebebi, Şeytanın öpmesi veya tükürüğü sebebi ile oluşmuş olmasıdır.( Ahmet Talat Onay, Eski Türk Edebiyatında Mazmunlar, MEB. Yay. İstanbul, 1996, shf.177 )Dahhak omuzlarındaki acıyı dindirebilmek için şeytanın tavsiyesi ile ( Şeytan hekim kılığında gelerek söyler) insanların beynini omuzlarına sürdürmek yoluna gider.

Vikipedia dan yapılan bu alıntıda ve diğer pek çok kaynakta  Dehhak'ın Kürt gençlerinin beynini yılanlarına yedirdiği  şeklindeki bilgi Şehnamede daha farklı olarak aktarılmaktadır. Demirci Gave, İranlı veya diğer yerel halklardan olan biridir. Dehhak açılarını azaltmak için getirilen gençler , İran veya Türkistandan kaçırılmaktadır. İran ve Türkistandan her gün iki genç kaçırılıp getirilmekte kafaları kesilip beyinleri çıkartılarak Dahhak'ın omzundaki çıbanlara veya yılanlar sürülmekte, Dahhak'ın acıları bu şekilde ertesi gün gelinceye kadar azalmaktadır. Fakat iki aşçı bu duruma üzülerek kafası kesilecek gençlerden birinin yerine koyun beyni vermeye başlayarak her gün bir genci kurtarmak yoluna giderler. Kurtarılan bu gençler gizlice bir dağa gönderilimektedir. Şehnamede anlatıldığına göre kafaları kesilmekten kurtarılan gençler bu dağda evlenip çoğalmış, bu gençlerden ortaya çıkan halka ise Kürt denmiştir. Firdevsi bu olayla ilgili yorum da da bulunarak Kürtlerin dağda yaşamalarının sebebini de dağlarda bu  şekilde türediklerinden dolayı olduğunu ifade etmekten de geri kalmaz.



Firdevsi'nin Şehnamesinde bu bölüm aynen şu şekilde anlatılmaktadır :

 

" Fakat bir müddet sonra Dehhak da çok zalim bir hükümdar olmaya başladı. Dehhakın omuzunda iki ejderha ve yılanın başı çıkmıştı.Yılanlar Dehhak'ı inanılmaz acılara uğratıyordu. Dahhak acılarını dindirmek için her yerden hekimler getirtmiş, her çareyi denemişti. Fakat hiç bir tedbir acılarının dinmesine yardımcı olmuyordu... Bir gün hekim kılığına giren şeytan, Dehhak’a gelerek “Eğer genç insanlardan iki kişiyi her gün kurban edip beyinlerini yaralarına sürecek olursa iyileşeceğini” söyledi." Dehhak'ın omuzlarından öpen şeytan Dehhak'ın yanından ayrıldıktan sonra Dehhak'ın omuz başlarından iki yılan çıkmaya başladı. Bu yılanların  hergün iki insan beynini yemesi gerekiyordu.Böylece Hergün iki genç öldürülerek Dehhakın omzunda türeyen yılanlar beslenmeye ve Dehhak'ın acıları azaltılmaya çalışılıyordu.- "Dehhak her gece ister halktan olsun, ister yiğit soyundan, iki delikanlıyı sarayına getirtir, ahçı bunları öldürür, beyinlerini çıkartır, yılanlara yiyecek yapardı."(Firdevsi şehname, a.g.e.sf. 104-106) Her gün İran ve Türkistan’dan iki genç yakalanarak kurban edilmektedir.bu işi yapmakla görevli mutfak çalışanı vicdan azabı çektiğinden,öldürülecek olan iki gençten biri gizlice salı verilerek onun beyninin yerine yerine koyun beyni götürmeye başlar. "Memlekette Ermayil ve Kermayil adında iki dindar adam vardı. Bunlar öldürülen iki kişiden hiç olmazsa birini kurtarmak için saraya ahçı olarak girdiler. Kapıcıların yakaladıkları İKİ KİŞİDEN birini öldürüp BİRİNİ KAÇIRDILAR. Sonra bir koyun beynini ölen gencin beyniyle karıştırıp yılana yedirdiler."(Firdevsi şehname, a.g.e.,sf. 107) Saraydan kaçan gençler ise, uzaklardaki dağlara sığınırlar. Her gün bir kişinin serbest bırakılması, meskun olmayan arazide  büyük bir topluluğun meydana geldi. Bunlar evlendiler ve ürediler ve çoğaldılar.- "Bu suretle her ay 30 genç kurtarıyorlardı... ZAMANLA KİMİN NESLİ OLDUKLARI BELLİ OLMIYAN BU GENÇLERİN SAYISI 200'Ü BULDU!.. İŞTE BUGÜNKÜ KÜRT KAVMİNİN ASLI BUNLARDAN TÜREMİŞTİR Kİ, bunlar mamur şehir bilmezler , bunların evleri çöllerde kurulmuş çadırlardan ibarettir. (Firdevsi şehname, a.g.e.,sf. l08)

