MENÜ
ESA E- DERGİ
DUYURULAR
SON 5 ÜYEMİZ
BEĞENİLENLER
Günün Şiiri: Haftanın Şiiri: Ayın Şiiri: Günün Yazısı: Haftanın Yazısı: Ayın Yazısı:
HEYKEL TÜRLERİ
Ekleyen : Sibel Cihan , 22 Ağustos 2016 Pazartesi Beğen 3

HEYKEL

 

Taş, mermer, tunç, alçı, ağaç, bakır, fildişi, kil, çamur, macun, balmumu vb araç ve gereçlerle herhangi bir hayvan, insan ve eşyanın sanatsal bir özellik taşıyan ve üç boyutlu olarak yapılan şekline Heykel denir.  Taş mermer, kireç taşı,  hatta kaya ve ahşap gibi malzemelerden yontularak yapılabileceği gibi, kil, balmumu gibi ara malzemelerden modellenerek, bronz ve tunç gibi metallerden dökülebilir. Büst, rölyef ve tors gibi heykel türleri vardır.

Heykel , adı genellikle tam vücutlu olan yapıtlar için kullanılır.  Tam boy olarak yapılmamışsa,  büst veya diğer t Heykel ipleri akla gelecek demektir.  Heykellerin etrafı tamamen boş olup, bir yere dayanmazlar etraflarında dolaşılabilinir. Bele kadar yarım olan insan heykellerine Büst adı verilir. Heykel denince tek şekil akla gelir. Bir kaç şekilden meydana gelen yapıtlara Heykel grubu denir.

Heykeller, ağaç çamur, alçı, taş ya da çeşitli madenlerden yapılır. Ağaç ve taş heykeltıraş olunarak, çamur heykeller cisimlenerek, maden heykeller dökülerek yapılır. Canlı ile ayni büyüklükte olan heykeller, gerçekteki ölçülere uyarlar. Gerçekten çok ufak heykeller; biblo, statü adlarını alırlar. Bir düzlem üzerine yarım kabartma şeklinde yapılmış heykeller de rölyef adini alırlar. Bu işle uğraşan, heykel yapan sanatkârlara da heykeltıraş adi verilir.

 

 

Heykel Ne İçin Yapılır.

Dünyanın çeşitli yerlerinde yapılan kazılarda çok çeşitli uygarlıklara ait mermer, ağaç, taş, pişmiş toprak, maden gibi çok çeşitli malzemelerden yapılmış Heykel ve heykelciklere rastlanılmıştır   Tarih Öncesi Çağlar .da ve uygarlıklarda heykellerin büyük bir kısmının kült inançları ile ilgili tanrı tanrıca veya mitsel unsurlarla ilgili varlıkları tasvir etmek; kral-kraliçe gibi hükümdar ailelerini, kahramanları ve kahramanlık olaylarını, bilim, sanat ve sporda meşhur olmuş kimseleri, bir kısmının da çeşitli insan ve hayvanları tasvir etmek için yaptıkları anlaşılmıştır.

Heykel sanatını ilk kez ortaya çıkaran Anadolu ve Doğu kültürleri henüz emekleme aşamasındayken kült boğa ile ilgili İlk heykel örneklerini vermişlerdi.  Bu heykellerin ilk örnekleri de Anadolu’da örnekler Konya Çatalhöyük’te M.Ö.6500′lere tarihlenen boğa başları olmuştu.  Dünyanın ilk rölyefleri ise Göbeklitepe Urfa’da bulunmaktadır.   [1]Göbeklitepe’de bulunan dünyadaki ilk tapınakta çok sayıda hayvanın rölyefleri vardır. Üstelik bu rölyeflerin yapımında gösterilen ustalık Göbekli tepe’den çok çok öncelerden beri rölyef ve heykellerin yapıldığını ispat etmektedir.  Bu rölyeflerin bu kadar ustaca yapılabilmesi ilk[2] örnekler olamayacağının kesinkes ispatıdır.

