MENÜ
ESA E- DERGİ
DUYURULAR
SON 5 ÜYEMİZ
BEĞENİLENLER
Günün Şiiri: Haftanın Şiiri: Ayın Şiiri: Günün Yazısı: Haftanın Yazısı: Ayın Yazısı:
TAYLAK BAATIR DESTANI ve ÖZETİ ( Kırgız Destanı ) Dr. Doğan Kaya
Ekleyen : ESA , 20 Ocak 2018 Cumartesi Beğen
TAYLAK BAATIR  DESTANI ve  ÖZETİ ( Kırgız Destanı )  Dr. Doğan Kaya

Dr. Doğan Kaya
 
Çin kaynaklarında adından söz edilir. Taylak, pek çok destanda görüldüğü gibi destan kahramanı özelliklerine sahiptir.
Destan hakkında en önemli anlatmalar S. Attokurov ile A. Çorobayev’e aittir. Kaynaklara göre Taylak tarihi bir şahsiyettir. Kaynaklara göre 1820 yılında Cangir Beyin yardımcıları ile Taylak’ın kırk askeri Çin sınırını geçip Kaşkar’a doğru ilerler. Kaşkar valisi Yun Tsin Taylak ile Cangir’i tutuklamaları için 1825 yılında General Bayanbatun komutasında 600 asker gönderir. Saldırıda 1000’den fazla insan katledilir.
Bazı kaynaklara göre Taylak, Kaşkar’ı hiç direnç görmeden alır ve hanlık yapar. Begimay’la evlenir ve oğlu Osman ondan doğar.
Taylak, Kurmanbek, Kococaş, Er Tabıldı gibi epik eserlere dönüşmemiş; bir edebiyat formuna gelmemiştir.
Destanın özeti şöyledir:
Annesi ona hamile iken aslanın kalbine aş erir. Taylak’ın arkadaşı Balbay’ın annesi de aslanın kalbine aş erir. Her ikisi için de aslan kalbi bulunamaz ve kurt kalbi getirilir. Balbay’ın annesi ayrıca kurdun böbreklerini de ister. Taylak ve Balbay, bir elinde kanla karışık nesneyle doğarlar.
O dönemlerde Kokanlılar, halka baskınlar düzenleyip kızlarını, gelinlerini, mallarını alıp götürürler. Bunları büyük bir acı ile gören Taylak henüz on üç yaşındadır ve içinde düşmanlardan öç alma fikri doğar.
Bir av sırasında aynı yaşta güzel Barpıcan’ı görüp âşık olur, babası Kalmatay’ın başlık parasını hazırlamasını ister.
Bu arada Taylak, en yakın arkadaşları Balbay, Törökeldi ve toplam kırk arkadaşıyla Kokonluların önünü keser, babası Rıskul’un ikazlarına rağmen Kurtka’ya baskın düzenler. Başta ağabeyi Atantay olmak üzere pek çok tutsağı kurtarır ve Madali Han’dan bir daha baskın yapmayacaklarına dair söz alır. Taylak, düşmanın yaptığı gibi namusa ve mal varlığına dokunmaz.
Taylak’ın yaptıkları Madali Han’ın zoruna gider. Ordunun başkumandanı Arap’ı Taylak’ın üzerine gönderir. Arap sefer sırasında uyuyakalır. Taylak onu uyur vaziyette bulur ve ona dokunmaz. İleri bir tarihte teke tek mücadele etmeyi kararlaştırırlar. Arap askerlerinin önünde beyaz ata binmiş olarak savaş alanına gelir. Taylak da on arkadaşı ile önünü karşısına çıkar. Birbirlerine hücum edince Arap kaçar, Taylak kovalar. Arap atını geri çevirip Taylak’a saldırır. Taylak, Arap’ın kılıcını kırar ve onu öldürür.
Taylak’ın ünü Kokan, Hiva, Buhara, Afganistan, Rusya, Kazak topraklarına kadar ulaşır. Çin İmparatoru, Taylak’ı tutuklayan ya da öldüren kişiye çok sayıda altın ve gümüş vereceğini vaat eder. Kazak kahramanı Edige’yi kandırır Taylak’a karşı gönderir. İki yiğit karşılaşırlar. Taylak, Edige’nin kolunu keser, mağlup eder.
Taylak, kendisini Kırgız’ın mutluluğuna adar. Ticarete ve tarıma önem verir.
Birgün Taylak’ın başı ağrır. Taylak’ı ortadan kaldırmayı kafasına koyan Kokan hanı adamlarını gizlice onun yanına gönderir. Gelen tabipler Taylak’a; “Başınıza kan toplanmış, burnunuzdan kan almam gerekir.” Der ve elindeki zehirli cihazla burnundan kan kan alır ve Taylak’ı zehirleyip öldürür.
, s.451-465.
Dr. Doğan KAYA, KIRGIZ DESTANLARI, SALKIMSÖĞÜT Yayınları: I. Baskı Ankara 2015
 

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...