 

 

ŞEHNAMEYE GÖRE KÜRTLERİN ORTAYA ÇIKIŞI VE DEĞERLENDİRMELER

Destan, Kürtlerin ortaya çıkışına dair getirdiği açıklama ile ilgi çekmektedir. Firdevsi ve Şehname'ye göre Kürt topluluğunun oluşmasını sağlayan faktör Ermayıl ve Kermayıl adlı aşçıların  Dehhak'ın ağrılarının dinmesi ve idam edilerek Dahhak'ın omuzlarından çıkan yılanlara yedirilmesi için getirilen iki gençten birinin idam edilip dieğrinin yerine koyun beyni karrıştırılarak kurtarılması şeklinde  ıssız dağlara salıverilerek kurtarılan gençlerin zamanla çoğalıp, evlenip, üremeleri ile oluşmuştur. Kürtlerin çoğlaması ve ortaya çıkması ile ilgili  öyküde şu hususlar dikkati çeker.



Dahhak'ın omuzlarındaki yılanları beslemek için kaçırılan veya zorla alınan gençlerin milliyetleri özellikle Türkistan ve yerli halktan gençlerdir. Ayrıca civar milletlerden kaçırılan gençlerin de getirildiği anlaşılmaktadır. Dehhak'ın zulmunden  ıssız dağlara kaçması sağlanan gençler, bir araya gelip, evlenip çoğalmışlar ve Kürtler  Türkler, İranlılar ve civardaki milletlerden kaçırılan gençlerin o ıssız dağda üreyip çoğalmasından oluşmuştur.



"Destanlarda anlatılan hadiselerin olaganüstü yanlarını attığımız zaman ortaya gerçekler ve tarih kalır." Sözünü rehber olarak aldığımızda Firdevsi ve  Şehname'ye göre Kürtlerin ortaya çıkışında şu ana hususlar dikkati çekmektedir.



1) Dahhak veya diğer bir vesilenin zulmunden ıssız yerlere, dağlara kaçışan insanlar zamanla kaynaşıp, çoğalmışlardır. Kürtlerin bir dağda çoğalmaları ve çoğaldıktan sonra buradan çıkmaları, Ergenekon Destanı ile benzerlik taşımaktadır. Şerefname adlı eserde bu bağlantı daha da ileri götürülmekteyse de Avesta varyantının Göktürklerden çok daha eski ye dayanması bu ihtimali ortadan kaldırmaktadır. Buna rağmen Avesta adlı eserde çok sayıda Türkçe kökenli kelimenin bulunuyor olması da oldukça manidardır. Bu konu hakkında  yeni bulguların ortaya çıkma ihtimali çoktur. Zerdüşlüğün ortaya çıktığı bölge ve zaman ile  Siyenpi Türklerinin coğrafik ve tarihte ortaya çıkış zamanları bakımından yakınlığı, Afrasyap ile ( Dahhaktan sonra İranda tahta çıkan) Feridun'un  mücadeleleri bir çok açıdan aydınlanmayı gerektiren soru işaretleri ile doludur.



2) Kürtleri oluşturan insanların asılları Türkistan ve İran da yaşayan halklardan kaçırılmış gençlerdir. Her genç bu dağa tek başına ve ailesinden başka hiç kimse olmadan kaçırılmıştır.( Kürt dilinde  Farsça ve Türkçe asıllı çok sayıda kelimenin olması  Firdevsi'nin  anlatıları arasında bir bağlantı  kurulabileceğini düşündürtmektedir.)



3) Türk , İran ve civar milletlerin gençlerinden oluşan bu topluluk bu dağda çoğalıp, bir dil oluşturduktan sonra dağlarda ateşler yakmışlar ve buradan çıkarak sahralara inmeye başlamışlardır.(Destan Bu yönüyle  Ergenekondan çıkma destanındaki özellikleri  andırır.)

Firdevsi ile Şehnamedeki anlatılanlara bakılırsa Kürtlerin ataları, Dahhak' için öldürülecek olanların arasından kaçırılan Türk ve İranlı gençler ile Demirci Kawa'nın idamdan kurtulan oğullarından ortaya çıkmıştır.