 

Alacahöyük 'te beylere ait Mezarlarda Taş duvarlarla çevrili dikdörtgen odalar şeklindedir. Bu mezarlarda, göz kamaştırıcı zenginlikte ölü armağanları bulunmuştur.  Altın kaplar, boğa ve geyik Heykelleri, değerli taş ve maden takılar, çeşitli törensel semboller bu örnekler arasında ilk akla gelenlerdir. Mezarlardaki ölü armağanları arasında, ana tanrıça heykeciklerine de rastlıyoruz. Alacahöyük mezarlarında bulunmuş, elele tutuşan iki kadından oluşan stilize ikiz idol, Altın dövme tekniğinde değerli bir örnektir. Ana tanrıçayı simgeleyen bir başka örnek ise, Hasanoğlan heykelciğidir. (Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Ankara, İ.Ö. 3. bin yıl sonu). Bu örnek gümüşçülük ile  Altın kullanılarak dökme ve kaplama tekniği ile yapılmıştır.[3]

M.Ö.3000-4000 Yıllarında yasanmış olan Sümerler, Akatlar , BABİLliler , Elamlar , Ur-Uruk , Lagaş ve Ninovalılar burada büyük şehirler kurmuşlardır. Malzeme olarak kerpiç kullandıkları için bu büyük şehirle aradan geçen zaman içinde, birere çamur yığını haline geldiğinde, bugüne tastan yontular, pek az heykel ve kabartma kalmıştır.’ Mezopotamya  da tas az olduğundan mezarlarda çıkan eserler daha çok Altın, Gümüş  ile yapılmıştı Asfalt veya zift üzerine Sedef  kakma eserler bulunmustur. Kabartma olarak maden üzerine yaptıkları eserlerle figürler Mısır resimlerinde olduğu gibi canlı ve kıvraklıkla değil, adeta geometrik biçimlere yaklaştırılmıştır.[4]

Heykelciliği yaygınlaştıran asıl sebep, inançtır. Çeşitli devirlerde yaşamış insanların tapındıkları ve ilah tanıdıkları şeylerin ağaç, taş, maden üzerine işlemeleri ve ibadetlerini bunlara karşı yapmaları, heykel ve heykelciliğe cemiyet hayatında geniş yer verilmesine yol açmıştır.[5]

Günümüz heykelleri de bu ve buna benzer amaçlar için yapıldığı gibi sanatsal faaliyetler için de heykel yapılmaktadır.

 

HEYKEL TÜRLERİ

 

 

Büst,

Büst, insan figürünün üst kısmını gösteren heykel ya da dökümdür. Büstte insan vücudunun baş ve boyun kısmıyla çeşitli oranlarda göğüs ve omuz bölgesi bulunur. Büst genellikle bir kaideyle desteklenir. Mermer, bronz ya da kil gibi çeşitli uygun malzemeden yapılabilir

 

Bahçe Heykeli

Tarih Öncesi Çağlarda eve ait bahçeler ve kutsal bahçeler hâkim olan bahçe tipleriydi. Kutsal göller ve kutsal korular boyunca tanrı ve kral heykelleri tapınak kompleksine yerleştirilirdi. Yunan evlerine ait bahçelere heykel konulup konulmadığı bilinmemektedir, fakat Roma  lılar pek çok heykeli İtalya'ya götürdüler ve onları bahçelere süs türünden yerleştirdiler. Roma  İmparatorluğu Hıristiyanlığı kabul ettiğinde bu heykeller dinsizliğin bir ifadesi olarak görüldüler ve gözden uzaklaştırıldılar. RÖNESANS döneminde bu ayni heykeller toprak kazılarak yeryüzüne çıkartıldılar ve bahçelere yeniden yerleştirildiler. Heykeller o zaman sanatın bir çehresi olarak görüldüler ve bahçeler sanat çalışmalarının gösterim yeri haline geldiler

 

Torslar

Tors kolları, bacakları ve başı olmayan heykel anlamına gelir.  Kafasız, kolsuz, bacaksız, heykel ya da figüre tors adı verilir.

 

Balmumu Heykel

Balmumu heykel, tarihi Romalılar zamanında ölen kişinin yüzünün şeklinin alınarak, odanın bir köşesinde saklanmasına dayanan balmumundan yapılmış heykel.

Balmumu, yumuşak ve şekil alıcı özelliği nedeniyle, kalıp çıkarma amaçlı çok eski çağlardan beri kullanılmaktadır. Romalılar döneminde başlayan balmumu mask geleneği daha sonraları geliştirilerek, boyama yoluyla daha gerçekçi heykellere dönüşmüştür.

Dünyanın birçok yerinde balmumundan yapılmış heykellerin bulunduğu müzeler vardır. Burada ünlü kişilerin gerçeğe çok yakın heykelleri sergilenmekte ve çok büyük ilgi çekmektedir.