4) 21 Mart ve Nevruz bayramının kökeni Cemşit'in tahta çıkışı ve Dahhak'ın öldürülmesi ile ilgilidir. Çemşit-i Hurşit’in tahta çıkışı Dahhak’ın Gave tarafından öldürülmesi 21 Mart gününe dek gelmektedir. İlk Nevruz ateşinin yaklışı Dahhak'ın katlinden sekiz yüz sene öncesine dayanır. ( Efsanelere göre Cem Tahta çıktığı Nevruz gününü bayram ilan eder ve yaklaşık sekiz yüz sene yaşar. bkz. Şahamettin Kuzucular, sehname-firdevsi-konusu-ozeti-ozellikleri-onemi-ve-siirimize-etkileri-edebiyadvesanatakademisi.com/divan-nesri/.) Nevruzda ateş yakılması ve üzerinden atlanması geleneği Zerdüştlük dini inanç ve geleneklerinin bu ülkelerde ve halklarda İslamiyet’in seçilmiş olmasına rağmen hala yaşamaya devam ediyor olması ile ilgili olduğu ortadadır.

"Hergün kürt gençleri Dehak'ın askerleri tarafından başlari kesilmek üzere götürülürken Kawa'nın aklına başkaldırı fikri gelir ve bu konuyu etrafında güvendiği birkaç kişiye açıklar. Demirci dükkâninda demirden savaş malzemeleri olarak Gürz-ü Kember, Kér gibi araçlar yapar ve bir taraftan da baskaldırı için etrafındakileri eğitir.Bu hareket yavaş yavaş yayılmaya başlar. Mart ayının 20'sini 21 'ine baglayan gece zalim Dehak'a karşı direniş başlar "  (alıntı adresi: http://tr.wikipedia.org/wiki/Demirci_Kawa_Efsanesi ")



Vikipedi ve benzeri kaynaklardaki bu tür anlatılar da Firdevsi'nin Şehnamesinde farklı olarak anlatılır. Demirci Gave ( Kawa ) isyan için önceden hazırlık yapmaz, Gürz, Ker gibi aletler yaparak halkı örgütlemez. Sabaha kadar uyuyamayan Gave sonunda ne pahasına olursa olsun  Dehhak'ı öldürmeye karar verir. 17 . oğlunu kendi eliyle  Dehhak'a teslim etmek istediğini söyleyerek saraya girer ve Dehhak'ın kafasına örsünü vurarak Dehhak'ı öldürür. Dehhak'ın öldüğünü duyan halk onun demir döverken giydiği ve dehhak'ın kanı bulaşan gömleğini taklit eden kumaşları bayrak yaparak sevinç gösterilerinde bulunup, ateşler, yakıp saraya doğru yürüyüşe geçer ve günlerce bu durumu kutlarlar.

 

Destanda Gave'nin örs döğerken giydiği gömlej önemli bir semboldür. Gave , belindeki SAHTİYAN önlüğü bir sırığa bağlayıp isyan bayrağı gibi kullanır. Bu Sahtiyan Önlük  Dahhak'ın yerine geçen Feridun tarafından bayrak olarak kabul edilmiş, Feridun bu Sahtiyan Önlüğü mücehverlerle süslemiş, ondan sonra gelenler de bu uğurlu bayragı süslemeye devam ederek kullanmışlardır. A. Talat Onay'ın ifadesine göre İranlılar ve Isfahanlılar bu bayrağı her savaşata yanlarında taşımışlar Hz Ömer zamanında  bu bayrak savaşta yenilen İranlılardan alınmış ve üzerindeki mücehverler askerlere pay edilmiştir. Ahmet Talat Onay , bu savaşın Kadisiye savaşı olduğunu Kadisiye de Hz. Ömer'in İran Hükümdarı Yezdecür'ü yenerek ele geçirdiğini belirtir. A.Talat Onay'a göre bu bayrağın  adı " Direfş-i Gayvani" dir. ( Ahmet Talat Onay, Eski Türk Edebiyatında Mazmunlar, MEB. Yay. İstanbul, 1996, Shf, 177- 178 )
 