 

 

Tunç heykel

Tunç, heykel sanatının en sık kullanılan yapıtaşlarından biridir.

Tunç alaşımları katılaşmadan hemen önce genişleme ve böylece yapıdaki küçük boşlukları kapatma özelliğine sahiptir. Sağlam ve pürüzsüz bir yapıya sahip olan bu alaşımlar ayrıntıların ön planda olduğu yapıtların oluşturulması için seramik ve mermere göre daha elverişli bir ortam hazırlamaktadır.

 

 

Rölyef:

Rölyef ya da kabartma, yüzey üzerine yapılan yükseltme, çökertme, oyma ya da kazıma şekliyle yapılan heykel şekline denir. Alçak ve yüksek rölyef olmak üzere ikiye ayrılır.  Kabartma ve Rölyef hem Mimarlıkta ve hem de   Heykel Sanatında kullanılan bir terimdir. Yüzey üzerine yükseltilerek yapılıyorsa yüksek rölyef, çökertilerek yapılıyorsa alçak rölyef adını alır. Üzeri işlenebilir malzemeleri şekillendirme olarak da tanımlanabilir.

Alçak kabartma, yüzeyden çok az ayrılan kabartmalardır. Madalyon, para vb. şeylerde görülen kabartmalar bu şekildedir. Yüksek kabartma, yüzeyden oldukça yükselen kabartmalardır. Şeklin hemen hemen yarısı denilebilecek derecede yüksektir. Rond-bos kabartmalar ise heykele yaklaşır şekildedir. Şekiller satıha alçak taraflarından yapıştırılmış gibidirler.[6]

Kabartma olarak yapılmış süslemeler, mimari yapılarda taşa, mermere işlendikleri gibi madenden ve ahşaptan yapılmış eşyalar üzerinde de görülürler. Şamdan, kapı tokmağı gibi madeni eşyalarda, kapı, pencere kanadı, rahle, dolap, çekmece gibi ahşap eşyalarda kabartma şeklinde yapılmış süslemelere çok rastlanır. Mimari eserlerin dış veya iç cephelerinde yapının görülecek yerlerinde taş veya mermer üstüne kabartılarak yapılmış süslemeler vardır.[7]

 

     

Biblo Heykeller

Biblo minyatür ölçeklerde yapılmış zarif, gösterişli, küçük heykelcik, vazo ve süs eşyasına verilen genel bir addır. .Genel olarak taş, ağaç, alçı, seramik, fildişi ve benzeri malzemeden yapılan biblolara bütün tarih boyunca rastlanılmıştır. Bugün turistik eşya sırasında geniş ölçüde kullanılan ve üzerinde en çok durulan bir sanat kolu olmuştur.

Biblo heykel denilince küçük ölçekli yapılmış heykel tipi anlaşılır. Normal ölçütlerinden çok ufak yapılmış olan heykeller, biblo, statü adlarını alır. Günümüzde çok yaygın olarak yapılan biblo heykeller çok çeşitli maddelerden üstelik seri olarak da üretilebilecek şekillerde yapılmaktadır.




KAYNAKÇA 
 
  • [1] Göbeklitepe Urfa Cihanda İlk Tapınak ve Gizemleri , edebiyadvesanatakademisi.com/forumkategori/109
  • [2] Anadolu Hitit Firig Girit Miken ve Ege Uygarlıklarında Heykel Sanatı, edebiyadvesanatakademisi.com/S
  • [3] nadolu Hitit Firig Girit Miken ve Ege Uygarlıklarında Heykel Sanatı, edebiyadvesanatakademisi.com/Sanatlar
  • [4] Mezopotamya Uygarlıklarında Heykel Sanatı Sümer Asur Babil Akat, edebiyadvesanatakademisi.com/Sanatlar
  • [5] http://tr.wikipedia.org/wiki/Heykel
  • [6] http://tr.wikipedia.org/wiki/Kabartma
  • [7] http://tr.wikipedia.org/wiki/Kabartma


 

Not: Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, Resim,Tablo, kaligrafi, ebru, Fotoğraf, minyatür, hat, sedef, el işi, oya, bezeme, Telkari, kazaziye  benzeri çalışma  ve araştırmalarınızı, sitemize üye olarak ,  bize başvurarak ESA'da paylaşarak kültürümüze katkıda bulunabilir, kendinizi ve ürünlerinizi tanıtabilirisiniz.

 BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya s_kuzucular@hotmail.com

 


Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...