Destana devam ettiğimizde destanın temel kahramanlarından ikincisi olan Demirci Gave'nin 17 oğlundan 16 sı Dehhak'ın tedavisi için elinden alınmış, oğullarının en azından yarısı Dahhak'ın omuzundaki yılanlara yedirilmesi için idam edilmiştir. Sıra en son oğluna gelince onu vermek istemez. Sabaha kadar demir ocağının başında sabahlar ve oğlunu zalim Dehak’ın katlinden kurtarmak için çareler düşünürken , göğün yedinci katındaki iyiliğin temsilcisi Hürmüz,  Gave'nin yüreğini sevgi ve umutla doldurur . Ona Zalim Dahhak'tan kurtuluşun yolunu öğretir.  Gün doğduğunda, Kawa oğlunu kendi eliyle Dahhak’a teslim etmek ister ve zulmün ve kötülüğün kalesi olan Dahhak'ın sarayına girer. Oğlunu zalim Dahhak'ın huzuruna çıkarken yanında getirdiği örsünü Dahhak’ın kafasına vurur. Dahhak’ın ölü bedeni Demirci Kawa’nın önüne düştüğü anda kötülüğün alevi söner. Kısa sürede bölge halkı isyan eder ve ateşler yakarak saraya yürürler. Zulme karşı isyanı başlatan Kawa, demir ocağında çalışırken giydiği yeşil, sarı, kırmızı önlüğünü isyanın bayrağı, ocağındaki ateşi ise özgürlük meşalesi yaparlar. Şehir,  yanarken meşaleler elden ele dolaşır, dağ başlarında ateşler yakılır ve kurtuluş coşkusu günlerce devam eder. Zalim Dehhak’tan kurtulan insanlar büyük bir çoskuya kapılır. Demirci Kawa; başkaldırı kahramanı ve timsali olur.



- "Bu suretle her ay 30 genç kurtarıyorlardı... ZAMANLA KİMİN NESLİ OLDUKLARI BELLİ OLMIYAN BU GENÇLERİN SAYISI 200'Ü BULDU!.. İŞTE BUGÜNKÜ KÜRT KAVMİNİN ASLI BUNLARDAN TÜREMİŞTİR Kİ, ..
bunlar mamur şehir bilmezler , bunların evleri çöllerde kurulmuş çadırlardan ibarettir("(Firdevsi şehname, a.g.e.,sf. l08)



Kimi kaynaklar bu hadisenin 21 martta meydana geldiğine dair bilgiler verilmektedir.

Şehnamedeki anlatılara göre Demirci Gave Kürtlerin atası veya kurtarıcısı değildir fakat destana göre düşünürsek Gave'in 16 oğlu Dehhak'ın ağrılarını dindirmek için öldürülmüştür. Destana göre, Her iki gençten birisinin yerine koyun kesilmiş olduğundan ve ikincisinin kurtarılıp  dağlara yollandığına göre  bu zulumden kaçan yaklaşık 200 gençten  8 tanesinin Gave'nin oğlu olduğu söylenebilir. Dağa kaçan gençlerden Kürt halkı oluştuğuna göre ve Kürtlerin atası İrandan ve Türkistandan kaçırılan  geçler olduğuna göre bu geçlerin içerisinde Gave'nin oğullarından seskiz tanesinin bulunmuş olabileceği düşünelebilir. Firdevsi'in şehnamesine göre dağlara sığınan bu gençlerin sayısı iki yüz kişiyi bulmuştur. Kürtler ise zulumden kaçarak dağlara sığınan , Dehhak'ın zulmunden son anda kurtarılan bu 200 gençten ortaya çıkmıştır. Denmektedir. O halde bu gençlerin içerisinden  8 tanesi Demirci Gave'nin oğullarıdır.



KULLANILAN KAYNAKLAR
  • Firdevsi,Şehname, Çeviren,Necati Lugal, Meb.Yay. Devlet Kitapları Müd. Ank., 1967  Ahmet Talat Onay, Eski Türk Edebiyatında Mazmunlar, MEB. Yay. İstanbul, 1996,
  • http://www.biroybil.com/showthread.php?2874-Avesta'da Türkler,
  • http://www.biroybil.com/showthreAnonim,
  • http://www.biroybil.com/showthread.php?2875-Taberi-Tarihi-nden
  • http://www.biroybil.com/showthread.php?2877-Alp-Er-Tunga-Veyahttp:
  • //www.biroybil.com/showthread.php?2878-%C5%9Eehn%E2me-den-Se%E7meler
  • http://tr.wikipedia.org/wiki/Demirci_Kawa_Efsanesi
  • http://tr.wikipedia.org/wiki/Zerdüştlük )
  • http://tr.wikipedia.org/wiki/avesta
  • Bkz.http://uk.ask.com/wiki/Azerbaijan_Museum)
  • Şahamettin Kuzucular, sehname-firdevsi-konusu-ozeti-ozellikleri-onemi-ve-siirimize-etkileri-edebiyadvesanatakademisi.com/divan-nesri
  • Şahamettin Kuzucular, sehname-ve-taberide-cem-cemsit-i-hursit-edebiyadvesanatakademisi.com/divan-nesri/.html
Yazan:  Şahamettin Kuzucular

 

Edebiyat Dil bilim, Kültür, Folklor, Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, ve Araştırmalarınız bize başvurarak bu sitede Paylaşabilirsiniz.

BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya s_kuzucular@hotmail.com

 



Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...